High Noon (1952)

Heerlijke klassieke western met meer psychologische aspecten dan actie in de aanloop naar het duel aan het einde van de film. Dat maakt het geen typische western. Alweer ruim 70 jaar oud !

Een opmerkelijke western waarbij de sterkte en de focus niet ligt bij de pistoolduels, maar bij het gebeuren vooraf. Marshall Kane hangt zijn tinnen ster aan de haak en stapt het huwelijksbootje in, maar keert al gauw terug op zijn stappen wanneer blijkt dat een gevaarlijke outlaw als wraak het op hem en het stadje gemunt heeft.

Kane tracht bondgenoten te ronselen, maar dat blijkt al gauw niet zo'n evidente opdracht. Elkeen heeft wel zo zijn redenen om zich afzijdig te houden. Angst, rancune, onverschilligheid, opportunisme, ... elke reden is wel goed om het via de zijlijn te bekijken.

Prima hoe dit gebeuren in beeld wordt gebracht en de vertwijfeling en eenzaamheid van Kane wordt uitstekend weergegeven. Het uiteindelijke treffen stelt niet zoveel voor, maar was wel een goede afsluiter van het plot.

Een tegenvallende klassieker Zal m ooit gezien hebben maar mij viel hij tegen. Ten eerste al de foute muziek de hele film. Muziek moet het gebeuren ondersteunen , versterken. Niks van dreiging spanning, wanneer de vier het stadje binnen gaan om Kane om zeep te brengen. Gewoon een vrolijk deuntje.

In de film zijn maar 2 goede acteurs ; de rechter die weg ging en Katy Jurado. Gary Cooper vind ik nikszeggend, maar dat komt ook door zijn rol. Grace Kelly kan zo in een EO film - als juf op de School met de Bijbel- heeft een knap bekkie , maar ik vind Jurado veel meer vrouw, sensueler.

Gary Cooper speelt de anti- held , doodeenvoudig omdat hij menselijk is. John Wayne stoorde zich erg aan zijn rol / film en gaf het antwoord 7 jaar later ,met de film ."...Rio Bravo...?? .Als hij Kane zou zijn zou Wayne gewoon in zijn bureautje wachten., met een fles ( 2...) whisky en niet wanhopig om hulp vragen. Hij zou zes geladen revolvers op zijn bureau leggen., en laten zien "who is the boss ?".

De film zou een parabool zijn of metafoor over de onmacht van de Verenigde Naties , in verpersoonlijking van sheriff Kane..In films worden vaak ( onzin) dingen gelegd die er helemaal niet inzitten. De makers liggen krom van het lachen.

Wat ik mis in de film is Western sfeer . Van de 88 minuten worden er 86 gepraat. Het is ook veel meer drama dan Western . Of drama in een western jasje. ( en die vent met die mondharmonica had ik in zijn keel geslagen)

Als het er op aan komt " staat een mens alleen"'..zoiets is de boodschap. ( dus toch parabool?)

Ik ben blij dat iemand nu eens schrijft over de miskleun van de muziek.. Het moet juist de muziek zijn die de Western naar een hoger niveau tilt. ( Morricone) Hier brengt de muziek de film om zeep.

Een echte klassieker. Vele latere westerns zijn door "High Noon" geinspireerd. Dat maakt het een belangrijke film in dit genre. Zinneman heeft meer klassiekers op zijn naam. Neemt niet weg dat het behoorlijk gedateerd is.

De film heeft de vorm van een typische en wellicht klassieke western: een veroordeelde moordenaar komt vrij en zoekt wraak tegen de sheriff die hem ingerekend heeft zodat een duel tussen in wezen de wet (het goede) en de wetteloosheid (het kwaad) onontkoombaar is. Daarbij heeft de film een spannend format doordat de veroordeelde moordenaar zal aankomen met de trein van 12.00 ’s middags (en z’n drie handlangers al op het station op hem wachten) zodat de sheriff een korte tijd heeft om a) te beslissen of hij vlucht of in het stadje blijft om de wet te handhaven en b) om handlangers te vinden die het met hem willen opnemen tegen de vier bandieten in aantocht en alles toewerkt naar de climax van het duel.

Het sterke van de film is niet de (spaarzame) actie maar de dilemma’s die iedereen moet oplossen – voor de sheriff met name of hij moet gaan of blijven en voor de anderen met name of ze meevechten of zich afzijdig houden bij dit conflict dat op het eerste gezicht niet de hunne is – omdat die dilemma’s universeel zijn en bij elk conflict of oorlog aan de orde zijn (ik herkende bv. veel van de door de personen in de film gegeven argumenten en perspectieven in de verschillende posities in het Westen met betrekking tot de oorlog in Oekraïne; zelfs de pacifisten zijn in de film in de vorm van sheriffs Quaker-bruid aanwezig). De boodschap is somber: als het erop aankomt geeft de massa niet om rechtvaardigheid (het handhaven van ‘law and order’) maar kiest men laf voor zelfbehoud, terwijl de film tegelijk de moraal hoog houdt dat het wel goed is om te blijven staan voor zoiets abstracts als het recht (om niet te vervallen in wetteloosheid), ook als dat een bijna gewisse dood betekent.

Kortom, de film is een spannende western maar gaat ook ver boven het genre uit door zijn universele thematiek waarbij alle perspectieven zijn opgenomen en de film je aan het denken zet.

Een prima cowboyfilm uit de Golden Age van de westerns, een periode waarin een kwart van alle Hollywoodfilms westerns waren. High Noon sleepte zowaar vier Academy Awards in de wacht en was een gigantisch boxofficesucces. Ik lees hieronder enige kritiek omdat er in de film geen Italiaanse muziek (Ennio Morricone) gebruikt werd, maar wel Amerikaanse country uit de productieperiode. Nochtans is er geen muziekgenre dat de geest van het Wilde Westen beter weerspiegelt dan countrymuziek. Zo ook Tex Ritters The Ballad of High Noon, een themesong die destijds goed werd gesmaakt en dan ook bekroond werd met een Oscar.

Het verhaal voelt opvallend hedendaags aan: een overheid die banditisme laat betijen, een rechtsapparaat dat de andere kant op kijkt, en een gemeenschap van opportunisten en lafbekken. Die dynamiek is ook vandaag herkenbaar. Wat echter ontbreekt, is een sheriff à la Kane: iemand die de handschoen opneemt en besluit om, tegen de stroom in, een lijn in het zand te trekken. Hij hangt zijn tinnen ster niet aan de wilgen, maar boent zijn vuurwapen op om de stad proper en veilig te houden.

De spanning is sterk. De film speelt zich bijna in real time af en het herhaaldelijk benoemen van de tijd, bijvoorbeeld via klokken, versterkt de opbouw richting een grand finale. Will Kane is in zekere zin een antiheld of alleszins geen klassieke stoere cowboy. Hij zoekt hulp, raakt vertwijfeld, is open over zijn angst. Daarin zit toch een heel groot karakterverschil met de latere (Clint Eastwood) of eigentijdse (John Wayne) revolverhelden uit het genre. Een originele invalshoek die ik wel kon smaken.

De cinematografie is vrij sober. Er wordt soms voor stiltes en close-ups gekozen waarbij je in andere westerns constante muziek zou horen. Er is ook geen groot spektakel, zelfs niet op het einde. Er zit meer een psychologische boodschap in, waarmee deze western zich toch opnieuw van andere onderscheidt.

Leuk om deze frisse western eens gezien te hebben.