Otoko-tachi no Yamato (2005)

Film met zijn manco's. Af en toe wat tè sentimenteel en indedaad, die boot lijken ze wel in Madurodam te hebben gefilmd.

Toch wist het verhaal me wel te grijpen, in ieder geval genoeg om de volle speelduur uit te zitten.

Maar aan de andere kant speelde tot mijn verbazing mijn held Tatsuya Nakadai mee in deze film!!!! Dat wist ik niet van tevoren. Gaaf dat hij op zijn leeftijd nog steeds acteert!

Mij meer aan 'Expeditie Robinson'.

Zoals wel meer films over dit onderwerp wat breedsprakig, wat langdradig en wat sentimenteel. Japan heeft wat moeite om van het verlies van de oorlog en van het schip af te komen, dat blijkt er wel uit. En net als ook wel vaker is het misschien eerder een bijzondere film dan een goede. Hoewel er beslist goed geacteerd wordt, en het verhaal met alle denkbare zorgvuldigheid uitgewerkt wordt - en daarbij vooral de beleving van de individuele marinemannen volgt. Echt nieuw is het allemaal niet, en je weet ook al hoe het afloopt natuurlijk.

Behalve dan dat Baggerman nog even een verrassing bezorgt Tatsuya Nakadai, ik had hem niet herkend. Mooie rol, niet zijn mooiste natuurlijk, maar zeker wel een eervolle. Je zou hem zijn leeftijd niet geven, en ondertussen alweer een jaar of tien na deze film is hij nog steeds niet met pensioen.

Deze Japanse Oorlog / Historisch film die zich o.a. afspeelt op het Japanse slagschip "Yamato", kwam ik toevallig via mijn Nvidia Shield TV Pro (in de avond kijk ik daar regelmatig YouTube op) op het spoor en omdat ik films m.b.t. de Tweede Wereldoorlog altijd interessant vindt, heb ik hem ondanks de lange duur in één keer gekeken.

Het slagschip "Yamato" werd een week na Pearl Harbor in 1941 in het grootste geheim te water gelaten (met een bemanning van bijna 3000 man) in de dokken van de haven Kure en is een passende metafoor voor de opkomst en ondergang van het Japanse rijk tijdens de Tweede Wereldoorlog. Als weerspiegeling van de ambities van Japan, waren de "Yamato" en haar zusterschip "Musashi" de grootste slagschepen ooit gemaakt. De naam "Yamato" zelf is ook veelzeggend, want het is een oude naam voor Japan en tevens een term die vaak gebruikt wordt om de Japanse etniciteit te beschrijven.

Net als het Japanse keizerrijk, kwam de "Yamato" in 1945 aan haar einde. In april van dat jaar stuurde de Japanse Keizerlijke Marine marine de "Yamato" en acht kleinere escortes op missie, namelijk "Operatie Ten-Go". "Operatie Ten-Go" was een zelfmoordmissie die bedoeld was om de Amerikaanse invasie van Okinawa te dwarsbomen. Het is onnodig om te zeggen dat de operatie mislukt is, want de Amerikaanse marine stuurde 386 vliegtuigen, 11 vliegdekschepen, zes slagschepen, 11 kruisers en meer dan 30 torpedobootjagers naar de Japanse troepenmacht.

De "Yamato" bereikte nooit haar eindbestemming en werd belegerd door meer dan 250 Amerikaanse vliegtuigen, voornamelijk bommen- en torpedowerpers. Op 7 april 1945 werd de "Yamato" zonder luchtdekking geraakt door 8 bom- en 10 torpedo-inslagen, kapseisde het enorme slagschip en zonk het op ongeveer 200 km van Okinawa. Terwijl het zonk explodeerde het en de explosie zorgde voor een enorme paddenstoelwolk. Minder dan een tiende van de bemanning overleefde het.

Zestig jaar later beleeft de Japanse film "Otoko-tachi no Yamato" uit 2005 deze tragedie opnieuw, maar dan op het scherm. De letterlijke vertaling van de filmtitel, oftewel "The Men of the Yamato", is waarschijnlijk meer een afspiegeling van de inhoud van de film dan van alleen het slagschip "Yamato". "Yamato: Otoko-tachi no Yamato" is een bewerking van het gelijknamige boek van schrijfster Jun Henmi en volgt een groep jonge rekruten en oudere manschappen, die als luchtafweergeschut dienen aan boord van het slagschip.

