The Birth of a Nation (1915)

een film met twee gezichten. deze stokoude film (algemeen beschouwd als de eerste filmklassieker) is duidelijk zeer verdienstelijk geweest, maar gaat in de tweede helft van de film hopeloos de mist in. de eerste helft is in feite uitstekend (hoewel ik echt moest wennen aan zo'n oude film). interessante kijk op de burgeroorlog en de moord op Lincoln. de special effects waren verbazend vooruitstrevend en veel films uit de jaren '20 en '30 (in een tijd waar er immense veranderingen gaande waren) kunnen zelfs niet tippen aan deze sfx. ook de moord op Lincoln is mooi in beeld gebracht. de muziek was fantastisch (in feite heel de film) en was bij vlagen net een opera. echt geweldig. tot zover de uitstekende eerste helft.

de tweede helft met de rechten van de zwarte Amerikaanse bevolking en de opkomst van de KKK leek me vooraf erg interessant. interessant was het. maar dan wel om de verkeerde redenen. in het kort:

de film liet zien dat op het moment dat zwarte mensen rechten kregen er anarchie kwam, de zwarte mensen de macht overnamen en de arme blanke mensen onderdrukten. vervolgens zagen de blanken zich gedwongen met een reddingsmiddel te komen; namelijk de KKK.

Tja, er worden nog krampachtige pogingen gedaan het racisme goed te praten voor aanvang van de film:

A PLEA FOR THE ART OF THE MOTION PICTURE: We do not fear censorship, for we have no wish to offend with improprieties or obscenities, but we do demand, as a right, the liberty to show the dark side of wrong, that we may illuminate the bright side of virtue- the same liberty that is conceded to the art of the written word- that which we owe the Bible and the works of Shakespeare'

maar dat leidt niet af van het stuk geschiedenisvervalsing dat deze film is, 't zet het zelfs kracht bij. geschminkte acteurs die zwarte mensen moesten spelen vond ik niet zo erg ( ik kan me immers voorstellen dat er niet veel donkere mensen aan mee wilde werken), het stuk geschiedenisvervalsing en racisme is echt doodzonde, want nu heeft deze (erg belangrijke) film een wel erg wrange nasmaak.

twee volle punten eraf voor racisme. 3 sterren.

Prachtige, monumentale en immer fascinerende film waarvan ik de dubieuze boodschap prima los kon zien van het meesterstukje zelf. Geweldig camerawerk waarvan je niet zou geloven dat dat 90 jaar geleden mogelijk was.

4*.

Goed ik heb hem gezien en het is inderdaad een knap gemaakte film, die helaas wel wat aan de te lange kant is. Die massale scenes (die ook nog realistisch overkwamen!) deden me aan Eisenstein denken. Wat dat betreft een dikke pluim .

Maar in de tweede helft schiet de film toch enorm uit de bocht. Volgens mij zitten er ook een paar dingen, die historisch gezien dikke onzin zijn. En dan die manier hoe zwarten uitgebeeld worden ... 2,5*

Hoe beoordeel je een film als deze? Om meerdere redenen een lastige vraag. Hoe zwaar moeten de overduidelijk foute inhoud en de historische relevantie meewegen in je oordeel? De film is bijna 100 jaar oud en voor kijkers van nu dus heel moeilijk in het juiste perspectief te plaatsen (zowel qua inhoud als vorm).

Gelukkig wegen objectieve maatstaven in mijn stem nooit heel zwaar (het is immers een persoonlijk oordeel, ik wil niet eens objectief zijn) en dus kom ik tot een laag cijfer. De film is langdradig en de inhoud is verschrikkelijk. De invloed die de film gehad heeft op de Amerikaanse cinema is overduidelijk, maar is zeker niet per se een goede invloed. Ik heb het dan vooral over de manier van verhalen vertellen. Ik zie veel dingen terug die me nu nog irriteren in moderne Hollywood-films, zoals het overbodige 'romantische' subplot , de moralistische toon en het toewerken naar een spectaculair 'gesloten' einde.

Ik vraag me ook wel af of deze film ook zo invloedrijk is geweest op bijvoorbeeld de Europese cinema, ik heb daar mijn twijfels over, was de film uberhaupt wel te zien in Europa in die tijd?

