Cool Hand Luke (1967)

Aardig gevangenis-/ontsnappingsdrama. Ik had al eerder van de film gehoord maar ik kwam laatst die 'failure to communicate'-scene tegen waardoor ik ineens zin kreeg om hem te kijken.

Ik heb al aardig wat gevangenisfilms gezien, zoals The Shawshank Redemption, The Great Escape, Papillon, Escape from Alcatraz en Escape from Sobibor en ik moet zeggen, Cool Hand Luke viel me niet tegen in het genre, al heeft het me niet weggeblazen zoals sommigen hier. Er is weinig op aan te merken, maar ook weinig om écht enthousiast over te zijn. Gewoon, een bovengemiddelde film.

Paul Newman heb ik trouwens wel hoog zitten als acteur, ik beschouw hem als één van de beste acteurs van zijn generatie. In Butch Cassidy and the Sundance Kid en The Sting was ie een perfect duo met Robert Redford, maar ook hier was ie zeer goed. Het nodigt wel uit om meer films te kijken met hem in de hoofdrol.

Newman is uitstekend, de scène met de eieren en de zijige stem van Strother Martin zijn legendarisch, maar verder vond ik Cool Hand Luke toch een beetje tegenvallen. Dat heeft te maken met het verhaal dat nooit echt leek los te komen, en de tot mijn verbazing met een Oscar bekroonde rol van George Kennedy die behoorlijk overacteerde, hij leek af en toe wel een kwispelend hondje.

De dynamiek in de groep was ook niet echt heel spannend, het waren bijna allemaal kameraden en de sfeer leek soms meer op die in een voetbalteam of in militaire dienst (stel ik me zo voor), met Newman - na zijn ”ontgroening”- als natuurlijke leider. Iets meer geharde criminelen die voor wat weerwerk zorgen had wel gemogen. Maar dan was de religieuze connotatie wellicht verloren gegaan, en de boodschap is belangrijker dan een realistische weergave moeten de makers hebben gedacht.

Prima, degelijke film maar zie er bepaald geen meesterwerk in.

Geweldige film.

Ik heb deze maar lukraak opgezet en ik verwachtte een soort ouderwetse gevangenisfilm maar het is veel meer een existentiële karakterstudie. De hoofdpersoon is een persoon dat nergens bijpast en nergens het gevoel van thuis heeft en daardoor een probleem heeft met regels en autoriteit. Al heel snel dacht ik aan het boek The Catcher In The Rye waarin je kan spreken van een soortgelijk persoon. Misschien kan je ook denken aan One Flew Over the Cuckoo's Nest.

Luke gaat voor vandalisme naar de gevangenis en moet 2 jaar zitten. Hoewel dat niet lang is maakt het voor Luke niet uit of hij in de gevangenis zit of daarbuiten. Je hebt altijd bazen en regels en restricties. Het maakt voor de hoofdpersoon ook niet uit of hij dood wordt geslagen of dat hij door bliksem wordt getroffen of dat hij zichzelf dood eet. Leven of doodgaan maakt ook niet uit. Door deze houding krijgt Luke een heldenstatus of inspireert hij de andere gevangenen in de gevangenis, al is inspirerend zijn ook iets wat Luke niet wil zijn, al is de realiteit wat triester. Iemand die geen enkel doel heeft in het leven en altijd alleen door het leven trekt. Je zou het ook nihilisme kunnen noemen.

Dit is een man die je niet kan verleiden met geld of seks of drugs of wat dan ook en daar ook geen plezier of nut in kan vinden. Iemand die eigenlijk altijd ongelukkig is of neutraal of stoïcijns. Terwijl er niks mis is met hem, je zou hem zelfs slim, charmant, grappig of gevat kunnen noemen, zal er niks in het leven zijn dat hem kan heugen of blij kan maken, er is niks. Dus leven of doodgaan heeft geen betekenis. Misschien is doodgaan zelfs een verlossing.

De film heeft veel interessante scenes en voelt voor 1967 behoorlijk modern aan. De film heeft constant wel interessante composities en over iedere scene is wel nagedacht. Vanwege de hoofdpersoon en onderwerp is de film wel tijdloos te noemen. Er is immers altijd autoriteit waartegen je kan verzetten. Wel moet ik zeggen dat dit een hele 'gezellige' gevangenis is. Je zou er zomaar 3 maanden bij willen zitten. Hard werken om dan in de avond een potje te pokeren. Niet echt een gevangenis waarbij je constant op je hoede moet zijn omdat iemand een tandenborstel heeft omgetoverd naar een steekwapen en die je elk moment overhoop kan steken. Je zou best goede argumenten kunnen verzinnen dat dit leven beter is dan het moderne kantoorleven.

Een film die ik elk jaar wel een keer kan opzetten. One-of-a-kind meesterwerk.

Tijdens het kijken moest ik regelmatig denken aan de overeenkomsten die de film heeft met het lijdensverhaal van Jezus. Na de film bleek gelukkig dat mijn gedachtegang niet een unieke is. Toen ik wat meer over de film ging lezen, bleken de overeenkomsten tussen dit gevangenisdrama en de levensweg van Jezus intentioneel te zijn.