De film opent in het heden (2005). In de haven van de stad Kure zoekt de vrouw Makiko Uchida (Kyōka Suzuki) iemand die haar naar de plek kan brengen waar de "Yamato" is gezonken vanwege haar vorig jaar overleden vader. Ze ontmoet Katsumi Kamio (Tatsuya Nakadai), een oude visser die haar verzoek aanvankelijk afwijst, maar van gedachten verandert nadat hij ontdekt dat zij de geadopteerde dochter is van onderofficier Mamoru Uchida (Nakamura Shidō II), een goede kameraad van hem die volgens hem aan boord van de "Yamato" was gestorven. Terwijl ze op pad gaan in Kamio's vissersboot "De Asukamaru" samen met het jongetje Atsushi (Sōsuke Ikematsu), komt het hoofdverhaal naar voren via uitgebreide flashbacks en gaan we terug naar o.a. 1944.

In 1944 wordt namelijk de destijds 15-jarige Kamio (dan gespeeld door Seaman Apprentice) en een groep tiener rekruten toegewezen aan de "Yamato". Ze worden onderworpen aan uitzonderlijk harde discipline (worden daarbij ook geslagen), maar krijgen al snel het respect van de onderofficieren Uchida, Moriwaki (Takashi Sorimachi) en Karaki (Jundai Yamada), die sinds de lancering op de "Yamato" hebben gediend. De rekruten krijgen ook snel hun eerste kennismaking met de oorlog met de slag in de "Golf van Leyte" (daarna was de Japanse marine geen strategisch wapen meer en de slag wordt vaak beschouwd als de grootste zeeslag in de geschiedenis) en beginnen dan te beseffen dat oorlog niet de glorieuze affiche is die in de propaganda werd getoond.

Zoals bij de meeste oorlogsfilms, bevat "​​Yamato" thema's als menselijk drama en verlies. Scènes wisselen zich af ​​tussen zee en land en we krijgen een duidelijk beeld van wat iedereen te verliezen staat wanneer het schip aan "Operatie Ten-Go" begint. Dan wordt wordt er ook gezegd door Vice-admiraal Ryūnosuke Kusaka (Ryūzō Hayashi):

"De Yamato zal de opoffering van 100 miljoen levens inluiden. Het is een eervolle mogelijkheid."

Kamio heeft een moeder, te weten Sue Kamio (Kayoko Shiraishi), en vriendin, te weten Taeko Nozaki (de mooie Yū Aoi) in Kure, Moriwaki heeft een vrouw en pasgeboren zoon en Uchida heeft een geisha als vriendin. Hoewel dit context geeft aan het offer van de mannen, impliceert de film uiteindelijk dat ze elkaar het meest vrezen te verliezen.

Dat gezegd hebbende, voelt "Yamato" aan als een kruising tussen de film "Letters from Iwo Jima (2006)" en de televisieserie "The Pacific (TV Mini Series 2010)" en dat met elementen van de film "Saving Private Ryan (1998)" in het huidige kaderverhaal. Als oorlogsfilm is "Yamato" niet bepaald baanbrekend qua boodschap of speciale effecten (zeker de eerste aanblik van de "Yamato", die je dan van voren te zien krijgt, na circa 14 minuten zag er nep uit met goedkope computereffecten) en qua oorlog krijg je ook niet veel te zien en zeker niet m.b.t. de "Yamato".

Pas na circa 45 minuten zie je de "Yamato" voor het eerst in actie in de strijd in de "Golf van Leyte" en die actie (Amerikaanse vliegtuigen vallen dan aan) duurt ook maar een paar minuten (daarbij raakt Uchida ook gewond en belandt hij in een ziekenhuis). Daarna duurt het tot circa de 100e minuut voordat je de "Yamato" weer in actie ziet tijdens "Operatie Ten-Go" (40 Amerikaanse Avenger-torpedobommenwerper vallen dan aan) en dan is het tevens dus voor het laatst. Die actie duurt circa 10 minuten en werd opzicht best heftig, tragisch en aangrijpend (zo zien we iemand harakiri, oftewel zelfmoord, plegen) in beeld gebracht. De "Yamato" heeft dan ook meer weg van een varende doodskist.

