Le Jeune Ahmed (2019)

De gebroeders Dardenne zijn er weer bij met hun typische stijl waar ze nooit van zullen afstappen. Maar ook nooit hoeven te doen, ze blijven een vaste waarden in de filmcultuur, waar steeds weer beloftevol naar uitgekeken wordt. En zo ook met deze Le Jeune Ahmed, met het gewaagde thema rond moslim radicalisering. Een onderwerp waarmee ik nu ook al weet dat de film hier en daar stevige kritieken zal losweken.

Maar de Dardenne broertjes kiezen voor een sobere aanpak en geven de jongen een aantal interessante beweegredenen. Enkel bij de evolutie van de jongen stelde ik mij een aantal dingen in vraag en kreeg ik een dubbel gevoel.

Idir Ben Addi doet zijn best, maar lijkt vaak wat emotieloos, terwijl de omstaanders in de film vaak veel uitbundiger acteren. Een regiekeuze die ook soms wat dubbel voelt, op die manier kreeg ik minder voeling met het personage Ahmed, maar meer voeling met de omstaanders, wat ik vermoed ook de intentie was binnen de regie.

Zeker geen slechte film, maar geen nieuwe magnum opus voor broes. En ik verwacht ook niet dat ze de 3de palm zullen binnen halen.

Gezien met Filmfest Gent on Tour.

3.5*

De namen van de regisseurs Dardenne heb ik de laatste tijd vaak voorbij zien komen bij films die ik erg goed vond vanwege een documentaire-achtig realisme waarin de gebroeders Dardennes school zouden hebben gemaakt, maar een film van de Dardennes zelf had ik nog niet gezien zodat ik deze niet kon laten liggen.

Maar hij viel me wat tegen. De film is inderdaad realistisch: zo moet het inderdaad gaan bij radicalisering en in jeugdinstellingen, hetgeen linkse mensen waarschijnlijk niet prettig zullen vinden om te zien omdat het zonder een verklarende context de moslims c.q. de islam in een kwaad daglicht zou zetten maar ik ben rechts genoeg om daar geen moeite mee te hebben. Maar de film lijdt er wel onder dat het onderwerp zo uitgekauwd is: sinds 11 september 2001 schrijven kranten vrijwel dagelijks over moslimradicalisering en bij tijd en wijle ook over instellingen en ontsnappingen daaruit en de film voegt eigenlijk niets aan toe aan wat je daarover als krantenlezer al weet (inclusief dat ook jihadisten het moeilijk hebben met de verlokkingen van de Westerse leefstijl). Dat de film de hoofdpersoon met een handcamera dicht op de huid filmt maakt het niet indringender of opeens wel boeiend: het maakt de kijker vooral draaierig…

Wat de film nog net redt, resulterend in een magere voldoende voor de film, is dat gelukkig nog wel een thriller-achtig element in het verhaal is gestopt dat de film wel wat spannend en boeiend maakt, al is dat element helaas een ondergeschikt en klein element in de film. Het einde is qua plot overigens verrassend, niet geheel ondubbelzinnig en lijkt opnieuw te willen onderstrepen dat het nog maar een kind is dat niet goed weet wat het doet (hetgeen de linkse kijker weer wat gerust kan stellen).

Kun je teleurgesteld zijn na het zien van een nieuwe film van de Waalse gebroeders? Lange tijd heb ik gedacht van niet, maar helaas...

Niks aan te merken op hun sobere stijl die wars is van effectbejag, op het vanzelfsprekende, naturalistische acteerwerk (hoewel, hierover dadelijk wat meer) en op hun themakeuze die altijd nauw aansluit op de actualiteit van het dagelijkse leven.

