Der Überläufer (2020)

Lijkt een trailer van een B-film

Na de prachtige biografie "John Rabe" en de knappe thriller "Colonia" van deze Duitse regisseur begon ik met hoge verwachtingen aan "Der Überlaüfer". De versie die ik bekeek kwam van NPO en duurde echter 169 ipv. de hier aangeduide 240 min.? De speelduur was geen enkel probleem de 3 uurtjes waren zo voorbij, het realisme was ook hoog dank zij mede de Duitsers die Duits praten, Russen die Russisch praten en de Polen die zelfs Pools praten tenslotte. De acteurs brachten het er voor mij meer dan behoorlijk vanaf en de setting van het einde van WWII aan Duitse zijde met alle bijhorende problemen onder het socialisme werd goed in beeld gebracht. Alleen het romantische deel waarbij de 2 hoofdpersonages door het verhaal met elkaar verweven werden, was door de te vele toevalligheden er een beetje overbodig aan naar mijn inziens dan. Daar het een verfilming is van een roman zal er wel aan liggen. Al bij al toch een film, die de waanzin van oorlog niet schuwt.

Er is een Spielfilmlänge (twee delen) en Serienfassung (4 delen), met weinig verschil. Beiden kun je hier terugkijken: Der Überläufer - ARD | Das Erste - daserste.de

Maar een 240 minuten versie, die ken ik niet.

Op 13/8 op NPO 2, volgens de programmatie slechts anderhalf uur? Mogelijks in twee delen dan?

Inderdaad op 13/8 om 23:25 uur. Er staat bij "2-delige oorlogsserie", dus het zal gaan om twee delen. Geen idee of het twee deel de dag erna of de week erna wordt uitgezonden. Het lijkt me wel een interessante Drama / Oorlog miniserie en als ik het niet vergeet dan zal ik het opnemen (wat ik zelden nog doe).

Deel twee is te zien op vrijdag 20/08 om 23:35 uur. Zolang hoef je echter niet te wachten (ook niet tot het eerste deel), want de serie kan je gewoon pindakazen. Het draait wel vooral om "Drama", want oorlogactie heb ik tijdens het heel snel bekijken niet echt gezien. Ik zag wel wat andere actie in de vorm van wat naaktheid.

Deze tweedelige Duitse Drama / Oorlog televisieserie met een met vleugje romantiek is op de televisie te zien a.s. vrijdag. Maar omdat ik daar niet op wil wachten en het tweede deel ook pas een week later wordt uitgezonden, heb ik de serie maar alvast gepindakaasd.

De televisieserie begint in de zomer van 1944. Walter Proska (Jannis Niewöhner), een jonge Wehrmachtsoldaat, keert na zijn verlof terug naar het drukbevochte oostfront. Door een ontmoeting met de Poolse Wanda (Malgorzata Mikolajczak) en zijn vriendschap met lotgenoot Wolfgang Kürschner (Sebastian Urzendowsky) begint hij te twijfelen over de zin van de hele oorlog. Ondertussen rukt het Rode Leger steeds verder op en lijkt de positie van Walter en zijn eenheid onder leiding van de barse onderofficier Willi Stehauf (Rainer Bock) onhoudbaar te worden.

Deze televisieserie is gebaseerd op het boek "Der Überläufer" en de televisieverfilming ervan is dus opgedeeld in twee delen die circa 90 minuten duren. Het eerste deel speelt zich af in en rondom een bunker, te weten "Post 25" aan het Oostfront in Polen. Nadat Walter zijn zus Maria (Katharina Schüttler) en zwager Kurt (Shenja Lacher) heeft achtergelaten op hun boerderij, stapt hij op de trein om naar zijn standplaats Grajewo in Polen te te gaan. Tijdens die treinreis ontmoet Walter de Poolse Wanda op een perron en neemt hij haar stiekem mee in de trein. Hij weet alleen nog niet dat ze een partizaan is en noemt haar "Eekhoorntje". Wanneer Wanda de trein verlaat tijdens een doorzoeking en de trein met een mijn tot stilstand wordt gebracht, moet Walter onverhoopt zijn dienst nemen bij de Duitse "Post 25" in de Poolse moerassen, waarvan de eenheid bestaat uit zeven personen

Daar maakt hij kennis met de barse onderofficier Willi Stehauf (die o.a. een priester in de rug doodschiet) die de leiding heeft en ook wordt hij vrienden met mede soldaat Wolfgang Kürschner. Beiden zijn de willekeurigheid en wreedheden van de oorlog zat, maar Wolfgang iets meer dan Walter en daarom wil hij hem overhalen om zich samen met hem bij de Russen aan te sluiten. Walter wil dit niet, ondanks dat hij zich steeds meer af begint te vragen wat het nut van deze oorlog is. Tijdens een patrouille komt hij ook Wanda weer tegen en ziet hij dat ze een partizaan is.

