Koyaanisqatsi (1982)

Voor de echte liefhebber van deze film: hij is op 24 februari 2014 weer eens op groot scherm te zien, in De Balie te Amsterdam, in het kader van hun serie Stemwijzer Cinema!

Een gecontroleerd systeem waarin men produceert, consumeert en niet meer uit kan ontsnappen. De mens werkt hard en laat zich geleiden door de omgeving waardoor er nooit een verandering zal plaatsvinden en de gehele beschaving langzaamaan kapot gaat. Gelukkig komen er niet teveel uitlaatgassen en schoorstenen in terug; aangezien er in deze moderne maatschappij nou eenmaal brandstof nodig is voor een stabiele welvaart, had die aanklacht voor de natuur niet zoveel betekenis gehad voor mij. We worden vrijgelaten in interpretatie, de muziek blijft ook redelijk neutraal en toch heeft het wel effect. Door de versnelde beelden van het verkeer lijken we op een stel mieren die voedsel halen en weer bang terug naar hun holletje gaan. De enige hoop die we nog hebben is een raket waarmee we onaangetaste planeten kunnen ontdekken. Puike docu met fraaie beeldcomposities.

Fascinerende documentaire!

Ik hou wel van docu/films waarbij je het gevoel hebt dat ze je hypnotiseren, en bij deze Koyaanisqatsi is dat gevoel er in mate aanwezig geweest.

Visueel is het bij momenten echt heel mooi, gecombineerd met de muziek van Philip Glass zelfs prachtig. Al had ik naar het einde toe het gevoel dat het teveel van het goede werd (zal het probleem zijn met veel mensen).

ps deze deed me bij momenten denken aan Soylent Green en Avatar (2009), die net zoals deze aanraders zijn!

Toentertijd trippen.

Misschien is de beste manier om Koyaanisqatsi te ondergaan wel die met de receiver volledig open. Of, wellicht nog beter, met een goede koptelefoon op. Want hoe vreemd het ook moge klinken, het is hier de mooie muziek van Glass die de meeste indruk maakt. De beelden zijn in de hedendaagse tijd van Discovery Channels niet meer nieuw, maar gelukkig nog wel - grotendeels - indrukwekkend. Vooral dus in combinatie met de prachtige klanken. Tezamen hypnotiseren ze de kijker. Vast niet zo diep als toentertijd in 1982, maar wie ervoor openstaat beleeft een kleine trip.

Goed.

Doet mij wat denken aan 2001: a space odyssey. Mooie beelden met muziek en een wat filosofische boodschap achter. Bij beide films zie ik wel de originaliteit en het vakmanschap, maar kan ik er zelf totaal niets mee. Ik word eerder zenuwachtig van zo'n films. Koyaanisqatsi is voor mij dan ook eerder een verdienstelijk experiment dan een goeie film. Zo iets dat je op school maakt en waar de leraar van verschiet dat er een groot talent in z'n klas ziet dat met de geleerder technieken iets maakt waar anderen van kunnen dromen.

Qua beelden zijn er ondertussen al mooiere dingen gemaakt. Anno 1982 zal dit best indrukwekkend geweest zijn. Als je toch kijkt naar oudere beelden die in combinatie met muziek meer zeggen dan dialogen, hou ik eerder van Jacques Tati of van deze Bert Haanstra - Glas (1958)

Goeie documentaire over de wereld en haar bewoners. Een toch wel uniek (tijds)-document waarbij de beelden veelal versneld of vertraagd zijn. De prachtige muziek van Philip Glass geven die beelden een bepaalde spanning en mystiek mee. Alhoewel je je er vrij gemakkelijk door mee kan laten slepen, had het ook zeker niet veel langer moeten duren.

In die tijd was het ook een beetje een algemene gedachte, terwijl m.i. nu blijkt dat het allemaal zo'n vaart niet gelopen is (in de westerse wereld, want die wordt hier aangesproken). Is toch iets heel anders dan de verstikkende politieke correctheid van nu.