Wat is er dan wel mis? De film is zo plat, verzucht ik. Ahmed, een jonge puber, krijgt geen enkele diepgang. Als een vlak karakter zombiet hij emotieloos door de film met een mimiek die geen enkele overtuiging, twijfel, woede, hartstocht, schaamte of verlangen uitstraalt. Uit het oplepelen van een aantal platte frasen moet duidelijk worden dat hij geradicaliseerd is. De invloed van een imam blijkt groter dan die van zijn moeder, zijn lerares en de gematigde moslimgemeenschap waarin hij is opgevoed.
Na zijn poging komt hij in een inrichting terecht, waar de begeleiding en de psychologe eerlijk doch naïef Ahmed proberen te resocialiseren en waar alles uiterst gereglementeerd verloopt behalve wanneer het om Ahmed gaat bij fouilleren vinden ze niks bij hem, briefje aan zijn moeder wordt niet gelezen): redelijk ongeloofwaardig allemaal, met als dieptepunt de gedweeë ommekeer van Ahmed die niet wordt gewantrouwd.
En dan het slot. Zelfs als spoiler zeg ik er niks over, behalve dat ik als filmkijker - die niet van 'plotseling opduikende ooms uit Amerika' houd - door de grond ging. Dit kun je een serieuze filmliefhebber niet aandoen (en, beste lezer, overtuig me vooral wanneer ik iets helemaal heb gemist).

De gebroeders Dardenne leveren opnieuw een meesterwerk af in deze sobere vertelling over tiener Ahmed [Idir Ben Addi], een jongen wiens radicale opvattingen over de Islam hem doen besluiten een aanslag te plegen op zijn bijleslerares omdat die leerlingen Arabisch wil bijbrengen door middel van (moderne) kinderliedjes. Het klinkt controversieel, maar het scenario laat in het midden waar de verantwoordelijkheid ligt voor Ahmeds daden. Is het de Imam die Ahmed verwart met dubbelzinnige uitspraken? Is het de verdeeldheid binnen de Moslimgemeenschap over de rol van de Koran in het taalonderwijs van hun kinderen? Is het de neef die - zo lijkt het in ieder geval - zijn familie heeft verruild voor de strijd tegen de ongelovigen? Of is er een strikt persoonlijke reden waarom Ahmed volledig opgaat in zijn geloof en de bijbehorende rituelen? Met een paar simpele regie-aanwijzingen zet Ben Addi zijn karakter neer als iemand die zich volledig heeft afgesloten van zijn omgeving en zijn emoties. Ahmed vermijdt oogcontact en in de hele film zijn er maar twee momenten waarop hij menselijke emoties toont. Het slot is ijzingwekkend spannend en zeer aangrijpend bovendien. Niet te missen!

Niet geweldig. Prima acteerwerk, en een redelijk boeiend verhaal, maar het greep mij niet erg aan. Ik miste wat overtuigingskracht. 3*

mijn uitgebreidere recensie

De Dardennes zetten hier toch weer een heel integere film neer, zonder bombastisch of hoogdravend gedoe.

Een beeld van een jonge knaap die in zijn opvattingen over maatschappij en geloof op eigen houtje een stap te ver gaat.

Tot hoever dit allemaal kan gaan laat de film in het midden, maar laat eerder een hoopvolle, positieve boodschap in het slot, dat het allemaal anders kan.

Sterk acteerwerk, vooral van de in zelf gekeerde jongen en verder gewoon mooie cinema.

Met uitzondering van de eerste twee heb ik alle films van de gebroeders Dardenne gezien. Ik ben het met de grunt eens dat zij hun vroegere magie kwijt lijken te zijn. Helaas. Na de teleurstellende voorgaande film La Fille Inconnue (2016) is dit opnieuw een serieuze tegenvaller van de Waalse broeders. Het is een opmerkelijk vlakke registratie van de radicalisering van een jonge moslim zonder enige diepgang, zonder enige uitleg over het hoe of waarom.
Het einde , waarbij alles van het ene op het andere moment vergeten en vergeven lijkt, is helemaal tenenkrommend. Ik ben geen psycholoog en ik wil best geloven dat er zoiets bestaat als schokmomenten, maar zo werkt het volgens mij niet.