Het wezen van de gevangene Luke is georiënteerd op het Bijbelse lijdensverhaal. In woord en gebaar. Neem alleen al de pose die Luke aanneemt na de beruchte wedstrijd eiereten. Uitgeteld ligt hij op een tafel in de gevangenisbarak in een houding die overeenkomt met de manier waarop Jezus aan het kruis wordt afgebeeld. Of neem de strategie die Luke toepast tijdens een bokswedstrijd waartoe hij door een robuuste gevangene wordt uitgedaagd. Hij wint de wedstrijd in morele zin. Hij doet dat niet door zijn tegenstander neer te slaan, maar door na elke misselijkmakende klap die hij krijgt weer op te staan en opnieuw een misselijkmakende tik in ontvangst te nemen.

Met zijn eerlijkheid en gelatenheid maakt hij indruk op zijn medegevangenen die hem in beginsel met scepticisme tegemoet traden. Alras verzamelen zij zich als getrouwe apostelen om hem heen. Voorwaar, beste lezer, Cool Hand Luke is niet alleen een jezusallegorie. Daarvoor wijkt Luke toch teveel af van de soevereine Messias figuur uit de bijbel. Zijn handelingen hebben namelijk ook een duivelse zelfvernietigende rand. Luke is niet op een missie om de gevangenen te bekeren tot rechtschapen mensen. Hij handelt met het doel de verveling te verdrijving en de boel op te schudden. Over de consequenties denkt hij niet na. Luke is eerder een slachtoffer van de omstandigheden dan dat hij de omstandigheden naar zijn hand zet. Hij grijpt de gelegenheid aan. Dingen overkomen hem. En hij laat anderen dingen overkomen.

Hij speelt de rol van charismatische leider en rebel omdat hij niet anders kan. Hij is niet in staat zich te voegen. De spelregels zoals die gelden in de maatschappelijke interactie, beheerst hij niet of is hij niet bij machte te beheersen. Zijn bijnaam luidt Cool Hand. Die naam wordt hem door de gevangenen gegeven nadat hij bij het pokeren zijn tegenstander overbluft met niets. ”Sometimes nothing can be a real cool hand”. Het niets dat Luke omkleedt en dat hij verbergt wordt echter voor veel meer dan niets gehouden. Dat hem daarbij een aura van altruïsme omringt, helpt bij de mythevorming, maar is in feite een teken van onmacht. Hij beheerst de regels niet en is gewoon zijn impulsieve zelf.

Cool Hand Luke is een bittere film die een onaangenaam beeld van de mensheid schetst. Het (op het oog) luchtige karakter Luke, dat fantastisch wordt vertolkt door Paul Newman, neemt het gezag op de hak en oogst bewondering. De gebeurtenissen in het gevangenkamp zijn hilarisch en branieachtig en leiden af van de diepere laag. Ze maken de bitterheid die film onderhuids uitdraagt, verdraaglijk.

Fantastische film.

Cool Hand Luke is onlangs opgefrist met een nog betere look. De normale blu ray was al vrij goed deze 4K transfer nog beter. De film is opgenomen in Florida, maar het verbaasde me dat de enige vrouw Joy Harmon (83) het behoorlijk koud had tijdens de opnames terwijl in de film moet blijken dat het snikkend heet was. De dog boy Anthony Zerbe leeft ook nog altijd. Dit was zijn 1e film. Bij hem moet ik steeds denken aan Licence to Kill (decrompressiekamer) . Coco gespeeld door Lou Antonio (89) leeft ook nog altijd.

Afijn Cool Hand Luke is vooral een fijne gevangenisfilm, maar dan vooral in de buitenlucht. Beelden zien er schitterend uit. De kameraadschap is mooi. Maar ook de legendarische momenten zoals het eieren eten. Grappig is dat de vluchtpogingen nooit worden aangekondigd. Dat was vooral opmerkelijk bij het eerste moment. De bewaker met zonnebril is daarna nog vaak gekopieerd in andere films. De film verveeld eigenlijk nooit. Gek eigenlijk dat hij maar weinig is gezien. Na 56 jaar slechts 6 bladzijden hier.

Film 4,0

Beeld (4K) 4.5

Geluid 4.0

Extra's 3.5

Prachtige film over een nieuwe gevangene die zich niet zomaar laat breken door de bewaarders. De dynamiek tussen de groep gevangenen en het titelpersonage is goed neergezet. Paul Newman zet zijn personage heerlijk neer maar George Kennedy mag ook zeker niet ongenoemd blijven. Een sterk einde en ook een aantal mooie shots (zoals de reflecterende zonnebril).

Mooi en beklijvend drama dat geïnspireerd is op ware feiten. Paul Newman intrigeert als de enigmatische Luke die ten onder gaat met de glimlach. Het is een film die inzoomt op het harde leven in de gevangenis in het zuiden van de USA en de kameraadschap die er is onder de gevangenen. De uitzichtloosheid, de humor, de wrede aanpak van de bewaking, … er valt altijd wat te beleven. Heel mooi geregisseerd en mooie fotografie. De soundtrack van Lalo Schifrin is top op vlak van melodie en balans.