Henry V (1989)

Voor de tweede keer gezien. Dit keer met ondertitels. En dat scheelt toch, want ondanks de mooie beelden, is het fijn de taal van Shakespeare te kunnen begrijpen.

Ik merkte op dat ik in de toeloop naar de slag bij Agincourt enthousiast werd van Henry's oorlogsretoriek.

Zeer storend vond ik de nanny bij Catherine die duidelijk niet Frans spreekt in het dagelijks leven, en dat in een dialoog die gaat over taalverschillen tussen Engels en Frans! Slechte casting, dat. Voor de rest geweldig geacteerd. De Fransen hebben allemaal iets subtiel dandy-achtigs.

Henry V is en blijft voor mij de best Shakespeare verfilming die ooit gemaakt is en dat is mede ook te danken aan Kenneth Branagh die behalve dat hij de regie op zich nam van deze boeiende bewerking van het gelijknamige historische stuk van Shakespeare ook nog eens met verve de rol van Henry V vertolkte.

Deze film, die niet altijd even boeiend was en nogal lang duurde, moest het voor mij vooral hebben van de oorlogshandelen, zoals de belegering van Harfleur en de slag van Azincourt, voor mij de mooiste verfilming van een veldslag die zich afspeelde in de Middeleeuwen. Mooiste scène vond ik toen de Engelsen na de overwinning op de Fransen door het slagveld trokken die bezaaid was met gesneuvelde soldaten en waar de plassen ontstaan door overvloedige regenval gekleurd waren van het bloed. Dit alles onder het horen van het zeer mooie "Non Nobis, Domine..".

Het zou niet bij deze ene mooie Shakespeare verfilming blijven van Kenneth Branagh. Een paar jaar laten zou hij ook een eveneens mooie verfilming maken van Shakespeare's blijspel "Much Ado about Nothing".

4,5*

Het is een verschil tussen dag en nacht, als je Kenneth Branaghs modderige en bloederige Henry V naast Laurence Oliviers The Chronicle History of King Henry the Fift with His Battell Fought at Agincourt in France (1944) legt. Op zich niet vreemd natuurlijk, er zit 45 jaar tussen en de tijden zijn veranderd. Film weerspiegelt dat, zelfs Shakespeare adaptaties.

Waar we ons in Oliviers film wellicht moeilijk los kunnen maken van de studiosets, draagt Branagh er zorg voor dat de illusie van het verkeren in 1415 zo min mogelijk wordt verstoord. Zowel qua opname locaties als met zijn regie. Hij maakt de adrenaline rush bij de manschappen voelbaar, en niet alleen bij het leveren van de bekende "We few, we happy few, we band of brothers" St. Crispins Day-speech, maar vooral ook wanneer men de vijand in grote getale op zich af ziet komen. Je ziet de gezichtsuitdrukking veranderen op een manier die verschilt van andere films. Wat gaat er door je heen, op het moment dat je duizenden opgehitste soldaten te paard op je af ziet komen? Hopelijk iets moedigs, maar dat zal vast niet het enige zijn. En Branagh legt dat prachtig vast.

Diezelfde drang naar een natuurlijker verbeelding zie je uiteraard terug in het acteerwerk, de hele omslag in acteren van Stanislavski, Brando, Strasberg en consorten is immers van de jaren '50 en later. Waar de meeste acteurs in de '44 verfilming in onze ogen nogal theatraal lijken, heeft deze film met Branagh, Paul Scofield, Derek Jacobi, Ian Holm, Emma Thompson, Judi Dench en een piepjonge Christian Bale het nodige acteergeweld in zijn gelederen. Niets te nadele van Olivier, uiteraard, waarvan ik gelijk toe moet geven dat ik nog te weinig heb gezien.

Patrick Doyle's score werkt uitstekend en Kenneth MacMillans camera doet vooral de grootschaligere scénes recht, maar bij het filmen van dialogen lijkt het soms iets teveel voor televisie gemaakt in de kadrering, alsof we anders de gezichten niet goed kunnen zien. Wat betreft ben ik benieuwd naar Branaghs Hamlet (1996), aangezien die (toch vrij uitzonderlijk) in 70mm is gefilmd.

