A Hidden Life (2019)

De Amerikaanse cineast Terrence Malick geeft zijn oeuvre nieuw gewicht met het monumentale A Hidden Life. Het ethische dilemma in het hart van de vertelling overspant eeuwen.

(...)

A Hidden Life is [zo] verankerd in de menselijke geschiedenis, maar onttrekt zich er tegelijkertijd aan. Franz was een onbekende held, zoals er velen zijn. De geschiedenis werd zonder hem geschreven, zijn graf werd nooit een pelgrimsoord. Een film werd het monument van zijn verborgen leven.

Uitgebreide recensie (CINE)

Wat een ontgoocheling...... wel veel mooie beelden en nog meer morele voice- over propaganda voor de onzin van oorlog en aanhorigheden...... alleen blijft het maar duren en duren en duren..... 1000x dezelfde gedachten...... uitgerokken en tot 5000 deeglaagjes uitgerold..... gewoon een perfecte bladerdeeg.......sorry.....

Oostenrijkse boer Franz weigert de Hitlereed af te leggen. Nazi's zijn boos op hem, dorpsbewoners boos op zijn vrouw. Goh, hoe zou dit eindigen? Terrence Malick brengt ons weer zo'n verschrikkelijke combinatie van (toegegeven) fenomenaal gefilmde prachtige plaatjes en eindeloos pseudo-filosofisch pretentieus gepreek, deze keer in de vorm van brieven die Franz en zijn echtgenote Fani aan elkaar schrijven. Het onvermijdelijke einde komt ruim twee uur te laat in deze marathonuitzending van 'Ontdek Je Plekje', hetgeen je bijna doet afvragen wie er meer heeft geleden: Franz of de kijker. Neem een kussen mee en schroom niet om meerdere keren een lange toiletpauze te nemen, je mist niets. Overslaan is ook een serieus te overwegen optie.

Goh, ondanks alle protesten in mijn omgeving ben ik naar deze film gegaan en kwam betoverd en ontdaan na bijna drie uur de zaal uit.

Malick presenteert zonder Hamiltonbeelden min of meer een verhaal, en wel op zijn eigen wijze: loom; traag bewegend; geen dialogen, monologen terwijl je de reacties van de toegesprokene ziet; een off screen stem; verstrengeling van natuurbeelden en een innerlijk conflict.

Een diepgaande studie over iemand die zijn geweten volgt en de reacties hierop van zijn buurtgenoten, familie, kerk en regering, geplaatst in nazi-Duitsland (een raamwerk), maar Malick laat er geen twijfel over bestaan hoe actueel die situatie anno 2020 is: chaos, minderheden die hun plaats opeisen, 'waar moet het naar toe met deze wereld?' en dan de grote Redder die uiteindelijk zijn masker laat vallen.

Hoe zou ik hierop reageren? Pragmatisch of idealistisch? Trouw zweren en ondertussen hard en fel denken 'maar ik meen het niet' en daarmee het vege lijf redden. Of...?

[Jammer van het Engels]

Mooie plaatjes van de 13 ambachten in het open luchtmuseum van Tirol.... voor de rest heb ik me zitten vervelen, en me steeds meer zitten ergeren aan hoe de film gemaakt is...

Hé de acteur slaat de cameraman in elkaar ?! dacht ik... de montage was vaak ergerlijk, losse stukjes aan elkaar geplakt omdat het geheel niet goed was zoals wel vaker in films. De melodramatische muziek die niet werkte, en teveel op veel momenten te nadrukkelijk aanwezig was.

M.a.w. ik ben geen moment in de film gekomen, en zag steeds meer hoe hij gemaakt is... Het leek wel levend behang voor de brieven waar de film om draaide, mooi behang weliswaar, maar daarvoor ga ik niet naar de bioscoop. En dan spreken de Oostenrijkers en Duitsers ook nog 21 eeuws Engels.....

Een aantal mensen verlieten al lang voor tijd de bioscoop, ze hadden gelijk. Ik verwachtte dat er nog iets zou gebeuren, maar nee er gebeurd in feite niks verrassends. Franz houdt koppig vast aan zijn besluit... wat de gevolgen ook zijn...ook al bieden ze hebben een andere optie aan,zodat hij niet hoeft te vechten Ik kon er weinig mee, ik kon me niet in hem inleven, omdat we in feite alleen de brieven horen...