Ook op technisch gebied was de film vooruitstrevend, maar dit is voor mij zelden een argument om een film goed te vinden. Moderne films met de allernieuwste special effects ga ik ook niet om die reden hoger beoordelen.

Een aantal scenes vond ik wel erg mooi gemaakt, met als hoogtepunt de moord op Lincoln. Al met al te weinig om tot een positief oordeel te komen.

D.W. Griffith verteld met The Birth of a Nation een belangrijk stukje geschiedenis van Amerika. Echter is deze visie nogal gekleurt en het is algemeen bekent dat de film erg racistisch is. Dat kan ik onderstrepen, eventuele opmerkingen over historische context en dat dit vroeger anders zat voor een groot deel onjuist. Racisme is inderdaad minder geworden de laatste jaren maar in 1915 was er ook al veel controverse rondom Birth of a Nation en het boek waarop de film is gebaseerd. In een brief legde Griffith later uit dat hij niet zo bezig was met de maatschappelijke context van zijn film maar vooral bezig was met het maken van een film. Gelukkig maar want politiekgezien is Griffith narrowminded rn lijkt het alsof hij niet verder heeft gekeken dan het boerendorp waar hij is opgegroeid.

De film zelf is erg goed. En gezien ik bij Triumph des Willens heb geprobeert door de politieke context heen te kijken heb ik dat ook hier gedaan en dan zie je toch een erg vaardig verhaal. Drie en een half uur (geluidsloze) film is lang, dat werkt hem in het nadeel maar het neemt niet weg dat dit vaardig geregisseerd is. Zo is de aanslag op Lincoln wel een behoorlijk sterk stukje decoupage en weet Griffith het maximale uit zijn acteurs te halen. Erg sterke art-direction en een filmisch sterke visie maken van Birth of a Nation terrecht een klassieke en invloedrijke film.

The Birth of a Nation geef ik anderhalve ster, maar ik wil er meteen bij zeggen dat er geen film is die ik zo'n laag cijfer geef die ik ook zo boeiend vond als deze. Een drie uur durende stomme film kijken klinkt misschien niet helemaal als het interessantste dat je kunt doen, maar buiten het ietwat rommelige eerste half uur om vliegt de film voorbij. Er is een hoog tempo, veel afwisseling en er zijn een aantal grootse scènes.

Dat is allemaal natuurlijk al goed, maar het meest boeiende aan de film is zijn slechtste eigenschap. Ik heb het hier natuurlijk over het veel besproken racisme in The Birth of a Nation. Ik wist van te voren dat het er in zou zitten, maar hoe erg het was had ik niet durven vermoeden. In de eerste helft valt het nog mee, maar in de tweede helft wordt het racisme zo groot dat ik bijna het gevoel had naar een surrealistische film te kijken. Ik heb bedoelt haatdragende films gezien (Jüd Suss) en een hele reeks onbedoelt racistische films, maar nooit zoiets als The Birth of a Nation. Het is tekenend dat strikt gezien deze film tot de tweede categorie behoort: het zou onbedoelt racistisch zijn. Griffith zou stomverbaasd zijn geweest toen men hem en zijn film als racist beschouwde. Het kan zijn dat hij loog of anders was het gewoon een enorm domme man, want overduidelijker racistisch dan dit wordt het niet. 1915 of geen 1915.

We worden getrakteerd op een bizar stukje geschiedsvervalsing die tegelijkertijd schrikbarend (waren de makers hiervan echt zo dom of kwaadaardig?) als lachwekkend is. Ja, 'lachwekkend', want sommige scènes zijn te idioot voor woorden. Het hele idee dat ooit in Amerika het Huis van Afgevaardigden in een staat compleet geregeerd zou zijn door zwarten is op zichzelf al achterlijk, maar de manier waarop het hier verbeeld wordt is al helemaal gek. We zien dan een stel zwarten ongemanierd in stoelen zitten, terwijl ze allemaal boosaardige wetten invoeren zoals "Alle blanken moeten voortaan salueren als ze een zwarte tegenkomen". Dan ineens wordt er een wet ingedient waardoor zwarten voortaan met blanken mogen trouwen en de zwarten beginnen allemaal te juichen en te dansen. Niet veel later volgen er een aantal scènes van zwarten die dan ook blanke vrouwen proberen te verkrachten of anders ze te dwingen met ze te trouwen. Ja, zoiets zit echt in deze film.

