A Clockwork Orange (1971)

Unieke, tijdloze film, tevens Kubrick's meest surrealistische werkstuk. De bizarre plot, de vreemde architectuur en production design, het maffe taalgebruik, het dik aangezette (en sporadisch Monty Python-achtige) akteerwerk, de volstrekt losgeslagen personages; het resulteert allemaal in een film die moeilijk te plaatsen is maar wel van de eerste tot de laatste seconde fascineert. Ondersteund door bijzonder doeltreffende (klassieke) muziek is en blijft dit een onvergetelijke kijkervaring.

De Kubrick-herzieningen #8: A Clockwork Orange.

Al sinds ik de film voor de eerste keer zag staat die in mijn top 25 en is het de grootste rivaal geweest van Dr. Strangelove voor de titel van beste film van Stanley Kubrick. Niettemin heb ik hem sinds zijn eerste kijkbeurt in 2005 nooit herzien. Waarom weet ik niet, al zijn hebben zelfs de beste films niet een even grote herzieningswaarde, vooral niet als ze zo extreem zijn als A Clockwork Orange. Dat heeft weinig met de kwaliteit van de film te maken. Echter, in dit geval was het ook niet echt nodig hem te nog eens te kijken. Ik had namelijk altijd het gevoel dat ik me iedere scène kon herinneren.

Ik zat er niet ver naast. Slechts twee niet al te relevante scènes waren me door de tijd heen ontglipt. Samen met 2001 is A Clockwork Orange Kubricks meest unieke film. Er bestaat er maar één die zo is en dat maakt hem zo gedenkwaardig. Daar komt nog eens bij dat Kubrick bijna iedere scène erin weet te laten hakken. Weinig films weten zo consistent de en na de ander briljante scène af te leveren. Het is wellicht ook Kubricks meest foutloze film wat mij betreft. De enige serieuze kritiek die ik kan bedenken is dat ik Patrick Magee wel erg flauw vind spelen. Ik kan er mee leven.

Alex De Large blijft misschien wel de ultieme filmschurk, waarschijnlijk omdat Kubrick zoveel moeite doet om hem aan zijn kant te zetten, ondanks dat zijn personage geen sprankje goedheid vertoond. Erg geestig is de scène waarin Alex de Bijbel zit te lezen en zich inbeeld dat hij degene is die Jezus zweepslagen geeft, terwijl die zijn kruis naar zijn sterfplaats sleept. Het briljante van het verhaal is om vervolgens dit figuur het slachtoffer te maken, waardoor we even veel afkeer als medelijden voelen met Alex. De centrale vraag over wat het betekend om vrije wil te hebben zou niet lang zo veel kracht hebben als we niet een personage hadden dat bewust voor het kwade kiest. Daarnaast krijgt het daardoor die zwartgallige humor waar ik zo voor val. Stel je een film voor waarin een wat meer onschuldige crimineel de Ludovico-behandeling ondergaat, gevolgd door de gebeurtenissen die Alex daarna meemaakt. Het is moeilijk om niet voor te stellen dat het wat sentimenteel en makkelijk wordt. Alex is echter onze priester van het kwaad en maakt zo de centrale kwesties lastiger en vermakelijker.

En het is vermakelijk. Vermakelijk en ongemakkelijk. De humor die Malcolm McDowell in de rol legt en de charisma die hij aan het personage geeft zijn duivels onweerstaanbaar, maar hij is tegelijkertijd vaak onuitstaanbaar en soms angstaanjagend. Tijdens de eerste scène rond Singin' in the Rain vergaat het lachen me wel en de film weet steeds een oncomfortabel gevoel vast te houden. Het blijft me verbazen dat dit nergens een komedie genoemd wordt, maar dat komt waarschijnlijk omdat het zo'n ongemakkelijke gevoelens losmaakt. Daarmee wordt het voor mij juist zwarte komedie in zijn meest pure vorm. Daarbij val ik overigens ook echt voor de manische aanpak. Dat compleet overdrevene in acteerwerk, sets en camerawerk vind ik geweldig. Dat is echt ontzettend moeilijk om te doen zonder irritant te worden en nog lastiger als je tegelijkertijd een serieuze laag onder de film hebt zitten, want die kan dan begraven worden onder de waanzin. Kubrick weet alles echter zo te balanceren dat alles perfect samenkomt. Misschien is het daarom wel zijn meest grote prestatie, hoe knap zijn andere werk ook is.
5* blijven staan en ik maak me een beetje zorgen om de top 10 positie van Dr. Strangelove.