Het moge duidelijk zijn dat ik sterk de voorkeur geef aan Branaghs modernere adaptatie van de Bards verhaal, boven de meer 'klassieke' verfilming van Olivier. Hoewel ik erg kan genieten van films uit de jaren '40, sluit deze versie voor de eigentijdse kijker makkelijker aan bij de strijdbare thematiek van Henry V.

Zonde, slechts 3 meningen in 5 jaar. Gelukkig zijn er in die tijd wel een veelvoud daarvan aan stemmen bijgekomen.

4*

Henry V was anders als ik had verwacht. Op een of andere manier dacht ik dat de film veel minder toneelachtig zou zijn. Ondanks dat Branagh zijn uiterste best heeft gedaan om het toneelstuk toegankelijk te maken door middel van een realistische setting, niet-theatraal acteerwerk en een prachtige soundtrack van Patrick Doyle, is het geheel door de eeuwigdurende dialogen nog steeds niet heel toegankelijk.

Hoewel ik het Shakespeareaans Engels briljant vind en er momenten in de film zitten dat acteurs werkelijk perfect acteren, vind ik dat hele toneelachtige maar niets. We zien enkele oppervlakkige scènes in plaats van dat we de personages echt volgen zoals in een 'film-film' en dat doet het inlevingsvermogen van de kijken niet ten goede. Hoewel ik Derek Jacobi een meesterlijk verteller vond, was het wel erg storend dat de zogenaamde 'fourth-wall' werd doorbroken. Verder vond ik veel dingen onduidelijk in het verhaal. Waarom Frankrijk aanvallen? Waarom doet iedereen alsof Henry heel nobel is terwijl hij eigenlijk heel arrogant en tyraniek overkomt? Waar kent Henry die dieven van? Waarom is er aan het einde out-of-the-blue een romance tussen Henry en de Franse prinses? Waarom praten alle Fransen Engels en de prinses en haar kamerjuffvrouw wel Frans? Vragen, vragen.

De film kende een aantal bijzonder sterke momenten. De veldslag vond ik verreweg het hoogtepunt van de film. Kenneth Branagh bewijst zich in dit ambitieuze en ietwat pretentieuze regiedebuut als een vaardig regisseur en een meer dan vaardig acteur. Het acteerwerk was erg goed en de setting geslaagd. Helaas ligt het toneelachtige mij gewoon niet zo, daardoor toch een lichte tegenvaller. Hamlet heb ik ook nog liggen, maar gezien de lange speelduur bewaar ik die nog een tijdje.

Degelijke verfilming. Gelet op de speelduur zal er vast tekst gesneuveld zijn, maar dat zorgt er weer wel voor dat het goed te volgen is - als de Nederlandse ondertiteling meedraait. Het hoofdthema, dat een koning het zwaarder heeft dan een bedelaar door zijn vele verantwoordelijkheden, maar dat uiteindelijk iedereen zelf verantwoordelijk is voor zijn eigen zieleheil, kwam bij mij in ieder geval goed door.

Hoe goed Branagh ook zijn mag... Emma Thompson speelt “m eruit. Wat een natuurlijke lach! Verder een hele hoop bekende gezichten, waaronder een piepjonge Christian Bale. Judi Dench doet het goed, maar Brian Blessed als de Duke of Exeter is sinds Blackadder niet meer serieus te nemen.

Voor wat betreft historische accuratesse: dat was Shakespeare’s bedoeling ook nooit geweest. Nooit een heldenepos besmeuren met dingen als oorlogsmisdaden, de moraal of de waarheid.

De verfilming probeert meestal realistisch te zijn, maar kan soms toch niet de toneelachtergrond verbloemen. De belegering van Harfleur, de rondgang in een mantel ‘s nachts, dat is meer toneel dan film. Ik heb me er niet aan gestoord.

Goed om gezien te hebben in een goede verfilming. Maar weer niet indringend genoeg om echt indruk te maken. O, en een half puntje aftrek voor de muziek die net iets te vaak sentimenteel en cliché was.

Met moeite een voldoende. Het is dat het acteerwerk en de productie an sich heel prima zijn, maar ik moet eerlijk zeggen dat het Shakespeariaanse gebeuren me helemaal niet zo trok, met die langdradige en vaak ook nogal nationalistische en monarchistische teksten.

Die lullige rol van Thompson lijkt overigens helemaal niet op zijn plek.