Korol Lir (1971)

Kozintsev ging na het succes van Hamlet weer aan de Shakespeare,en wederom met succes.Net als in Hamlet baseert K. zich op de vertaling van Pasternak,terwijl wederom niemand minder dan Shostakovitch de muziek verzorgd.Edoch:K. is wel radicaal van stijl veranderd.Daar waar Hamlet nog duidelijk geinspireerd was door het klassieke toneel en het werk van Olivier,is de regisseur hier overduidelijk beinvloed door Bergman en Tarkovsky.

Dit geldt vooral voor het 7de zegel van Bergman,die blijkbaar zo'n indruk op K. maakte dat hij besloot om Lear te laten spelen in 14-e eeuwse setting. De scandinavische feel wordt nog versterkt door het Baltische landschap en de acteurs,waarvan sommigen gedubd moesten worden.Ongetwijfeld had dit een vervreemdend effect op het Russische publiek.De processiescènes vol wanhopige,zich zelf kwellende bedelaars en invaliden verwijzen ook naar het apocalyptische gevoel van het Zweedse werk.

War Tarkovsky betreft:Kozintsev haalde uit diens Rublyov een beeld van de Middeleeuwen vol modder,vuiligheid en geweld.De cameravoering is overigens compleet onvergelijkbaar.Dat deze film,itt het werk van Shakespeare,duidelijke christelijke symboliek bevat,moge onderhand duidelijk zijn.

Het comparatieve voordeel van Lear boven Hamlet is het simpele gegeven dat iedereen de monologen van deze in het Engels uit zijn hoofd kent,daar waar dat bij gene veel minder het geval is(ook al ken ik het stuk wel degelijk).

Net als bij de Engelsman is ook in deze versie de scène op de hei tijdens het onweer het hoogtepunt met overweldigende natuurbeelden,waar deze film sowieso in uitblinkt.Dat deze verfilming invloed heeft gehad op een andere Lear bewerking,Ran,blijkt uit praktisch alles.

Alle acteurs,in de eerste plaats Jarvet,zijn uitmuntend en de muziek is,dat spreekt voor zich,van een extreem hoog niveau.

Die Grigori Kozintsev weet wel hoe hij Shakespeare moet doen, zeg. Ik vond zijn versie van Hamlet al zeer geslaagd, maar deze King Lear is zelfs nog beter. Als je een van die personen bent die zich erbij neer kan leggen dat de legendarische dia- en monologen nu in het Russisch uitgesproken worden dan is dit een must.

Vooral knap is dat Kozintsev erin slaagt het tegelijkertijd een puur filmisch iets te maken en toch trouw blijft aan de roots van het stuk. Hij verwijdert weinig tot niets belangrijks van Shakespeare (al zullen meningen daarover altijd verschillen), maar de theatrale aard wordt gecompenseerd door een goed oog voor locatie. Van zanderige heuvelvlaktes, via donkere kastelen naar een storm op de hei: dit heeft veel sfeer. Het meeste ondersteund ook de duistere inhoud van dit verhaal en het is dan ook zeker geen show-off. Veel Shakespeare-adaptaties zijn óf te theatraal óf overcompenseren op audiovisueel gebied. Hier is de balans waarschijnlijk het beste dat ik tot nu toe gezien heb.

Net als bij Kozintsev's Hamlet verdient ook deze keer weer de cast een eervolle vermelding. Het lijkt me lastig om een betere te vinden. Tot in de kleinste bijrol verzorgd. Daarbij vind ik dit sowieso al één van de beste stukken van Shakespeare, misschien wel dé beste, dus ik ben hiermee in mijn nopjes. Ja, Kurosawa's versie is misschien nog beter en origineler, maar is geen al te directe adaptatie. Op dat gebied is Korol Lir vooralsnog de beste.

4*