De Dardennes zouden moeten weten dat een film draaien over de islam niet zonder risico is. Dat bedoel ik helemaal niet moraliserend, maar we worden zo om de oren gegooid met allerlei mediatieke moslimhetzes, dat de kijker ook veel aandachtiger en gevoeliger zal zijn bij de fictieve uitbeelding ervan. En dan stelt het teleur dat de broers, met tonnen misplaatst boomer zelfvertrouwen, wel denken dat ze dit fenomeen kunnen framen in de gekende Dardenne huisstijl. Helaas vallen ze genadeloos door de mand wanneer ze trachten hun etatistische tunnelvisie proberen te projecteren op een wereld die duidelijk de hunne niet is. Ik denk bijvoorbeeld aan de 'debatavond' over de 'modernisering' van de islam, wat haast een colloquium van de links-intellectualistische vrienden van de Dardennes over het syndicalisme of zo lijkt. Of nog erger, de moeder van het personage, het stereotype van de geseculariseerde, vrijgevochten, aandoenlijk in haar lichte onbeholpenheid Dardenne arbeidsmoeder. Die ene scène in de pizzeria van de ex-jihadi in Les Misérables (van Ladj Ly) bood mij meer inzichten over de hedendaagse, verwesterde islam dan heel deze lijzige wandeling door de overheidsinstellingen. De flauwe behandeling van het actuele thema geeft het geheel de allure van een after school special, waar de kijker de spot drijft met de gezwollen dramatiek en bijna in suspense zit af te wachten wat voor ongein dat moslimgekkie nu weer gaat uithalen. De Dardennes hadden beter deze Hitchcockiaanse lijn doorgetrokken, want ergens onder zijn dikke laag van arthouse pedagogie zit er wel een interessant filmpje verscholen in Le Jeune Ahmed. Het titulair hoofdpersonage, kwezel pur sang, zit als een maghrebijnse variant van Norman Bates junior gevangen tussen een streng moreel kader en zijn vleselijke lusten. Een ingebouwde psychologische kastijdiging tot gevolg. Wat had ik graag gezien hoe de perikelen tussen Ahmed en het vlot boerenmeisje zouden evolueren. Tussen het helmgras lag een Catherine Breillat-achtig huzarenstukje verborgen, maar het heeft niet mogen zijn.

Het is niet zo evident om in een kort tijdsbestek van een film een plot te ontwikkelen rond een complex thema als radicalisering. De broers Dardenne waagden de sprong en dat loopt niet altijd even vlot. Le Jeune Ahmed is een vlotte film waarbij de radicalisering van Ahmed nogal makkelijk verloopt. De gedachtegang gaat van kwaad naar erger en lijkt zelfs vrij ongeloofwaardig.

De eerste moordpoging wens ik nog door de vingers te zien, maar de tweede poging heeft meer weg van een psychopaat dan van een godsdienstfanatiekeling. Het is dan ook bizar hoe het verhaal eindigt, want eigenlijk beraamde Ahmed nogmaals een aanslag op de lerares. Dat hij na zijn val ineens tot inkeer kwam kon ik maar moeilijk aanvaarden zonder afdoende uitleg. Vreemde, maar vooral goedkope wending alvast.

Voor de rest een integere film zoals we gewend zijn van de Dardennes. Goede acteerprestatie ook van de jonge Ahmed.

Deze korte film nog meegepikt en het was toch iets minder m'n ding. Niet dat het zo'n slechte film is, alleen is het niet zo meeslepend. De film heeft niet het grootste verhaal en ook het hoofdpersonage is ook niet het meest aimabel persoon.

Het einde was ook redelijk abrupt.

Goed voor een keertje, maar hoef deze niet meer terug te zien.

84 minuten en alsnog een lange zit, waar het nog wel redelijk begon vervalt de hele film als hij in de jeugdinrichting terecht komt, dan gebeurd er ongeveer 60 minuten niks meer..

Enige wat ik me afvroeg na het einde was waarom ? Zoveel kansen in het leven en alsnog dat pad kiezen. Mooi natuurlijk stijltje weer van de gebroeders Dardenne maar heel boeiend was dit helaas niet.