Prachtige review. Kan me er helemaal in vinden en ga deze binnenkort herzien. Zal ± de 18e keer worden. Film blijft elke keer weer fris en vol nieuwe inzichten.

Geweldige en gruwelijke film. De eerste keer maakte hij echt veel indruk op me en door de muziek en het acteer werk krijg je een geweldige sfeer die best beangstigend is.

"Let's get things nice and sparkling clear. This sarcasm - if I may call it such, is very unbecoming of you oh my brothers." ... " !!!

Fantastisch Meesterwerk !!! Als algemene filmliefhebber/verzamelaar van ieder land en ieder genre

zit ik nu in mijn moment opnames van de Meesterwerken !

De Stanley Kubrick - Heropfrissing "A Clockwork Orange" #3 ! Ik zag deze rond mijn 10 verjaardag, dan rond

mijn 20-ste verjaardag en nu dus op mijn 30-ste bouwjaar !

Dit is een meesterwerk in alle betekenissen van het woord !

Malcolm McDowell alias Alex De Large is en blijft een unieke film slechterik ... wat een acteer performance !!!

Schitterende recensie. Begin een beetje te twijfelen of mijn vier sterren niet verschrikkelijk ondermaats zijn...

Deze film sinds lange tijd weer eens herzien. De eerste drie kwartier staan nog steeds al een huis. Weer erg gelachen om die sadistische scènes zoals in het begin met die oude dronkelap en in de villa waarbij Alex onder het zingen van "Singin' in the Rain" die heer des huizes telkens een flinke schop gaf. Ook het gevecht in het begin tussen Alex en zijn gang met de concurrerende bende kan door mij niet vaak genoeg gezien worden. Gewoon schitterend. De soundtrack met klassieke muziek van oa Rossini, Beethoven, Elgar etc vind ik ook nog steeds dik in orde. Echter, nadat Alex door de politie na zo'n 45 minuten ingerekend werd zakte de film voor mij toch behoorlijk in en ik had er soms ook alle moeite mee om de aandacht er bij te houden. Qua cinematografie valt op deze film niets aan te merken, was zijn tijd imo ver vooruit. Alleen het verhaal wist mij op een gegeven moment helaas niet meer te boeien.

Waardering; verlaagd naar 4,0*

Ik heb zoveel mogelijk mijn best gedaan om wat positiefs te vinden aan deze film. Maar helemaal niets, maar dan ook echt niets geslaagds gevonden aan deze film. Is het omdat ik hem 42 jaar na het maken heb gekeken? Wellicht. Maar ik ken genoeg films uit die tijd of ouder die het kijken ook nu nog meer dan waard zijn.

Nog iets; Als ik dan al die positieve berichten hierboven lees, dan bekruipt me het gevoel van de nieuwe kleren van de keizer; "als je deze film slecht vindt dan zal je wel niks van films begrijpen".

Iemand van de baby-boom generatie die rond het uitkomen van de film zijn finest hour beleefde kan ik het nog wel vergeven, maar er is toch niemand van een latere generatie die hier 4 of 5 sterren voor gaat geven? Help!

Nou vooruit, ik zal er eens op gaan googlen en als ik het licht gezien heb, zal ik mijn mening bijstellen. Vooralsnog 1*.

Wat vond je er zo slecht aan? Wat staat je tegen? En zie je werklijk niet wat anderen er goed aan kunnen vinden?

Ben zelf van na de babyboom generatie (slechts een dik jaar jonger dan jij) en geef 5*. Waar kan ik je mee helpen?

Singin' in the rain, singin' in the rain

Er was eens... Alex. Hij hield van muziek, Beethoven en 'ultra-violence'. De politiek doodde Alex's liefde voor muziek en verloor hem de vrijheid die hij eerst had.

De cinematografie is fascinerend, maar op een bepaalde manier prachtig. De briljante cameravoering van Stanley Kubrick brengt de film naar een hoger niveau. Hij weet met shots gewoon al deze gruwelijke wereld neer te zetten waar wij niet willen leven en dit met prachtige muziek.

Kubrick's toekomstvisie is helaas, angstaanjagend genoeg, juist. De regering die ons veranderd in marionetten en het idee dat dit onze vrijheid bepaald. Dit wordt, met verontrustend geweld, in beeld gebracht.

Malcolm McDowell zet zijn getikte personage, Alex, fantastisch neer met Nadsat dialogen .

Geweldige film!