Nog surrealistischer kwam op mij de manier waarop de blanke 'helden' getoond worden over. We zijn zo gewend geraakt aan het idee dat blanken die voor zwarten opkomen helden zijn, dat het anders uitvoeren van dit gegeven bevreemdend overkomt. Dus als hier een blanke man de hand van een halfbloed weigert te schudden wordt hij gefilmd in een heldhaftige pose. Als een blanke man zegt dat hij wil helpen gelijke rechten te krijgen wordt hij gespeeld met een schurkachtige grijns op zijn gezicht. Het toppunt hier is een scène waarin en blanke man aangevallen wordt door een woeste groep zwarten. De blanke man pakt één zwarte op, tilt hem boven zijn hoofd en kegelt de hele groep zwarten omver. Zoiets verwacht ik in een maffe komedie, maar niet in een serieuze film als dit. The Birth of a Nation lijkt regelmatig op een South Park aflevering die niet weet dat het een aflevering van South Park is.

Kan de film verdedigt worden als een meesterwerk? Wel, zoals ik al aangaf blijft het ook buiten het racisme een boeiende film. Ik noemde het tempo en de afwisseling al, maar de film in zijn geheel is gewoon zeer meespelend. De technische vernieuwingen zijn wat overschat: Griffith deed dit soort dingen al in korte films voor The Birth of a Nation en ik denk dat zonder deze film de moderne cinema er ook wel was gekomen, want alles wees die kant in. Niettemin zal ik niet ontkennen dat de film wel enige invloed had. Weinig technieken mogen hier dan uitgevonden zijn, ze werden wel voor het eerst op grote schaal aan de hele wereld getoond. En het bewees dat een film van drie uur succesvol kon zijn. Dat een latere film dat waarschijnlijk ook bewezen zou hebben doet daar weinig vanaf. Griffith had ontegenzeggelijk een goed oog voor filmische mogelijkheden. Hij wist ook echt hoe hij drie uur in elkaar moest zetten. Het enige wat er bij hem ontbreekt is een goed oog voor het esthetische: echt mooi wordt het niet. Maar als je filmtaal aan het uitvinden bent is dat geen bezwaar.

Vanuit technisch oogpunt worden The Birth of a Nation en Battleship Potemkin vaak de meest invloedrijke films genoemd. Het opvallende is ook dat beide films wat mij betrefd inhoudelijk tot de meest idiote films aller tijden behoren. Kennelijk hebben de grootste filmische vernieuwers het te druk met hun technieken om een oog te houden op wat ze nou precies in beeld brengen. The Birth of a Nation vind ik een stuk pakkender dan Potemkin, maar hij is tevens een stuk kwaadaardiger. Ik vraag me af hoeveel mensen The Birth of a Nation daadwerkelijk tot hun absolute favorieten rekenen. De film verdient zijn plekje in de geschiedenisboeken, maar hoe vaak hoor je iemand werkelijk vol lof hierover spreken? Op Rotten Tomatoes heeft hij een score van 100%, geen geringe prestatie voor zo'n racistisch werkje, maar volgens mij durft niemand er vol adoratie over te spreken. Er is altijd die kanttekening. En die kanttekening is voor mij het teken dat het geen meesterwerk is. Films die ik moreel verkeerd vind geef ik altijd een laag cijfer, hoe goed de uitvoering ook is. Is dit een zwakte van mijn kant? Daar kan over gediscussieerd worden. 1,5* is eigenlijk nog mild voor wat wellicht op inhoudelijk vlak de meest haatdragende en walgelijke film is die ik ken. Aan de andere kant raad ik iedereen aan hem eens te bekijken. Eigenlijk is The Birth of a Nation niet geschikt voor sterrenbeoordelingen. Maar écht goed kun je het toch nooit noemen?

In het weekend met mooi weer ziek zijn en in bed liggen. Er zijn betere momenten om ziek te zijn, maar het is even niet anders. Het gaf me vanochtend wel de mogelijkheid om eindelijk deze oude klassieker eens te kijken, waar ik anders niet zo snel aan zou toekomen.

