Manderlay (2005)

Omdat hij toch met tamelijk gekruide meningen komt over de V.S. Dan moet je er op z'n minst eens geweest zijn, toch?

Ik zou niet weten waarom. Sowieso denkt het woord hypocriet de lading van je kritiek niet, maar dat terzijde.

In ieder geval gaan de statements van Von Trier vooral over abstracte dingen, zoals buitenlandpolitiek. Als hij nu de Amerikaanse zonsondergangen zou afkraken had je nog een punt. Maar voor de zaken waar het over gaat hoef je daar echt niet heen.

En hoe lang zou dat anders moeten? Is twee dagen genoeg, of een klein weekje? Hoeveel mensen moet je gesproken hebben of kan je gewoon een maand op een hotelkamer zitten met de tv aan? Waar ergens in Amerika? Op meerdere plekken zeker, grote steden? En wanneer? Heeft zo'n bezoek nog een bepaalde houdbaarheid en moet je na twee jaar terug ter actualisatie?

Nee, het lijkt me onzin. De visie van Von Trier kan geldigheid hebben zonder dat de man ooit in Amerika is geweest en net zo goed geen geldigheid als hij er wel is geweest. Dit soort redeneringen zijn gewoon een verkapte vorm van de drogreden van de persoonlijke aanval, waarbij de integriteit van de tegenpartij in twijfel wordt getrokken maar niet op de inhoud wordt gereageerd.

Best een verrassing, eigenlijk.

Er zijn alweer zo'n 18 maanden verstreken sinds ik Dogville heb gezien, en ik wist eerlijk gezegd niet meer waarom die film me had geraakt. Na Manderlay weet ik het weer.

De film begint alvast prachtig, met een shot van een zwart-witte kaart van de Verenigde Staten, waar langzaam op ingezoomd wordt totdat je de auto waarin Grace en haar vader vertoeven kan zien rijden op een volledig witte ondergrond. Ik heb bij Dogville eens gelezen dat voor zulksoortige shots meerdere camera's gebruikt worden – correct me if I'm wrong – waardoor het een filmtechnische prestatie zou zijn, maar daarnaast ziet het shot er ook nog eens prachtig uit, zowel door het schrille contrast van de zwarte auto tegen de witte achtergrond, als vooral door het surrealistische effect dat het gebrek aan een werkelijke weg veroorzaakt. Prachtig, zo'n lak aan logica, en gewoon doen wat je het meest effectief lijkt.

Tijdens de rest van de film zijn de shots een stuk minder nauwkeurig gekadreerd, heel schokkerig en wordt er veelvuldig gebruik gemaakt van het inzoomen op de personages, wat behoorlijk tactloos gebeurt. Deze delen, gefilmd in een toneelachtige belichting, moeten het vooral hebben van de prachtige, uitermate originele en effectieve decors van Von Trier, waarin je alleen ziet wat belangrijk is – de rest wordt gewoonweg buitenwege gelaten: de personages. Zeer effectief en gewaagd, en dat het in Dogville ook gebruikt werd, vermindert dit niet. Af en toe wordt deze matige cinematografie onderbroken door een prachtig shot van Manderlay van bovenaf - of door een schitterende seksscène - waarin de prachtige decors helemaal tot hun recht komen; heel gekunsteld, maar o zo mooi.

Ook het acteerwerk was van hoog niveau, maar het meest interessante aan de film vind ik toch wel dat de film op meerdere niveaus te volgen en interpreteren is: als een psychologisch drama over de idealistische Grace, als een sociologisch drama over de inwoners van Manderlay en als een metaforisch geheel over slavernij, racisme in het algemeen en democratie. Deze combinatie komt aan het einde – net als in Dogville – tot een prachtige climax, waarin rollen omgedraaid worden, maskers vallen en thema's duidelijk worden, dit alles gebracht op een kinderlijk eenvoudige manier. Manderlay is zeer treffend in zijn minimalisme en eenvoud, iets wat je ook - doch op een geheel andere manier - terugziet in films van Paul Thomas Anderson.