5.0

Ik heb (nog) niet alles van Kubrick gezien, maar A Clockwork Orange behoort, samen met Dr. Strangelove, 2001, Barry Lyndon en The Shining, wat mij betreft tot zijn klassiekers. Laatstgenoemde misschien uitgezonderd, kenmerken die fims zich door een welhaast buitenaardse blik op de mens, in een nadrukkelijk tijdgebonden setting, waarvan de sfeertekening en vormgeving bij tijd en wijle verbluffend is.

Hier is de couleur locale een op de spits gedreven jaren zestig en zeventig, waarbij de uitingen van die tijd in kleding, interieurs en kunst tot ver in het wansmakelijke wordt doorgetrokken, en vooral in het eerste gedeelte van de film in een aantal scènes indrukwekkend neergezet. Gecombineerd met het jolige, gekunstelde en quasi-geaffecteerde taaltje waarmee de jeugdbende zijn brute geweld begeleidt, levert dat een zeldzaam bizarre, onbehaaglijke en onthutsende film op.

Gaandeweg echter vernauwt Kubricks 'buitenaardse' blik zich tot iets dat op een wat al te makkelijke sociaal-politieke satire lijkt, en daarmee maakt deze klassieker helaas toch een wat roestige indruk. De balans van geestigheid en flauwiteit begint iets te veel door te slaan naar het laatste.

Het is alsof Kubrick zich niet geheel wil verlaten op zijn beeldtaal, en de film wat extra 'body' wil geven met 'inhoudelijke' maatschappijkritiek. Niet nodig, lijkt mij; de kijker kan zelf wel aan de hand van de beelden associëren en/of concluderen, als hij dat wil.

Een soortgelijke blikvernauwing meende ik ook te bespeuren in Dr. Strangelove en 2001, en dat maakt dat ik Kubrick vooralsnog niet tot mijn echt favoriete filmmakers reken.

Dat alles neemt niet weg dat vrijwel al zijn films zeer de moeite waard blijven, en dat geldt ook voor deze.

Eh Als er al een schoolvoorbeeld moet worden genoemd van een film die nagenoeg uitsluitend beeldtaal hanteert om zijn inhoud over te brengen, dan is het 2001 wel. Waar in die film probeert Kubrick precies met expositie of anderszins "body" en/of maatschappijkritiek in te passen?

De nogal dik in de verf gezette pretentie van de maakbaarheid van de mens, waarbij vooral de manier waarop men dat hier probeert te realiseren, al bij voorbaat tamelijk belachelijk overkomt.

Ook het politieke opportunisme rond de 'behandeling' van Alex ligt er erg dik bovenop.

Het vraagstuk 'vrije wil' en de mate waarin de mens valt te determineren, 'af te richten' zeg maar, is hier erg zwart-wit neergezet. Dat hoeft niet erg te zijn, maar mijn reactie op de situatie zoals die in deze film geschetst wordt, is zoiets van: Je méént het... Op dat soort satire zit ik niet te wachten.

En sorry SilverGun, maar ik heb enkele jaren geleden in het topic van 2001 een vrij lange discussie gevoerd hierover. Mag ik daarnaar verwijzen?

Dus eigenlijk vind je het hele verhaal niets? Het klopt dat deze film nog uit het grote verhalen tijdperk komt, de maakbare samenleving en zo. Met name het boek. Die tijd is voorbij en het is nu individualisme wat de huidige koers is... Denkt men

Hoe kom je erbij dat het individualisme de huidige koers is? We zijn socialer dan ooit!

Nou eerh?? Meen je dat echt? Soc-eco is het al jaren neo-liberalisme (goeie 30 jaar zelfs)

Nu 40 jaar later misschien niet en ligt het er inderdaad wat dik op. Maar in de tijd dat de film uitkwam, was er ook een enorm positivisme over de maakbaarheid van de samenleving. Dus in zijn tijd paste het prima. Neem je dat niet mee in je overweging? En overigens met de huidige ontwikkelingen in de neuropsychologie komt het wellicht weer dichterbij. Tijd voor een remake?

Liberalisme is iets anders dan individualisme. De mens is van nature een sociaal wezen, dus door het vrij te laten komt het sociale karakter net zo goed aan bod als het individualisme. Ook in deze tijd komen we nog steeds voor elkaar op. Het liberalisme vs socialisme is meer een keuze in vertrouwen en vrijheid aan de mens schenken vs de samenleving krampachtig willen vormgeven naar eigen idee dan dat het een sociaal zou zijn en het andere niet. Voorlopig zijn de mensen in liberale landen over het algemeen beter af.

