Dare mo Shiranai (2004)

Derde film van Koreeda, en ondanks dat mijn eindwaardering misschien relatief laag is, kan ik niets anders zeggen dat hij erg bijzondere films maakt. Het voelt erg zwaar en traag aan, maar de wijze waarop hij personages tot leven laat komen voelt dusdanig oprecht en menselijk aan dat hij daar wat mij betreft zelfs binnen de Japanse cinema behoorlijk uniek is.

Hier een drama over vier kinderen die door hun moeder in de steek gelaten worden. Voor een gedeelte gebaseerd is op ware feiten, maar ook zonder kennis daarvan is het behoorlijk schrijnend. De kracht van de film ligt in het registrerende karakter, maar zeker ook in de prestaties van de acteurs, voor het grootste gedeelte kinderen. Met name hoofdrolspeler Yagira schittert in zijn rol als het oudste kind dat alle verantwoordelijkheid draagt, maar die toch ook uitstraalt nog zo graag gewoon kind te willen zijn.

Audiovisueel is de film behoorlijk minimalistisch. De muziek is spaarzaam, de beelden sober. In zekere zin valt Koreeda wat dat betreft te vergelijken met Ishikawa, een andere regisseur die sterke drama's maakt. Maar waar Koreeda het wint wat drama betreft, vind ik visueel Ishikawa toch stukken sterker. Maar toch, ook hier valt duidelijk te zien dat er goed is nagedacht hoe er wat gefilmd moet worden, en sommige shots zijn echt erg fraai. Zoals eerder gezegd, de muziek klinkt vrij spaarzaam, en wat dat betreft vind ik het liedje achteraan niet zo goed passen.

Uiteindelijk heb ik toch wat moeite met lengte en traagheid van de film. In combinatie met de beelden die erg sober zijn, èn met in gedachte dat After Life van dezelfde regisseur ook eenzelfde sfeer van oprechtheid had, maar wat filosofischer was, kom ik op een lagere waardering ten opzichte van die film. Een zeer ruime 3,5* dus, waar 3,75* misschien meer op z'n plek was geweest.

Wat langdradig. Totaal niet spannend. Het onderwerp is wel interessant: kan zoiets gebeuren?

Niet mijn 'piece of cake'

Een kalme, immer ingetogen maar juist daarom mooie, meeslepende film. Een film die je de tijd geeft om te verbazen over de kleine eigenaardigheden van het menselijk bestaan en tegelijk doet nadenken over de grote kwesties van het menselijk bestaan. Op die manier is het een film in de categorie van Tree of Life en Boyhood.

Wat een nare, droefgeestige en ontroerende film.
De zeer trage progressie met de vele close-ups verhoogt het dramatische van het gebeuren.
Doorheen het verhaal legt de cineast ook de nadruk op het feit dat niemand ( op een uitzondering na) de ellende ziet laat staan er zich wil om bekommeren. Huisbaas ziet niet om, water en electriciteit worden afgesloten en geen enkele instantie vraagt zich af wat er aan de hand is, mensen in de straat lopen gewoon door en zien de eenzaamheid en haveloze toestand van de kinderen niet.... Terecht gelauwerde film met jeugdig en prachtig acteerwerk.

Nobody knows is mijn tweede Kooreda na Like father, like sun. Wederom een sterke staaltje sterke en boeiende cinema met de nodige dramatiek. Ook deze Nobody knows hakt keihard op je gevoel in. Nobody knows vertelt het waargebeurd verhaal van een alleenstaande moeder die haar vier kinderen aan hun lot overlaat om zelf het nieuwe geluk te vinden. Een waargebeurd verhaal dus uit 1988. Hoewel deze film niet overeenstemt met de werkelijke gebeurtenissen uit 1988 die eigenlijk nog een pak erger zijn, verwerkt Koreeda zijn eigen insteek.

Door terug te keren naar de essentie en zich niet te focussen op geweld brengt Koreeda een erg pure film waar het gedrag en emoties van de kinderen maximaal worden tentoongesteld. De hechte band van het gezin is het centrale thema van de film. Hoe schrijnend moet het niet zijn om als 12-jarige voor je broers en zussen te moeten zorgen zonder ouderlijk gezag? Al bij al vond ik dat de kinderen het er nog relatief goed vanaf brachten. In het begin althans… De film kent een trage, maar diepgaande opbouw. Eerst blijft de moeder een hele dag weg, later worden het dagen of weken totdat de belofte om terug te komen niet meer vervuld raakt (rond Kerstmis). De twee oudsten van het gezin beseffen vrij snel dat hun moeder geen zier om hen geeft en zitten dan ook gewrongen met hun emoties als ze nog eens opduikt.

De scène in het hamburgerrestaurant was dan ook zeer confronterend en pittig. De zoon die zijn moeder de les spelt, maar uiteindelijk moet terugkrabbelen uit respect voor zijn moeder, verminderd zelfvertrouwen en zijn machteloosheid. Ook het contact met zijn vader was hard. Bizar ook om te moeten vaststellen dat het contact van de moeder met haar kinderen best intens en zorgzaam was. School mocht dan wel niet zo belangrijk zijn en ook al werden de kinderen omgekocht met cadeautjes, er was toch enige liefde te bespeuren. Los van de daden van de moeder is het geen prototype van een moeder dat we ons zouden voorstellen met dergelijke daden. Het was een lieve mama en dat maakt het net zo gruwelijk en confronterend. Het kan werkelijk iedereen zijn uit je buurt. Je hebt geen flauw idee wat er zich achter die mooie gevel met dat proper onderhouden tuintje gebeurt …

Ondanks alle financiële ellende, ook na het afsluiten van de nutsvoorzieningen probeert het gezin zich te behelpen en wenst de jongeman steeds het goede te doen. Vreemd wel dat er geen enkele instantie was die iets opgemerkt heeft. We spreken dan wel van de jaren 80, maar toch. De film bevat een aantal zeer sterke scènes: Kinderen die opgesloten in een valies verhuizen, de dood van het ene zusje en vooral erg hallucinant: de manier waarop het meisje wordt begraven.

