Le Monde du Silence (1956)

De film won in 1965 de Gouden Palm in Cannes - naast 'Fahrenheit 9/11' van Michael Moore overigens de enige documentaire die ooit een Gouden Palm won - en in 1957 een Oscar.

Leuke cast.

Ja, veel oscargenomineerden.

Hahaha.

In deze dagen van Planet Earth is dit echt zwaar verouderd. Veel zwaarder verouderd dan ik had gedacht eigenlijk. De wraak op de haaien, hoe er met de onderwaterdieren wordt omgegaan, het zou tegenwoordig terecht geclassificeerd worden als dierenmishandeling. De film heeft buiten nostalgie naar de tijden dat Cousteau de wereldzeeën bevoer verder ook maar erg weinig om het lijf. De gouden palm (een van de slechts twee docu’s en Malle is de jongste winnaar ooit) is tamelijk onbegrijpelijk. Net als die andere winnende docu eigenlijk.

2.0*

Daarom vind ik het persoonlijk des te interessanter om er júist nu naar te kijken, meer als een antropologische studie naar hoe de westerse mens in de jaren '50 zich verhield t.o.v. de natuurlijke (onderwater)wereld. Met dynamiet op een koraalrif vissen in de naam der wetenschap was destijds blijkbaar volstrekt normaal..

Maar bovenal de scenes m.b.t. het door de crew gedode potvissenkalf zijn gekeken door ogen van een westers publiek meer na vijftig jaar na dato een complete absurditeit geworden ( Eerst een walvis dodelijk verwonden door er lomp overheen te varen, deze even later heldhaftig 'uit haar lijden verlossen' door deze te harpoeneren en en met een geweer door de kop te schieten en daarna nog even 'wraak' nemen op de samengeschoolde haaien die enkel hun natuurlijke taak kwamen vervullen door het nodeloos gedode walvissenjong op te ruimen. ), heeft het algemeen bewustzijn aangaande onze plaats in het web van het leven toch wel een andere positie aangenomen zou je kunnen betogen. Niet dat wilde dieren nu over het algemeen een beter lot zijn beschoren, maar we dulden het door ons toegedane leed niet meer als vermaak op onze beeldschermen, dat is al een hele stap. Ben benieuwd of we over nog eens 50 jaar weer een volgende stap richting daadwerkelijke beschaving gemaakt zullen hebben...

Het is natuurlijk niet voor niks dat één van de grootste hits van John Denver een eerbetoon was aan de Calypso, het schip van Jacques-Yves Cousteau. Met hulp van een speciaal ontworpen camera wist cameraman Philippe Agostini de onderwaterwereld vast te leggen op een manier die ruim 60 jaar na dato nog steeds indruk maakt. Vanuit historisch perspectief is het niet verwonderlijk dat deze film over een expeditie van Cousteau op zijn Calypso een Oscar won voor beste documentaire. Het wordt wel snel duidelijk dat onze verstandhouding met de dierenwereld behoorlijk is veranderd: de scène waarin de bemanningsleden hun lunch nuttigen op de rug van een schildpad roept al vraagtekens op, maar een ontmoeting met een kudde walvissen dat uitloopt op een bloedbad kan anno 2019 absoluut niet meer door de beugel. Dergelijke momenten laten een bittere nasmaak achter, maar het is belangrijk te beseffen dat Cousteau en zijn crew hier pionierswerk leveren en dat hij een generatie wetenschappers en filmmakers inspireerde om meer onderzoek te doen naar de oceaanwereld. Regiedebuut van Louis Malle die verantwoordelijk was voor de scènes op het schip en aan land.