Had Von Trier wat meer aandacht geschonken aan de cinematografie, dan kreeg de film waarschijnlijk 4.5*, maar de vaak slechte kadrering, het vervelende geschok, wat in mijn ogen niets toevoegde, en de inzoom-techniek weerhouden me daarvan. Dankzij de uiterst originele decors, de multi-interpretabele synoptiek en een aantal verbluffende shots krijgt de film toch een kleine 4* sterren.

En nu eens gauw Dogville herzien.

Edit: de montage was bij momenten ook barslecht, zonder enig gevoel voor timing, en de muziek nergens interessant.
Edit: het is typisch dat ik nu begin te twijfelen of de film wel 4* waard is - dat had ik toendertijd ook bij Dogville, die (voorlopig) op 3.5* staat. Ik laat de 4* maar staan, en ik bekrachtig ze wel, of niet, wanneer ik Dogville heb herzien.

Het was wel weer even wennen aan de stijl, maar na een 10 minuten werd ik weer helemaal meegenomen door de stem van John Hurt naar Manderlay.

Weer een hele goede vertelling van von Trier, maar wordt helaas nergens zo sterk als Dogville was. Met dit verhaal kon ik dus en stukje minder.Ook was de nieuwe Grace eventjes wennen. De neerwaatse spiraal die in Dogville zo aanwezig was miste ik hier een beetje. Toch wordt het naarmate de film vorderd beter en beter, maar de echte kracht zit hem wel in het laatste hoofdstuk van de film.Hiervan is het geheel toch net even iets beter geworden.En wat een fantastisch einde ook weer.Themas worden aangesneden die nu nog steeds voor een deel spelen.En wat doe je met de keus die je gekregen hebt en heb ik wel de goede keuze gemaakt, lijken de grootste vragen uit Manderlay.Al ligt de moraal er soms wel heel dik bovenop.

Acteerwerk is schitterend om aan te zien, maar helaas doen ze iets te weinig met de setting waarin het zich afspeelt.Iets wat ik in de eerste wel kon waarderen.En waar ik in Dogville mij geen moment heb verveeld met de lange speelduur, vond ik het aanzienlijk kortere Manderlay af en toe iets te lang uitgesponnen.Het camerawerk was ook weer fantastisch en erg indringend.De muziek was ook weer fijn om weer te horen.

Zonder het laatste hoofdstuk waren het zonder meer 2.5* geworden, maar het einde is zo onzettend krachtig gebracht en zorgt voor een hele ster verhoging.Iets wat ik niet aan had zien komen.

3.5*

Toch iets minder interessant dan Dogville.

Wat ik jammer vond is dat het dorpje zelf nogal op de achtergrond bleef. Dogville zorgde voor de sfeer in het eerste deel maar hier zie je nog al weinig van Manderlay. De voice-over van John Hurt blijft wel hetzelfde, prachtig om naar te luisteren.

En de verhaallijnen zijn net hetzelfde dan in Dogville al vond ik de karakterstudie van de inwoners van Dogville veel interessanter dan die in Manderlay.

3,5*

Deze film kunnen wij niet stemmen omdat we hem niet begrijpen en na 20 minuten hebben uitgezet.

Lars, daar ga je toch even uit de bocht!

Von trier probeert wanhopig de film vol te pompen met diepzinnige tralala maar vergeet er gaandeweg een interessant verhaal rond te breien. Ook Bryce heeft belange de charme van Nicole Kidman niet en komt nog niet eens tot haar enkels.

Nou een interessant verhaal vind ik het zeker wel en vergeleken met Dogville en Antichrist is ook die diepzinnige tralala veél minder aanwezig. Daarnaast vond ik Bryce amper onder doen voor Nicole en vond ik het thema ook behoorlijk duidelijk. Dat heeft Lars wel eens wat meer in het midden gelaten.