Ze worden ook verliefd en door hun intieme relatie (daarbij is dan ook Malgorzata Mikolajczak naakt te bewonderen en voor "Fransman" is dat misschien interessant om te weten, omdat je dan het okselhaar van haar zeer goed te zien krijgt) vindt hij zichzelf steeds meer in een strijd met zijn idealen, integriteit en plichtsgevoel: is de strijd dit allemaal waard ? Walter schiet ook iemand dood, die achteraf het broertje van Wanda blijkt te zijn en ook wordt hij en de rest van de Duitse eenheid gevangen genomen door de Partizanen als de Duitsers vluchten voor de naderende Russen. Walter wordt dan onder schot gehouden door Wanda en de rest van de Duitse eenheid wordt afgevoerd door de partizanen. Wanda schiet hem echter niet dood en laat hem vertrekken, waarna hij opgepakt wordt door de Russen en dan is ook het eerste deel afgelopen.

Het tweede deel begint in het krijgsgevangenkamp Silezie in Maart 1945, waarbij Walter korte tijd krijgsgevangene is van de Russen. Maar zijn inmiddels overgelopen vriend Wolfgang herkent hem en zegt garant voor hem te staan. Walter gaat ook voor de Russen werken en gaat Duitsers overhalen om zich over te geven. Tijdens een feest komt hij Wanda weer tegen die daar als zangeres optreedt voor de Russen en na wederom een intiem samen zijn (dan is er wederom wat naaktheid te zien van Malgorzata Mikolajczak), wilt Walter er met haar vandoor gaan. Maar Wolfgang steekt daar een stokje voor, zodat Walter en Wanda van elkaar gescheiden worden.. De Oorlog is dan inmiddels afgelopen en we bevinden ons dan in Berlijn in Oktober 1945. Wolfgang bekleedt inmiddels een machtspositie in Berlijn en hij geeft Walter een baan om mensen die een vrijgeleide willen aanvragen te interviewen, zoals Willi Stehauf, en daar maakt hij ook kennis met secretaresse Hildegard Roth (Leonie Benesch), die het wel in hem ziet zitten.

Zijn mantra dat alles op een dag goed komt voelt meer betekenisloos in plaats van hoopvol, omdat het ene vreselijke gezag overgenomen lijkt te zijn door een ander. Dit wordt vooral pijnlijk duidelijk wanneer Walter in het trappenhuis van waar hij woont een meisje een bruut, maar veelvoorkomend, gruwelijk tafereel ziet naspelen met haar pop. Ook is hij nog altijd op zoek naar Wanda. Zal hij haar ooit nog tegenkomen ? De serie eindigt uiteindelijk in Hamburg in mei 1956 en Walter is dan inmiddels getrouwd met Hildegard Roth en heeft ook twee kinderen. Op de televisie wordt er dan een show uitgezonden waarin gezongen wordt en Walter ziet dan iets wat hem raakt en ontroerd, waarna hij vertrekt met de auto en dan is ook het tweede deel afgelopen. Het was in ieder geval niet het einde wat ik verwacht had.

Het verhaal is op papier best interessant en de televisieserie kijkt opzicht ook lekker weg, maar de uitwerking laat steken vallen. Het grootste probleem van "Der Überläufer" is dat er onvoldoende aandacht is voor de diepere gedachten achter de hoofdrolspelers. Het verhaal wordt verteld in slechts twee delen, terwijl het gaat om een intensieve en langere periode. Daardoor worden sleutelmomenten regelmatig slecht uitgewerkt. Het lijken vluchtige passages terwijl de keuzes die gemaakt worden grote gevolgen hebben. Als er meer ruimte was geweest voor de psyche achter de keuzes, dan had dit deze televisieserie beter gemaakt. Bovendien ontbreekt het "Der Überläufer" aan dat neerslachtige en hopeloze gevoel dat bijvoorbeeld "Der Untergang (2004)" wel bezit.

De liefdesrelatie tussen Wanda en Walter komt door de haast in het verhaal ongeloofwaardig over. Als kijker wil ik best geloven in liefde op het eerste gezicht en ook wil ik best meegaan in het verhaal dat je elkaar regelmatig tegenkomt, hoe ongewoon ook de situatie om je heen is (net zoals dat het geval was in een andere Duitse Oorlog / Drama televisieserie, namelijk "Unsere Mütter, Unsere Väter ( 2013)"). Wat ik wel mis in deze televisieserie is het gevoel van wanhoop en de gruwelijke misdaden die niet alleen door de Duitsers, maar ook door de Russen begaan zijn. Het "waarom" blijft onderbelicht.