De Duitsers worden heel cliché neergezet en verder niet uitgewerkt, de Oostenrijkers verschillen er weinig van, op zich wel interessant hoe de Oostenrijkers de oorlog hebben beleefd...we worden er niet veel wijzer van hier. Eigenlijk blijven alle karakters vrij schetsmatig..als behang.. Geen enkele scene kwam op mij authentiek over iig.

Andere Malick films kon ik juist wel goed waarderen, maar het is me een raadsel dat mensen dit werkje zo geweldig vinden

Waanzinnig mooi geschoten film. Prachtig verhaal, de beelden, de muziek heel erg Malick. En ook niet te kunstzinnig, al zit het er zeker wel nog in. Hij is wel erg lang, maar verveeld nooit. Maar ik vind het wel een beetje onvergeeflijk dat het in het Engels is. Snap dat het waarschijnlijk zo commercieel aantrekkelijker is. En als je het dan toch doet, doe het dan helemaal in het Engels. Stoorde mij enorm aan dat sommige stukken wel in het Duits waren (en niet eens ondertiteld).

Maar ja, alsnog een dikke 4*

Mijn kennismaking met de wereld van Malick was met The Tree of Life (2011) die me omverblies. Sindsdien heb ik een aantal andere films van Malick gezien en ik weet niet of ik een beetje Malick-moe ben geworden of dat deze film gewoon niet zo sterk is maar ik vond deze bijna niet te doen: de film is voor een belangrijk deel slaapverwekkend saai.

Met name de eerste helft van de film vond ik heel saai. Ik ken Malick van een poëtische beeldtaal die je een mystieke ervaring kan geven (en al dan niet naar een Schepper wijst), maar die transcendentie leek geheel afwezig in de eerste helft: de beelden zijn sfeervol en idyllisch (je waant je bijna als een tijdtoerist in een Oostenrijks dorpje rond 1940) maar de focus lijkt verschoven van mystiek naar ethiek waarbij de idylle slechts dient als contrast met het Kwaad (de nazi’s) die vervolgens de wereld spreekwoordelijk in duisternis hullen en waarbij Malick eigenlijk geen diepzinnig commentaar bij weet te geven anders dan het eindeloos hameren op de morele keuze van Franz om als gewetensbezwaarde ongehoorzaam aan de Führer te zijn. Dat lijden beter is dan onrechtvaardigheid is nog zo’n beetje de diepzinnigste overpeinzing bij dit deel van de film die in al z’n tergende traagheid ronduit slaapverwekkend is. Opvallend is ook dat we niets meekrijgen over waarom Franz zich verzet en gaandeweg wordt duidelijk dat dit – op ware gebeurtenissen gebaseerde verhaal – ook slechts een kapstok is om het christelijke verhaal te vertellen met Franz in de rol van (volger van) Jezus. De historische details doen er dan ook niet zo veel toe en de film is nogal karikaturaal. De boodschap hier is ook uitdrukkelijk dat Jezus opnieuw zou worden gekruisigd als hij in onze tijd zou leven, waarbij ook de kerk hypocriet collaboreert met het Kwaad zoals de nazi’s.

Ook het tweede deel is wat karikaturaal en niet altijd sterk maar wel een stuk beter want daar breekt de transcendentie qua filmtaal dan toch door in de sterk op Jeanne d’Arc lijkende beproeving van Franz in de gevangenis waar hij – gelijk Jezus, Socrates of welke andere held ook – eenvoudig aan de dood kan ontsnappen maar dit weigert: de moraal en de liefde transcenderen de wereldse gerichtheid op zelfbehoud en in de gevangenis is Franz eigenlijk de enige mens die waarlijk vrij is. Hier overtuigt de film in het brengen van deze (stoïcijns-)christelijke boodschap dat het geloof sterker is dan welke wereldse macht dan ook, hetgeen de kracht geeft om het goede te kiezen ongeacht je omstandigheden. Het verheldert ook het probleem van het kwaad in de wereld: God grijpt niet in en beschermt de goede mensen niet omdat de ware vrijheid en verlossing niet in deze wereld is (zoals Jezus zegt: Mijn koninkrijk is niet van deze wereld).