"Otoko-tachi no Yamato" vertelt het verhaal van allen die betrokken waren bij de noodlottige zelfmoordmissie van de "Yamato". Degenen die het overleefden, degenen die thuis geduldig wachtten op bericht van hun dierbaren en de duizenden mannen die stierven aan boord van dit machtige slagschip. Met name het broederschap op het slagschip staat daarbij centraal en in de hitte van de strijd wordt deze broederschap begeleidt met een opzwepende soundtrack van de componist Joe Hisaishi.

Hoewel de karakterontwikkeling van de cast over het algemeen redelijk is, voelen hun achtergrondverhalen soms wat te beknopt aan, waardoor deze film misschien beter tot zijn recht zou komen via een miniserie, zoals bijvoorbeeld "Unsere Mütter, Unsere Väter (2013)" of "Der Überläufer (2020)". Nadat de "Yamato" gezonken is en Kamio het overleeft, krijg je nog het nodige drama te zien (o.a. van Taeko in Hiroshima waar de Amerikanen de eerste atoombom hebben gedropt en daar kom je ook te weten waarom Kamio zijn vissersboot "De Asukamaru" heeft genoemd) en ook keren we dan weer terug naar het heden, waar ook nog het nodige drama te zien is (zo heeft Kamio een zwak hart en krijgt hij een hartaanval).

En als ze uiteindelijk aankomen op de plaats waar de "Yamato" ligt, houden ze een kleine ceremonie en strooit Makiko de as van haar vader Uchida uit en geeft Kamio iets aan Makiko van haar vader, namelijk een dolk (De dolk was Uchida's kostbaarste bezit en hij kreeg deze van admiraal Isoroku Yamamoto toen de "Yamato" zijn vlaggenschip was), wat hij al die jaren bewaard heeft op zijn vissersboot. Kamio en Makiko geven dan aan dat ze elkaar begrijpen (zo is Makiko via Kamio meer over haar vader te weten gekomen), waarna ze terugvaren en de film na circa 138 minuten afgelopen is en de aftiteling begint. De aftiteling toont nog Makiko, die bloemen legt bij een gedenkteken voor degenen die zijn omgekomen in de strijd.

Al met al is "Otoko-tachi no Yamato" best een goede Oorlog / Historisch film, waarbij het vooral draait om broederschap op het slagschip "Yamato", die helaas niet altijd even fraai in beeld wordt getoond vanwege matige CGI. Er wordt in de film veel gepraat en veel drama getoond en dat laatste is regelmatig ontroerend en aangrijpend (ik had soms moeite om het droog te houden). Ondanks dat er niet al te veel oorlogsactie te zien valt, mocht de actie die wel getoond wordt er best wezen (is ook vrij hard) en ook zijn er echte beelden van de oorlog te zien. Hopelijk wordt er ook ooit nog eens een moderne film of miniserie gemaakt over het Duits slagschip "De Bismarck".

Deze film moest ik toch wel eens kijken, al is het alleen maar vanwege mijn fascinatie voor de oorlog op zee en met name schepen als de Bismarck, Hood, Graf Spee of bijvoorbeeld deze Yamato die eind van de oorlog op een kansloze missie gestuurd werd. Nu vond ik de film op YouTube met Engelse subs en oorlogsweek leek me het moment bij uitstek. Dus bij deze...

En wat toch een interessant verhaal, het grootste slagschip ooit, schrik van de zee, geschutstorens die evenveel wogen als een torpedobootjager of fregat, op een onmogelijke missie gestuurd en natuurlijk met de illustre naam onzinkbaar te zijn. Toch zag het schip weinig actie, kon het zich nooit meten met een ander slagschip, en werd het slagschip opzich als wapen in de laatste jaren van de oorlog tactisch allang overvleugeld door vliegdekschepen. De glorietijd van het slagschip zat er allang op en dat werd andermaal bewezen met de teloorgang van de Yamato met zijn ondoordringbare pantser en cordon van luchtafweergeschut. 35 torpedo's en 19 bommen van in totaal 250 vliegtuigen joegen het enorme schip binnen enkele uren naar de kelder niet voordat het in een paddestoelwolk verdween die van heinde en ver te zien was. Zo, dat klinkt als heel wat! Voeg daar aan toe dat de bemanning geprotesteerd had en de missie niet wilde uitvoeren maar uiteindelijk toch ging en je hebt heel wat. Zo bezit de film met het beeld aan boord in de vorm van de harde aanpak, veel geblaf en lijfstraffen iets dat toch echt normaal was binnen de Japanse cultuur. Maar dan heb ik toch wel mijn kruit verschoten rond deze film en rest slechts minpunten.