Dit moet wel zo’n beetje de allereerste oorlogsfilm zijn, dat kan haast niet anders. Een stomme film van drie uur is wel iets waar je even goed voor moet gaan zitten. Hoewel de film zijn mindere momenten heeft is het zeker een knap gemaakte film waarin mooie elementen zitten en opvallende veel bekende deuntjes. Zo komt bijvoorbeeld “Oh denneboom” meerdere keren voorbij.

De film is erg massaal van opzet en behoorlijk racistisch getint. Daar was ik eigenlijk nog het meest benieuwd naar. Het racisme komt een aantal keer erg duidelijk naar voren, daar kun je gewoon als kijker niet omheen. Als dit niet zo storend zou zijn, dan had je gewoon een prima film. Ik vond het echter wel storen, wat af en toe zelfs leidde tot irritatie en dat kost de film puntjes. Puur een gevoelskwestie wat mij betreft.

Toch moet ik zeggen dat ik ondanks dat de film een krappe onvoldoende krijgt, ik de film bijzonder knap gemaakt vind. Ik had niet gedacht dat zoiets in 1915 al kon. Griffith is in ieder geval een pionier voor de film geweest, dat moge duidelijk zijn.

2,5*

Lang, saai en racistisch

The Birth of a Nation van D.W. Griffith wordt over het algemeen gezien als één van de eerste 'blockbusters'. Ook qua filmtechnieken was deze film vooruitstrevend. Dit is goed te merken in sommige scenes, zoals de scenes op het slagveld en de moord op Abraham Lincoln.

De meningen over The Birth of a Nation zijn nogal verdeeld. Op Rottentomatoes krijgt de film een waardering van 100% onder de filmcritici. De gebruikers waarderen de film een heel stuk minder met 56%. Op IMDb krijgt de film een 7.0. Voor een zogeheten 'filmklassieker' is dit erg mager. De mensen die positief zijn over de film zijn van mening dat deze van groot historisch belang is. Degenen die niet positief zijn over de film zijn van mening dat deze veel te racistisch is. Ik zelf behoor tot de laatste groep.

Het is best interessant om een film te zien die bijna 100 jaar oud is, voornamelijk door de scenes die ik hierboven al noemde. Daartegenover staat echter dat de film te lang, te saai en veel te racistisch is. De manier waarop zwarte mensen in deze film getoond worden kan gewoon niet. Ze worden neergezet als primitieve, onintelligente bruten. Daarnaast is het overduidelijk dat sommige zwarte mensen eigenlijk blanken zijn met zwarte schmink op. Dit is echt lachwekkend te noemen.

Wat daarnaast ook niet kan in mijn ogen is dat de Ku Klux Klan als 'de redders van Amerika' neergezet worden. Het feit dat deze film voor geruime tijd een introductievideo was voor nieuwe leden van de Ku Klux Klan, zegt wat mij betreft genoeg.

Al met al was het best interessant om een film te zien van bijna 100 jaar oud. De entertainmentwaarde is echter nihil. Naast het racisme vond ik The Birth of a Nation namelijk veel te lang en veel te saai. Het leek naar mijn gevoel niet op te houden. Vandaar mijn lage beoordeling.

Er zijn van die films waar ik zonder twijfel van wil aannemen dat die objectief gezien, voor zover je kan zeggen dat zoiets bestaat, een meesterwerk zijn. Maar als ze dat zijn op bepaalde technische vlakken en vernieuwingen zoals deze film, dan is dat daarna vaak, zeker 100 jaar later, niet echt meer te zien. Wat je overhoudt is een vrij vlot vertelde film, maar waar je zo snel op het eerste oog niet ziet wat er nu bijzonder aan is.

Nu kan ik de stille film best appreciëren. Dreyers film over Jeanne d'Arc prijkt op plek twee in mijn toplijst, en de geluidsloze film is ook uitermate geschikt voor slapstickfilms, zoals The General. Maar een groots melodrama, met heel veel plot, is daar nu eenmaal minder geschikt voor. Dat men overdreven moet acteren is het grootste bezwaar niet, dat de film vol intertitels zit en dat men constant met elkaar praat zonder dat je wat hoort stoort me wel. Bovendien zijn de meeste personages zo eendimensionaal ( de twee jonge meisjes uit de film vond ik sowieso lastig te onderscheiden) dat je als kijker teveel op afstand blijft. In een dramafilm is dat toch een tegenvaller.