Ik zie de combinatie beeld/muziek als een geslaagd "totaalkunstwerk", de boodschap raakt me eigenlijk niet meer zo; naar mijn mening een beetje verouderd, net als de talloze "koude oorlog-thrillers", die als film op zichzelf gewoon prima kunnen zijn, terwijl we nu (nog) geheel buiten die dreiging leven.

Koyaanisqatsi is een experimentele film van Godfrey Reggio. De titel betekend 'Leven uit balans' in de taal van de Hopi Indianen en de film handelt dan ook over de manier waarop het moderne menselijke leven invloed heeft op de wereld om ons heen.

Audiovisueel was het een hele ervaring. Erg indrukwekkende beelden en goed gebruik van slow-motion en timelapse. Sommige momenten waren zo perfect vastgelegd dat je haast niet kan geloven dat het niet tot in de puntjes is geënsceneerd. De scène op de snelweg was ook een leuke knipoog naar Andrei Tarkovsky die in Solaris een soort gelijk iets had gedaan. Verder zat er ook veel stock-footage in de film, bijvoorbeeld van tanks en raketten uit de Sovjet Unie. Philip Glass maakte een schitterende en zeer toepasselijke soundtrack bij de film, waarin hij orkestrale instrumenten en analoge synthesizers combineert. Hoewel zowel film als soundtrack in herhaling kunnen vallen en niet voor iedereen toegankelijk zullen zijn, bleef mijn blik aan het scherm gekluisterd. Ik vond de film ook wel een eye-opener wat betreft het ontbreken van 'verhaal' of dialoog waardoor de beelden voor zichzelf gaan spreken en meer nadruk krijgen.

Hoewel het nergens in de film wordt toegelicht (behalve dan in obscure indianen-talen) is de boodschap van de film vrij duidelijk. De mens leeft niet in balans en vervuild het milieu, wat tot de ondergang zal lijden. De film is een interessant portret van de jaren '80, toen dit onderwerp nog meer beladen was als nu. Vond het ook mooi gedaan hoe Reggio het individualisme in Amerikaanse megasteden vergeleek met worstjes in een fabriek en straten vergeleek met printplaten.

Toch vond ik het beeld dat in de film werd geschetst wel eenzijdig. Ondanks het buitengewone van de film, blijft het wel door en door Amerikaans. Er is enkel de uitgestrekte en pure natuur en de grote metropolen, er is niets tussenin. Waar zijn boerderijen, kleine dorpsgemeenschappen, primitieve volken die kleinschalig leven of Europese steden met historische achtergrond? Op den duur ging de trip in de stad ook enigszins vervelen. Al snap ik wel dat Reggio hiervoor gekozen heeft en vond ik de nachtelijke straten en de lucht gereflecteerd in moderne kantoren wel een interessant beeld opleveren. Iets dat me ook bijbleef waren de beelden van gebouwen (waar op het oog helemaal niets mis mee was) die werden opgeblazen, ook zoiets vreemds en typisch Amerikaans. Waarom iets nieuws bouwen als er al iets staat waar in gewoond kan worden?

Al met al geen perfecte film, maar wel een heel erg bijzondere. Een audiovisuele ervaring die je ook aan het denken zet, of je je nu kan vinden in Reggio's boodschap (zoals jij die interpreteert) of niet. Daarnaast ook waardevol portret van de jaren '80 en een zeer geslaagd experiment.

Een paar jaar geleden was ik op Lowlands, en daar deed Philip Glass een show waarin hij met een live-orkest de door hemzelf gecomponeerde muziek van de film Koyaanisqatsi (1982) ten gehore bracht. Op de achtergrond werd de film geprojecteerd. Ik vond het een prachtige live-ervaring, al was het in de tent wel erg warm en deden mijn voeten veel pijn na drie dagen feesten. Na een kleine drie kwartier vond ik het dan ook welletjes.