Het einde is dan ook erg confronterend: wegwandelend van de camera, hand in hand met die mooie muziek op de achtergrond. Zo intens, zo puur en vooral zo uitzichtloos. Sterke film die me zeker geraakt heeft! Een grote 4,0* is zeker zijn deel!

Ik vind de laatste films van Koreeda wat plat in de emotie. In deze film slaat hij wel weer de spijker op zijn kop. Weer treinen, vliegtuigen en vooral veel terugkerende locaties. Door de herhaling krijgt het zijn kracht. De belevingswereld van de kinderen is klein, wat voor status krijgt dan bijvoorbeeld zo'n kleine buurtwinkel. Zeer knap in het neerzetten van de personages en de omgeving om hen heen.

Ik weet nog steeds dat ik als 14-15 jarige door zat te klikken op vage forums - we praten 2006 - en ik het plot + achtergrondinformatie van deze film las. Geïntrigeerd slingerde ik mijn Limewire/Bearshare aan en drie virussen later kon ik dus de film kijken.

Drie uur later had de film al een ontuitwisbare indruk op mij gemaakt; de opbouw van het verhaal, manier van filmen (het was de eerste film die ik zag die qua cameragebruik zo'n directe band opbouwde met de kinderen), tegelijkertijd de alledaagse beelden van Tokyo (een mythische stad die ik destijds vooral associeerde met neonlicht en miljoenen mensen). Je proeft dat de situatie van de kinderen enerzijds geen einde kent, maar anderzijds alleen maar slecht kan eindigen omdat het een glijdende schaal is. Hoe anders was mijn situatie destijds als beginnende puber..

Na de eerste kijkbeurt zat de film echt in mijn hoofd en een week later bekeek ik hem weer. Een paar jaar terug heb ik hem een derde maal gezien, met een breder referentiekader in zowel film als het leven an sich. Ik had 4 sterren gegeven, maar nu ik dit typ dient hij toch eigenlijk wel 4,5 te zijn.

Ik snap dat veel mensen van deze film houden maar dit was niets voor mij.

Prachtig gebruik van analoge film, kleuren en posities. En een schaarse, tedere score. Dat is zowat alles waar ik goed over kan spreken.

De runtime moest zeker zo lang niet zijn, daardoor is het plot te dun, personages niet interessant genoeg en het tempo te traag. Ik begrijp wat de makers wilden doen maar ik hethaal mezelf: dit is niets voor mij. Vind ik zelf erg jammer.

1,5*

Tegenvaller, maar niet helemaal. Koreeda's visuele stijl vind ik heerlijk en zijn observaties sterk, maar in de regel vind ik zijn films met disfunctionele personen of gezinnen een pak minder boeiend. En dat wreekt zich hier ook wel een beetje. Dat hele gezinnetje interesseert me niet heel erg en de acteerprestaties zijn te vlak om mij echt te raken. Ondanks sommige misère liet de film me vrij koud en duurde echt veel te lang. Zeker na een uurtje begon de film echt te slepen.

Niettemin visueel verrukkelijk hoor. Fijn kabbelend tempo (dat zich helaas wel wreekt), mooie beelden van de stad, fijne zachte belichting, prettig achtergrondgeluid en mooie subtiele score. De plaatjes stralen stuk voor stuk sfeer uit en hebben vaak een enorme beeldende zeggingskracht. Maar ja, wel in een verhaal dat me niet boeide. 2,5*.

Aruitemo Aruitemo bleek een aangename kennismaking met Koreeda te zijn, maar deze Nobody Knows zet ik nog een trapje hoger.

Het verhaal is eenvoudig gebracht zonder franjes, maar het is wel erg aangrijpend om te zien. Het is al snel duidelijk dat de gezinssituatie niet al te stabiel is wanneer de 2 kleinste kinderen het appartement moeten binnengesmokkeld worden in de valiezen. Het lijkt aanvankelijk nog vrolijk aan toe te gaan, maar de moeder blijkt erg egoïstisch te zijn en laat haar kinderen meerdere keren alleen achter. Soms voor een dag, soms een langere periode en uiteindelijk laat ze hen definitief (?) achter. De moeder is niet de typische slechterik die we in films zien, maar dat is ze wel degelijk hier.

Gaandeweg wordt de situatie voor de kinderen schrijnender. Ze zien er erg verwaarloosd uit in hun vuile kleren, het appartement is een grote vuilnisbelt, het eten en water worden schaarser,.. prettig is het allemaal niet, maar de verbondenheid tussen de kinderen en het nieuwe vriendinnetje daarentegen is wel mooi om te zien. Het einde waarbij het jongste meisje wordt begraven op het vliegveld is er eentje die zeker is aangekomen bij mij.

Koreeda neemt wel zijn tijd om het verhaal te vertellen. Hij focust op de langzame achteruitgang van de levensomstandigheden van de kinderen i.p.v. op een korte tijd een aantal harde scènes aan de kijker voor te schotelen. Wat mij betreft een keuze die zeker geslaagd is en net zoals in Aruitemo Aruitemo is de sfeer hier erg rustig ondanks het zware thema.

Tweede Koreeda en een tweede die me erg kan bekoren.

4*