Waarom ik Manderlay uiteindelijk de moeite waard vind, maar toch minder dan Dogville, is de mate waarin ik werd meegesleept. Het verhaal is wat afgebakender, minder uitgebreid maar daardoor werd het minder een dorpje waarin ik me kon onderdompelen. De thematiek spreekt me dan wel weer aan en dat cynische van Von Trier is ook behoorlijk hard en treffend, bijvoorbeeld tijdens de aftiteling.

Wederom net als Dogville weer een goed verpakte moraal, wederom geheel niet storend, maar zelfs scherpzinnig en grijns-verwekkend.

Het grootste minpunt van de film vind ik de mindere cast. Bryce Dallas Howard doet het niet slecht, maar ik vond Kidman echt stukken fijner om naar te kijken/luisteren. Hetzelfde geldt voor de vader, .. heeft toch meer de gangsterlook.

Verhaal en decor zijn ook hier weer prima. Goede film, maar Dogville vind ik beter. 3.5*

Dogville was goed, sla deze toch maar over...dan blijft mijn beeld van Grace in tact.

Dogville was goed maar Manderlay was slecht.

Hoe vinden jullie mijn review?

Duidelijk.

Belachelijk, persoonlijk vond ik Manderlay ietsje minder en dat kwam dan vooral doordat het concept niet meer nieuw was. Dus kun je behalve dat je een comedian bent, ook enigszins serieus deze film bekijken of wordt dat lastig?

Pfff.......139 minuten lang.....maar toch maar proberen vanavond.

21 augustus, 2010, 2.35 uur

En had vervolgens zin in wat meer 'tiviaals'.......ander keer dan maar.....

Ik zie dat deze vanavond op tv komt, heb Dogville nog niet gezien. maakt het qua verhaal/beleving iets uit dat ik eerst deze kijk?

Ja, het zou namelijk over een drieluik gaan. Ik zou ze toch in chronologische volgorde bekijken.

Geweldige film, doet voor mij absoluut niet onder aan Dogville.

Washington is de titel van film 3 in 'USA: Land of Opportunities-trilogie', maar is uitgesteld.

Moet toch hierop ingaan (een jaar na dato )

Ik vind het nog steeds hypocriet om een samenleving te bekritiseren op grond van hearsay en interpretatie. Want vergeet niet dat er ook een flink stuk directe maatschappijkritiek in zijn werk zit. In Dancer in the Dark wordt zelfs gedaan alsof we naar een echt Amerika zitten te kijken, terwijl het in werkelijkheid gewoon in Denemarken is opgenomen. Deze aanpak is niet per definitie slecht, want het voldoet in veel opzichten ook aan het idee wat ik persoonlijk van Amerika heb. Maar...ik weet van mezelf dat ik er nooit ben geweest en dat mijn mening dus puur is gebaseerd op dingen die ik niet zelf heb ondervonden.

Ik heb uit ervaring geleerd dat niks zo moeilijk is als het begrijpen van een andere samenleving als je vanuit een andere wereld komt. Iets echt begrijpen kan alleen maar als je er op een bepaalde manier onderdeel van bent geweest. En ja, dat kan zelfs een weekendje New York zijn en een gesprek met twee Amerikanen.Het had de integriteit van Von Trier goed gedaan als hij eens op het vliegtuig was gestapt en inderdaad gekeken had: wat is dat Amerika dan? Hoe verhoudt het zch tot wat ik ervan vind? Waar ligt de nuance die ik niet overzag in datgene wat ik beweerde?

Op geen van de door jou gestelde vragen kan ik een antwoord geven, want dat is er namelijk niet. Natuurlijk bepaalt een kunstenaar helemaal zelf wat hij als werkelijkheid brengt en in hoeverre hij het wil doen lijken op ''de realiteit''. Er is geen maatstaf voor hoe je zo accuraat mogelijk je visie op de realiteit kunt vormen. Elk beeld wat we krijgen is gefragmenteerd en volledig subjectief. Daar gaat het mij dus ook niet om. Inhoudelijk ben ik dan ook een fan van de aanpak van Von Trier en ik zal de laatste zijn die hem puur op de vorm bekritiseert. Toch zie ik het als een gemiste kans als je een groot deel van het leven wijdt aan filmmaken over een samenleving die je niet kent en niet zult kennen. Niet wilt leren kennen, lijkt het zelfs. ( of is hij dan toch eens in het vliegtuig gestapt om erheen te gaan...?)