Gisteren kreeg ik de kans om de film in zijn geheel te zien, en wederom heb ik me uitstekend vermaakt. De film, eigenlijk een soort documentaire, bestaat uit sfeerbeelden van de prachtige natuur en de hectische wereld waarin we leven, uiteraard begeleid door de hypnotiserende klanken van Philip Glass. Een bijzondere ervaring. 4*

In een moment van reflectie op de pandemie en de wereld waarin we leven, dacht ik vandaag spontaan terug aan deze film. Ik zag hem pakweg 15 jaar geleden, en ontdek nu ter plekke dat ik er nooit op had gestemd.

Wellicht lijkt het allemaal minder relevant als ik morgen 'terug op aarde' ben, maar mij bekroop opnieuw de indringende boodschap van de 'wereld uit balans', vergezeld van prachtige muziek. Wellicht een herziening waard in deze tijden!

Koyaanisqatsi is een audiovisuele ervaring om u tegen te zeggen. Het visuele aspect was bij momenten oogverblindend mooi en gaf een mooi relaas weer van enerzijds prachtige natuurbeelden en -fenomenen, maar ook de impact van de mens op die natuur met zijn industriële ontwikkeling en consumptiedenken anderzijds. De beelden werden knap gemonteerd en waren erg flitsend, zeker die mensenstromen of het autoverkeer vond ik fascinerend. Flitsend en soms versneld waardoor sommige kijkers misselijk kunnen worden bij het bekijken ervan.

Daarbovenop krijgen je oren ook de nodige stimulansen met de opzwepende beats van Glass. Eigenlijk wel een docu/film die ik graag had ervaren op groot scherm in de bioscoop waar wellicht dit alles nog extra sterk naar binnen komt. De film geeft een mooie insteek en heeft een mooie achterliggende boodschap. Fijn!

‘Koyaanisqatsi’ was de debuutfilm van de Amerikaanse regisseur Godfrey Reggio, die de titel ontleende aan de Indiaanse Hopi-taal, waar het woord zoveel betekent als “een leven uit evenwicht”. Het is dan ook een pamflet-achtige film, waar de schoonheid van ongerepte natuur wordt afgezet tegen door de mens gecultiveerd en geïndustrialiseerd gebied. En ja, het is druk in de steden, maar de oneindige slierten voetgangers en autolichten leveren ook weer hun eigen schoonheid op. De beelden zijn strak gemonteerd op de voor de film gechreven minimal music van het door componist Philip Glass geleide ensemble. De soundtrack betekende (tot afschuw van veel van zijn collegae) de definitieve doorbraak van Glass naar een mainstream publiek.

Ik heb een tijdje geleden Samsara gekeken en die film laat zich makkelijk met deze film vergelijken. Beide films zijn niks voor mij. Enige boodschap kun je hier wel uithalen, maar het is toch vooral anderhalf uur lang kijken naar een enigszins willekeurige aaneenschakeling van beelden. Soms fraaie beelden, maar veelal ook niets bijzonders. De nogal monotone en bombastische soundtrack is niet echt fijn om naar te luisteren. Ik laat zoiets als dit in het vervolg maar aan mij voorbij gaan.

Ik schrijf wel vaker bij zulke films dat het museumvideokunst is. Leuk om eens te zien, om voor zo'n groot scherm te staan, maar ook fijn dat je in eigen tempo door kan lopen als dit soort kunst in een museum te zien is.

En dan is dit ding dus zo'n film die 90 minuten duurt. Dat is echt veel te lang. Niet dat de film slecht is per se, maar wel langdradig, vrij eentonig en ook niet heel bijzonder (zeker niet 40 jaar na dato). Veel in versneld tempo, waardoor de film te veel van hetzelfde is. Af en toe wel aardige beelden van de grootstad en het drukke leven maar dat is te weinig krachtig om lang te boeien. Eigenlijk al geen kwartier, laat staan anderhalf uur. Ondanks dat het niveau nergens daalt, vaak mooi genoeg is en met fijne muziek. 2,0*.