En hoewel de film vlot wordt verteld, is zeker Part I mij te vlot verteld. Het is eerder een collage van chronologische scènes dan een echt goed verteld verhaal. Een behoorlijk stuk geschiedenis en veel plot worden in krap anderhalf uur gestopt waardoor de film soms lastig te volgen is, maar ook nooit meeslepend of meelevend wordt. Pas met de scène rond de moord op Lincoln (een overigens uitmuntend stuk cinema, dat direct laat zien waar Coppola ooit de mosterd vandaan heeft gehaald) komt er meer structuur en wordt de film beter. Het door vele verguisde Part II dat daarop volgt was dan voor mij ook veruit het betere deel van de film. Zeker die scènes op het eind met de paarden die vrij indrukwekkend gefilmd zijn, maar eigenlijk wel de hele tweede helft door, met een strak tempo en toch genoeg uitdieping.

Nu had ik sowieso verwacht zwaar racistische elementen tegen te komen, maar dat vond ik nog wel meevallen. Sterker, de reacties van velen vind ik na het zien van de film vrij overtrokken. Beide kampen komen er niet heel goed vanaf. Negers zijn een stel wildemannen, de blanke zuiderlingen bestaan vooral uit PVV'ers en Telegraaf-lezers: allemaal vrij eendimensionaal dus. Dan is dat hele aspect überhaupt niet serieus te nemen; iemand als McQueen deed dat toch een stuk beter. En buiten dat, al was dit wel puur racisme, dan nog, dit is kunst, en daarin mag men vrij zijn om zijn mening te uiten. Je suis Charlie, toch? Zolang men niet aanzet tot geweld of laster pleegt, zie ik het probleem niet. En hoewel dat nu lastiger te beoordelen is, is de vraag in hoeverre men er naast zit. Ik kan me heel goed indenken dat leden van de KKK als helden werden gezien in die tijd, zoals met bepaalde terroristen dat nu wordt gedaan.

Dan zitten er nog een aantal fraaise scènes en shots in. Ik denk zomaar aan die vergadering in het Parlement, waar je eerst lege stoeltjes ziet en dat overvloeit in hetzelfde shot maar dan met een zaal vol mensen, ook dit is later (ik noem aflevering één van Band of Brothers) veel vaker gedaan maar dit shot is ook nu nog zet zo krachtig. Uiteindelijk door een vrij vermakelijk tweede gedeelte toch nog 2,5*.

Eigenlijk is alles al gezegd; geniaal filmwerk, walgelijk verhaal. Voor mijn beoordeling kies ik dus de middenweg, ergens tussen de afwegingen van cinema en ethiek in.

3 uur.

Het is wat om een film uit 1915 met zo'n lengte uit te zitten. Het tempo mag dan redelijk hoog liggen, zo héél veel wordt er nu ook weer niet verteld. En wat er dan verteld wordt is veelal een herhaling van zetten. Vooral in het tweede deel dan.

Geinig dat de film zichzelf twee keer verontschuldigt en probeert te rechtvaardigen. Ik las dat Griffith schrok dat ze zijn film rascistich vonden, dat lijkt me sterk om basis van enkele teksten die voorbijkwamen. Men leek toch duidelijk op de hoogte van het effect dat deze film zou hebben.

Vooral het tweede deel is in dat opzicht redelijk hilarisch. Daar wordt niks meer verbloemd en krijg je een mooi stukje onzin voorgeschoteld. An sich als kneejerk reactie nog wel grappig (een reactie die nog steeds volop aanwezig is in filmland, alleen niet meer op ras gericht), maar het slaat verder helemaal nergens op natuurlijk.

Als film zelf is het vooral oud. Enkele scenes zijn nog wel aardig om volgen, maar meer was het ook niet. Continue muziek is zoals wel vaker vervelend bij dit soort oudere films, acteerwerk is van de grote gebaren en visueel is het "kleurgebruik" vooral opvallend. In dit soort narratieve cinema stoor ik me alleen aan de gebrekkige stilering, zeker wanneer het vertelde toch al niet zoveel boeit.

Groots opgezette bedoening, de rascistische invalshoek is nogal triest en filmisch zal het vroeger wel monumentaal geweest zijn, maar daar blijft tegenwoordig weinig van over. Rest het tempo, wat de 180 minuten toch nog enigszins dragelijk maakt.

1.5*