In jouw laatste alinea kan ik me wel vinden. Het werk van Von Trier is meer dan alleen een beeld van Amerika maar ook een beeld van de mensheid als geheel. Het Amerika uit Dogville en Manderlay is een surrealistisch Amerika; een podium voor een verhaal dat vele malen verder reikt dan het land alleen. Zijn statements op de grote schaal zijn legitiem, tijdloos en valide. Maar het had hem als mens, in mijn ogen, nog scherper gemaakt als hij ook het bestaande Amerika tot zich had genomen.

Misschien ietsje minder intens als "Dogville" desalniettemin wederom een sterke film van von Trier.

Film lijkt misschien iets minder universeel omdat hier vrij direct verwezen wordt naar de VS.

Anderzijds zijn Grace's pogingen om met haar liefdadigheid een betere wereld te scheppen en vervolgens stukloopt op al jaren geldende wetten en principes, ignorantie, onwil en bedrog wel een uitermate universeel thema.

Moet ik dogville gezien hebben om deze film te bergrijpen?

Qua verhaal staat het redelijk op zichzelf, maar de hoofdpersoon is wel hetzelfde.

In principe zou ik wel eerst "Dogville" kijken, ja.

Dogville is ook een betere film, Ajax.. Deze is te veel een politiek statement. Als je eerst Manderlay zou bekijken wordt de kans groter dat je de andere films over Grace Margaret Mulligan niet eens meer wilt zien.

Ach, wat mij betreft kun je ze best apart zien, of eerst Manderlay en dan (terecht!) besluiten om ook de superieure Dogville een kans te geven. Het mag dan wel om een beoogd drieluik gaan, de verhaallijnen staan geheel op zichzelf, alleen thematiek is overlappend.

Bedankt! Ik ga toch eerst voor dogville.

Slimme keuze. Zou ik ook gedaan hebben.

Enkele maanden geleden beweerde ik (in een reactie op een bericht bij 'Idioterne') dat Von Trier niet de gewoonte heeft de kijker aan het handje te nemen en hem iets aan te wijzen, om daarna gezellig samen te gniffelen, of 'bah' en 'boeh' te roepen. Maar nu moet ik constateren dat dát nu precies is wat hij in 'Manderlay' doet, en dan zonder ironie (de zelfingenomen betweterij van de verteller noem ik geen ironie), en zonder een spoor van een mogelijkheid tot confrontatie van de kijker met zichzelf.

Werkelijk elke mogelijkheid tot een eigen gedachte van de kijker wordt als gras voor zijn voeten weggemaaid. Niet alleen de clou - je kunt 'vrijheid' en 'democratie' niet zomaar opleggen aan een gemeenschap die generaties lang mentaal getekend is door slavernij en dictatuur - wordt ons ingepeperd, maar ook de gemoedsbewegingen van Grace (een wandelend, tandglazuur teisterend cliché van de politiek-correcte, schuldbewuste 'liberal', die tot haar schrik merkt dat haar hooggestemde idealen niet overeenkomen met haar dieper liggende gevoelens) worden letterlijk voor ons uitgespeld.

Nu kan dit een vorm zijn waarmee je toch iets kan laten zien; maar als het gras is aangeharkt, zijn er ook in de verste verte geen addertjes te bekennen. Ik zie ze in ieder geval niet. Die vorm is kennelijk mede geïnspireerd op het werk van Bertolt Brecht, maar diens socialistische bombast werd vaak omlijst door de muziek van bijvoorbeeld Kurt Weill, in een opera- of musical-achtige setting. Dat zou een loodzwaar maatschappelijk drama als dit misschien ook vleugels hebben gegeven. De musical-vorm van 'Dancer in the Dark' maakte die film wél geslaagd.