Nogal een meevaller. De Dardennes zijn de laatste jaren bepaald wiisselvalliger geworden en wisselen sterkte films (Le Garmin Au Velo) af met mindere (Deux Jours, Une Nuit, Le Silence de Lorna) en als het minder goed was zaten er vaak geforceerde kanten aan het plot. Het plot van deze film plus de Dardennes leek een recept voor een definitieve ontsporing of hintte op zijn minst naar het niveau van een van de meest overgewaardeerde films van deze hele website: opendeurendraak Die Fremde, toch nog maar eens flink nog eens afgewaardeerd nav deze).

Er blijkt echter verrassend veel goed te gaan. De Dardennes stoten hun hoofd het mijnenveld van de radicaliseing zelf waar je bijna de garantie hebt dat je op je bek gaat, dus ze maken dat tot en vrij geloofwaardig gegeven.. Ook prettig is de tegendraadse casting van de muizige Idir Ben Addi als Ahmed. Daarmee maken ze het zichzelf moeilijker. De jongen heeft geen overdosis aan charisma en oogt al helemaal niet gevaarlijk. Daarmee handig clichés ontwijkend. Ik mis de vroegere wildere Dardennes van La Promesse (nog altijd hun beste film) en Rosetta nog wel een beetje. Deze versie kleurt veel meer binnen schoolse lijntjes, dan mid '90 Dardennes hadden gedaan. Maar de observerende blik en relatief weinig pot, het matcht verrassend goed met het thema. En dan is het het einde dat ook in geen enkele val trapt. Geen gemakkelijke bevrijding en al helemaal geen ultrapessimisme.

Redelijke film over een dertienjarige moslim-jongen die zijn lerares wil vermoorden vanwege haar Arabische lessen. Een sociaal drama bijna op documentaire-achtige wijze gefilmd zoals gewend van de broertjes Dardenne. Dit levert op zich een behoorlijk indringend portret op over een radicaliserende tiener (de camera blijft dicht op de huid van de naturel acterende Idir Ben Addi). Echter kwam de ongelooflijke vastberadenheid van de jongen nogal ongeloofwaardig over (zeker gezien zijn leeftijd). En het einde is in dat opzicht nog het meest ongeloofwaardig.

Vanaf het allereerste shot zit je weer in een typisch Dardennes-drama, maar deze weet toch minder te raken. Nogal kort door de bocht en soms zelfs wat arbitrair. Daardoor weet de film uiteindelijk toch vrij weinig te zeggen.

Mindere Dardenne. Het thema radicalisering is hot maar een film als Rebel slaagde er beter in om een vinger te leggen op de gevoeligheden. De manipuleerbare Ahmed gaat onder invloed van een imam over tot een radicale daad en wordt vastgehouden in een verbeteringsinstelling. Maar dat blijkt niet voldoende om Ahmed tot bezinning te brengen. Door de ogen van een naieve jongen die geen nuchtere en volwassen blik op zijn godsdienst heeft, tonen de Dardennes dat het pad van de radicale islam een afkeer is voor al het moois in het leven (bvb de kus van Louise).. Het einde was me iets te moraliserend en vond ik niet passend.

Niet helemaal geslaagde film over een heikel thema, namelijk moslimradicalisering. Dat de Dardennes hun vingers daaraan durven te branden is op zichzelf te prijzen, maar het levert niet bepaald hun beste film op. Ik vond Idir Ben Addi trouwens best goed in een lastige rol- dat half-afwijzende, stuurse, het bijna zichtbare innerlijke conflict vond ik redelijk geloofwaardig.

Maar verhalend kon ik er wat minder mee, het was me te sturend- of is het in Wallonië gebruikelijk om je leraar na elke les een hand te geven? Ook de ontwikkelingen met het boerenmeisje vond ik te bedacht, dat ging ook te snel voor mijn gevoel. Sowieso zat het tempo er flink in, wat een bewuste keus was van de broers (ze noemen het een race and fall story). Het einde vond ik dan best goed, uiteindelijk blijkt Ahmed, in al zijn religiositeit, toch vooral een kind dat om zijn moeder roept als hij pijn heeft.