Tot slot koppelt de film deze metafysische boodschap aan de historische boodschap dat, ook al lijkt Franz’ martelaarschap geen enkel gevolg te hebben en dus volstrekt zinloos te zijn (hetgeen de film alsmaar benadrukt en dat ook in Kants categorisch imperatief zit), het toch deze ogenschijnlijk onbetekenende gebeurtenissen met onbekende helden zoals Franz zijn die de wereld steeds beter maken. Mensen als Franz planten als het ware het zaadje dat de wereld kan doen laten uitgroeien tot Jezus’ Koninkrijk op Aarde (waarbij men in meer seculiere zin ook kan zeggen dat het kwaad van bv. de nazi’s zin had doordat het ons heeft gedwongen om een sterke rechtsstaat te ontwikkelen die mensen beschermt tegen het kwaad).

Kortom, in met name het tweede deel doet Malick wat we van hem verwachten: een filosofische film over de grote thema’s maken waarbij hij ons met zijn beelden een glimp toont van het transcendente. Maar hij neemt veel te veel tijd voor zijn boodschap en voor het uiterst simpel verhaaltje dat wordt verteld: voor het grootste deel is de film daarom gewoon saai. En echt nieuw is het allemaal niet meer: we kennen Malicks trukendoos inmiddels en de film voelt geregeld als een karikatuur van Malicks beste films. Daarom toch maar een magere voldoende.

PS. Dat hij de Oostenrijkers/Duitsers meestal in het Engels laat praten zal nodig zijn voor een Amerikaanse film (Amerikanen willen geen films ‘lezen’ dus ondertiteling is er geloof ik uit den boze), maar is natuurlijk niet passend.

Moeilijk te beoordelen film. De gewetensbezwaarde Franz weigert om de Hitler eed af te leggen en te vechten voor de nazi's. Een zeer moedige keuze maar of die ook zo verstandig was, daar zit ik nog over na te denken. Waar kies je voor; voor je principes of voor je familie, hier je vrouw en drie dochters dus. Franz had dus heel wat te verliezen. Hij had zijn leed en ook van zijn familie kunnen verlichten door gewoon water bij de wijn te doen en zich niet zo rotsvast laten vastklampen aan zijn principes die voor mij toch behoorlijk fundamentalistische trekjes vertoonden. Wat betekent nu zo'n eed aan die geflipte idioot Adolf Hitler toen de Duitsers in 1943 de oorlog al zo goed als wel verloren hadden. Het zijn niet meer dan woorden zei dacht ik zijn advocaat. De Duitsers hadden immers in de winter van dat jaar een verpletterende nederlaag geleden in Stalingrad. Maar ja, het is de keuze van Franz die ik als ik zijn plaats zou hebben gestaan denk ik niet genomen zou hebben. Ik had vast en zeker voor mijn vrouw en drie kinderen gekozen. Tja, ik ben in dit soort situaties nu eenmaal geen held. Wie wel trouwens?
Op audiovisueel vlak vind ik A Hidde Life zonder meer een zeer mooie film die voor mijn gevoel ondanks zijn drie uur toch echt niet te lang duurde. Wij werden getrakteerd op zeer mooie beelden van het boerenland van Oostenrijk en zeker ook op een zeer mooie score, die wel iets mystieks in zich had. Maar dat zijn we van Malick onderhand wel gewend. De beelden in de gevangenis waren soms keihard. Wat mij nog steeds bijstaat zijn de beelden waar een van de sadistische bewakers die Franz tot twee maal toe sommeerde om te gaan zitten en vervolgens tot twee keer toe de stoel wegschopte zodat Franz op de grond viel. De laatste beelden van net voor zijn executie deden mij trouwens denken aan de film Sophie Scholl waarbij de hoofdpersoon Sophie dus hetzelfde lot onderging als Franz Jägerstätter. Ook daar was de beul een net in het pak gestoken man met hoge hoed.

3,5*

Mijn kennismaking met Malick dateert van The tree of life. Mijn vijfde film intussen van Malick, netjes de helft, met The thin red line als hoogtepunt. Aan de quoteringen te zien moet ik op papier zijn minder oeuvre nog aanschouwen. Maar Malick laat me niet onberoerd. Ik ben eerder een believer dan non-believer. Deze wou ik dan ook absoluut in de zaal zien.