Hoe wordt een film méér dan zijn vorm, méér dan de vertoonde handeling? Met 'Dogville' wist Von Trier boven het verhaal uit te stijgen, en een verbijsterend mooi, donker sprookje over egoïsme, hypocrisie en machtsmisbruik in menselijke verhoudingen te creëren. 'Manderlay' blijft steken in de vorm, en alles wat op dat gebied in 'Dogville' zo goed werkte, keert zich hier in zijn tegendeel. Niet alleen de verteller en het hoofdpersonage slaan nu de plank mis, maar ook het kale toneel lijkt hier niet meer dan een gimmick, en voegt niets toe.

En die tegenstelling zit ook in het perspectief van de beide films: in 'Dogville' maken de handelingen en motieven van de personages de maatschappij; in 'Manderlay' is het andersom. Ik denk eigenlijk dat daar mijn chagrijn ligt: de mens als product van 'maatschappelijke structuren', daar kan men erg veel over beweren, en daar word ik doorgaans niet vrolijk van (Maar dat is misschien óók een 'philosophical argument'..).

Want wat te denken van de sarcastisch bedoelde 'conclusie' van de verteller over de 'uitgestoken hand van Amerika', die men beter niet kan weigeren? Dat krijg je ervan, als je het gaat hebben over 'maatschappelijke structuren': je gaat ze als het ware tutoyeren. Ja, het is een hufter, die Amerika. Als ik die vent in m'n vingers krijg..

Stond er in 'Riget' niet iemand elke avond op het dak van het ziekenhuis aan de Sont zijn vuist te schudden richting buurland ('Klote-Zweden!')? Dát was leuk, maar hier lijkt het erop dat Von Trier zélf, bloedserieus, vanaf de andere kant van de oceaan zijn vuistje schudt richting de VS.

Dus wat houden we nu dan over? Een paar dunne statements - ongeveer net zo goedkoop als de decors - over de aard van slavernij, maatschappelijke ongelijkheid en de (on)mogelijkheden van verandering, die elke middelmatige columnist op een achternamiddag uit zijn mouw kan schudden.

Lars Von Trier als de Europese Michael Moore: daar zat ik net op te wachten. Lesjes krijgen we, lesjes voor ons en 'Amerika', zo duimendik op onze bammetjes gesmeerd, dat het wat mij betreft echt niet meer te vreten is.

Mooie recensie, was na Dogville behoorlijk geïnteresseerd in deze film. Maar als ik het zo lees is het niet echte de moeite waard. Zal hem binnenkort uit nieuwschierigheid toch maar eens opzetten. Ligt tenslotte al een tijdje in de kast... Gefixt.

Qua verhaal en stijl is dit even sterk als Dogville. Een film om van te genieten waarin je meegesleept wordt en door de droge setting met de neus op de feiten wordt gedrukt. Toch mis ik hier de interactie tussen de personages, wat deze filmstijl wel nodig heeft. Iets wat in Dogville veel sterker aanwezig was. Maar verder toont de film wel de motieven aan van zowel de gemeenschap als de VS (waar het Von Trier om te doen was) in de verschillen tussen blank en zwart. Zeker in de tijdsgeest waarin de film zich afspeelt. Slavernij was dan wel afgeschaft, maar in praktijk wou dat enkel zeggen dat de ketting verdween.

Bryce Dallas Howard doet het niet slecht, al wordt de druk op haar schouders vrij groot omdat z'n geen echte tegenspeler van dat niveau heeft. Jammer, want dat was in Dogville beter uitgewerkt. Toch een verdienstelijk vervolg dat doet verlangen naar deel 3.

Zou het er nog van komen, vraag ik me wel eens af? Von Trier is nu druk doende met Melancholia en daarna staat volgens mij alweer een andere film op stapel. Maar van Wasington nog geen spoor. Als dat maar goed gaat...