Want de CGI is niet slecht, neen, die is afschuwelijk. Laag budget misschien? Zo zijn er ook decors nagebouwd en gebruikt voor dekscènes, maar het was er niet aan te zien, het ziet er allemaal even slecht en onovertuigdend uit, en dat terwijl de YouTube kwaliteit nog best oké was. Dan de veel te lange aanloop van het personeel in opleiding, en hun laatste verlof en vertrek, buiten dat is er geen enkel interessant karakter te ontdekken. Apart toch eigenlijk, want waar het mij overkomt alsof dit de eerste bemanning was die ingewerkt wordt was het schip al drie jaar in de vaart. Dan het rare verhaal rond de dame die de locatie van het schip wil bezoeken waarbij vermeld wordt dat het 200 km varen is en dat in een miserabele slecht bootje wordt gedaan met een kapitein die leeftijd technisch in het rusthuis hoort. Maar om nog even terug te komen op die 200 km want daar klopt namelijk iets niet of het moet slecht vertaald zijn of ik heb het verkeerd begrepen. Het wrak ligt namelijk op 290 km uit de kust van het schiereiland Kyushu, Hiroshima waar de film begin ligt daar pakweg 100 kilometer of meer noord-oostelijk van....dus hoezo 200 km?

De Yamato is een erg interessant verhaal en met de juiste middelen zou daar toch een prachtige film van gemaakt kunnen worden, datzelfde geldt voor de Bismarck of de Graf Spee. Maar deze film is in mij beleving toch vooral een misser die zich weliswaar redelijk aan de feiten houdt maar daarnaast niet de middelen heeft om er echt iets van te maken en te overtuigen. Wellicht dat dit allemaal lastig was in 2005 met de technologie toen voor handen dus blijft het bij de poging opzich, maar lukt dat gewoon onvoldoende in mijn ogen. Dan is er nog de speelduur die ook te lang is, neen, dit was geen succes, snel verder met de volgende etappe van oorlogsweek.

De film portretteert de Japanners als trotse jonge mannen die dezelfde angsten en zorgen kennen als mensen van elke andere natie in oorlogstijd. Dit staat in schril contrast met de typische Hollywood-propaganda, waarin Japanners vaak worden afgeschilderd als oorlogszuchtige strijders die slechts één doel hebben: de vijand koste wat kost vernietigen in naam van de keizer.

De film behandelt uiteenlopende thema's op verschillende niveaus; met een groter budget had het naar mijn mening een echte oorlogsklassieker kunnen worden. In mijn ogen staat het slagschip symbool voor Japan en zijn enorme industriële en militaire kracht. Aanvankelijk waant de bemanning zich onkwetsbaar en straalt ze groot vertrouwen uit in het schip. Maar naarmate de Amerikanen dichterbij komen, maakt de superieure Amerikaanse luchtmacht de bemanning duidelijk dat ze oog in oog staan ​​met hun eigen sterfelijkheid – net zoals Japan zelf de dreigende nederlaag onder ogen moet zien.

Ook de kwestie van de kamikaze-aanvallen komt aan bod, evenals de realiteit van die beslissingen voor de bemanning; opvallend genoeg protesteren de mannen daadwerkelijk, in plaats van blindelings de bevelen van hun meerderen op te volgen. De 'Yamato' was samen met zusterschip 'Musashi' het zwaarste slagschip dat ooit werd gebouwd; het was bewapend met 46-cm kanonnen en had een waterverplaatsing van ongeveer 65.000 ton. Het moet ongetwijfeld een angstaanjagend gezicht zijn geweest op volle zee, maar het schip was inmiddels voorbijgestreefd door vliegdekschepen. Voor een adequate verdediging tegen deze nieuwe scheepstypes was luchtsteun noodzakelijk.

Net als Japan raakte het schip achterop; het was een monument uit het verleden dat uiteindelijk de ultieme prijs betaalde in de strijd tegen de grootmacht die Amerika – met zijn overweldigende technologische superioriteit – inmiddels was geworden. De film belicht ook de menselijke kant en is zeer aangrijpend: hoe leg je een moeder uit dat haar zoon een eervolle dood is gestorven? In haar ogen is haar zoon simpelweg dood; dat is voor haar het enige wat telt.

De film haalt bij deze 2e kijkbeurt en een nieuwe beschrijving bij mij nu een ruime 6 als waardering.