Al met al is "Der Überläufer", ondanks de genoemde kritiek, best een aardige televisieserie. Het ziet er wat betreft beeldvoering en bijvoorbeeld kleding goed uit. Actie is er wel nauwelijks in te zien, maar daar draait het in deze miniserie ook niet om, want het is vooral een oorlogsdrama met een vleugje romantiek. Het acteerwerk, waarin iedereen overigens de eigen taal spreekt, is redelijk tot goed en zeker dat van hoofdrolspeler Jannis Niewöhner en Rainer Bock en Malgorzata Mikolajczak vond ik gewoon een mooie vrouw om naar te kijken en dat ze dus ook naakt te bewonderen is, was zeker een pluspunt.

Van Calvé zeker hè Theunissen? Wie is er niet groot mee geworden. Zit te twijfelen, nu het eerste deel kijken of later de gehele serie.

Ja inderdaad van Calvé Maar je kunt gerust eerst het eerste deel kijken (daarin zie je ook het okselhaar, en meer, van Malgorzata Mikolajczak na circa 58 minuten). Het zijn ook min of meer twee onafhankelijke delen. In het eerste deel is hij in dienst bij de Duitsers en in het tweede deel gaat hij werken voor de Russen.

Toch maar naar het eerste deel gekeken en was behoorlijk onder de indruk, vanwege het realisme en omdat de film niet alle platgetreden paden bewandelt en niet al te voorspelbaar is. Die Malgorzata Mikolajczak is overigens wel een stuk zeg, bedankt voor de foto. Vraag is alleen wachten tot volgende week voor deel 2 of direct kijken met Calvé, maar dan zonder ondertitels. Hoewel m'n Duits goed is, ben ik toch wat gemakzuchtig geworden.

De Calvé versie van mij was gewoon met Nederlandse ondertiteling en was voorzien van NPO Logo (oftewel de serie is vorig jaar ook al een keer uitgezonden geworden). En inderdaad die Malgorzata Mikolajczak was wel een mooie verschijning. In het tweede deel is ze natuurlijk ook nog te zien (wel minder), maar helaas dan niet meer zo mooi en niet meer zo bloot als in het eerste deel. Omdat er soms ook Russisch wordt gepraat, doe je er goed aan om te wachten tot volgende week, of je moet kijken of je de Calvé versie van mij kunt vinden met Nederlandse ondertiteling.

Gisteren gekeken naar het tweede deel, en dat vond ik ietsje minder dan het eerste deel. Maar wel realistisch en spannend, goed gemaakt en geloofwaardig. Al zitten er in dit deel wel iets meer scènes in die vraagtekens oproepen gezien de 'toevalligheden'. Maar zo is er altijd wel wat. Het slot is wel erg bruusk, zozeer dat het lijkt alsof de makers een derde deel voor ogen hadden (vandaar die vermelding van 240 minuten?). Maar dat lijkt er niet meer in te zitten. Zo blijven er nogal wat vragen onbeantwoord. Beetje onbevredigend.

Na de gedegen recensie van Theunissen te hebben gelezen ben ik het volkomen met hem eens dat de film nogal wat steken laat vallen. Te veel toevalligheden, te gehaast en psychologisch te weinig diepgang. Ik doe er daarom een halfje af. Er is nog iets dat me opviel. In het eerste deel zingt de mooie Malgorzata Mikolajczak het beroemde Duitse liedje 'Irgendwo auf der Welt' van de Comedian Harmonists. Het is onwaarschijnlijk dat ze dat als Poolse gekend heeft. Later zien we ergens een straat in Berlijn vol met Citroëns. Huh? Die hadden ze toen echt niet in Duitsland hoor.

Een merkwaardige film die toch wel weer een pak wrange, soms aan het ongelooflijke parende aspecten van het oorlogsdrama in zich houdt.

Een verhaal van romantiek loopt doorheen de ganse film en lijkt uiteindelijk alles te overheersen (het slot leek me in dat opzicht ""al te") maar veel aandacht gaat zeker naar de gevoelens van betrokkenheid en schuld die een mens bevangen tijdens die periode waarin hij zich zelf niet meer is.

Al kreeg ik soms het gevoel dat in de handen van een grootse cineast de film had kunnen uitdraaien naar een niveau dat dat van een "Schindler's List" benaderde, toch geboeid - en waarderend - beide delen in één adem uitgekeken.

Soundtrack stelt amper iets voor - op het lawaai van het oorlogsvoeren na, natuurlijk - maar de acteerprestaties zijn erg overtuigend met in een heel bijzondere bijrol Rainer Bock als de onmogelijke en onmenselijke onderofficier.

Lijkt me toch helemaal geen verkeerde film. Ik zie dat ie al op tv was. Ik zou 'm toch graag zien. Hopelijk komt ie binnenkort nog eens op tv. Kan deze iig niet pindakazen