Het andere geluid heeft juist daardoor meer aandacht gekregen, dan als er niet was opgetreden..... #elknadeelhebeenvoordeel

Verder heeft de discussie republiek vs monarchie niets met sociaal gedrag te maken. Is een totaal andere discussie. Alhoewel een monarch natuurlijk wel een veel grotere sociale binding geeft dan en 'gekozen' president.

Het gaat me niet om willem. Het gaat me eron dat we misschien minder vrij zijn zoals jij beweert. En dat deze film filosofisch gezien misschien best dicht bij de waarheid kan zitten.

Trouwens wil ik alle credits van de maakbare samenleving als punt van argument.

Ik stel ook niet dat we compleet vrij zijn. Jij stelde dat we in een neo-liberalistisch tijdperk zitten. (Wat ik niet ontken overigens)

Verder raakt de film idd universele waarheden. En wat bedoel je met je laatste punt?

Dan zijn we het eens

Vroeger deze film ooit gezien ( zal zo'n 20 jaar geleden zijn geweest )

en nu na al die jaren herzien.

ik moet zeggen dat ik de film nu meer kan waarderen dan toen der tijd,leeftijd zal hier

ongetwijfeld ook mee te maken hebben.

Ik vind het nog steeds een bizarre film wat mij een onaangenaam gevoel geeft.

Maar deze film vind ik ook fascinerend en indrukwekkend.

Een hoop zinloos geweld in deze film en ik vind alex 1 van de meest creepy personages ever!

Ik vond de film pas echt goed worden vanaf het moment dat alex geselecteerd wordt

voor een wetenschappelijk experiment.

Vanaf dat moment tot aan het eind bleef de film boeiend.

Ik vind dit geen leuke film maar wel fascinerend en ik had niet verwacht dat ik

het uiteindelijk toch wel een goeie film vond.

Dat is echt heel vaak dus,ik kan me zo voorstellen dat je nu de film

heel anders ziet dan bij je eerste of tweede kijkbeurt.

Wat ik heel opmerkelijk vind is dat ik de film ooit (ongeveer 20 jaar geleden) gezien

had en nu na al die jaren herzien, dat bepaalde scenes echt zo op mijn netvlies staan

gebrand dat het net leek of ik de film pas nog had gezien.

Best bijzonder want ik kan geen enkele film bedenken dat na zo lange tijd nog zo in

mijn geheugen staat gegrift.

Voor mij kan dat 2 dingen betekenen, dat deze film toen der tijd voor mij te heftig was en ik

er een soort trauma aan heb over gehouden of dat deze film wel zo bijzonder en krachtig

gemaakt is (weet even niet hoe dit juist neer te zetten)en er dus meer mensen zijn die

dit zo ervaren.

Jij hebt deze film al heel vaak gezien,ik ben wel benieuwd hoe jij jouw eerste kijkbeurt

hebt ervaren ten opzichte van je laatste kijkbeurt.

Na mijn eerste kijkbeurt twijfelde ik tussen een 5 en een 0,5. Ging een week later nog eens en het werd een 5* en top 10 notering. Film weet mij keer op keer weer te vermaken en te intrigeren en toont steeds weer nieuwe details. Krachtige cinema.

Krachtige cinema daar ben ik inmiddels ook van overtuigd.

Een kunstwerk van Stanley Kubrick. Van begin tot eind boeiend. Over elke scene is nagedacht. Je zou kunnen zeggen dat het een tijdloze film is, met een erg aparte vormgeving. De ondersteunende muziek is zeer sfeervol. Ook valt het vreemde taalgebruik op. Verder is de uitvoering van het verhaal formidabel. Het acteerwerk van de cast wordt met grote inleving gebracht. Filmkunst. 5 Sterren.

Komt ie dan.

1.5*

Hoop niet dat dit de OK Computer van moviemeter is en er nu een bozige groepering met stenen op mij af gaat stevenen. Maar ik vind het bijna niet om door te komen dit. Twee keer geprobeerd en die derde keer laat ik maar zitten geloof ik.

Soms kun je het ook niet eens echt goed onder woorden brengen. Het pakt je gewoon niet.

Denk dat het vooral gewoon een dunne lijn is tussen kunst en/of gewoon te onzinnig.

En dat is moeilijk te omschrijven, het is een gevoel. En ja, ik ben me ervan bewust, grotendeels persoonlijk.