Zoals verwacht een typische Malick met zijn stilistische beelden van natuur verweven met een vleugje ethiek, religie en filosofie. Wondermooie natuur aan de Ober Donau met watervallen, kabbelende rivieren en weidse landschappen. Ook de boerenstiel wordt prachtig uitgebeeld met het zeisen van het graan, het ploegen van het land enz... het mooie en tegelijk de noeste arbeid werd knap in balans gebracht.

Jägerstätter speelt zijn rol als zwijgzame principiële boer met verve. Het is een man die zijn gedachten nauwelijks onder woorden kan brengen, maar daardoor ook respect afdwingt bij sommige nazi’s. Zijn dorpsgenoten zijn minder begripvol getuige daarvan de onmenselijke vernedering van het gezin als outcasts.

Slechts zeer minieme rollen van Schoenaerts en wijlen Bruno Ganz, jammer, maar op zich goed zodat de focus niet verlegd wordt. Zo ben en blijf je optimaal gesetteld in het hoofd van Jägerstätter. De prachtige soundtrack versterkt de mooie plaatjes en gedachten van de boer alleen maar. Met zijn bijna drie uur een vrij lange zit, misschien een kwartiertje te lang, maar daarom nog niet minder aangrijpend. Mooi!

Zoals Bresson in met name zijn laatste twee, en Tarkovski in zijn laatste drie films gaandeweg steeds meer actuele urgentie uitstraalden, explicieter werden in de uitdrukking van hun ideeën, zo lijkt Malick ook steeds meer 'to the point' te komen; althans, 'zijn' punt. Of punten. Vanaf The Tree of Life al, in feite. 

En met A Hidden Life gaat hij nog een stapje verder. Van de verbeelding van een innerlijke ontwikkeling, naar die van een politieke daad, in al zijn consequenties, waarbij de vraag naar de zin of zinloosheid daarvan, en de zuiverheid van de motieven, messcherp overeind blijft staan.

Want het zijn niet alleen totalitaire regimes, die, vanuit hen moverende belangen, de moeite nemen om 'daders' ervan te overtuigen dat hun verzet niet alleen zinloos is, maar ook onverantwoordelijk, misdadig, en onverdraaglijk arrogant. Denk jij dat je beter bent dan wij? Dostojevskiaanse Groot-Inquisiteurs zijn er in alle soorten en maten, en of die meer dan alleen de schijn van het gelijk aan hun zijde hebben, is een vraag die niemand voor iemand anders kan beantwoorden. Het is in feite een vraag naar de zin, of waarde, van het leven, een scherp gestelde ja/nee, een of/of.

Franz Jägerstätter is niet bepaald een gretige held - zie hem zowat trillen op zijn benen als hij de voor de troepen collecterende partijmannen mompelend antwoordt dat 'we echt niets kunnen missen' - maar vanuit zijn overtuiging kan hij kennelijk niet anders dan verder de weg op te gaan die hij eenmaal ingeslagen is. Ongetwijfeld ondanks het bewustzijn van de afgrond van de zinloosheid ervan, en de consequenties voor zijn familie.

Goed, Malick maakt een film over dit alles, maar net zoals Kierkegaard zich ervan bewust was dat hij alleen een dichter van het geloof was, en niet een gelovige die de uiterste consequentie daaruit trekt, laat hij met de episode van de schilder van religieuze voorstellingen (waar Verhoeven ergens hierboven reeds de aandacht op vestigde) zien dat ook de betekenis van kunst in het licht van deze vragen op zichzelf zeer relatief is.

Malick zet in zijn gekende stijl de schoonheid van de natuur, de idylle van het Oostenrijkse landschap en het leven aldaar, en het liefdevolle, gelukkige gezinnetje, tegenover de dreiging van de terreur, en de beklemming van de gevangenschap. Ook het onvermijdelijke einde wordt in al zijn gruwelijkheid niet verheeld. Malick was al eerder zeldzaam transparant en scherp in de verbeelding van zijn ideeën, misschien soms balancerend op het randje van de goede smaak, maar ook nu houdt hij het evenwicht in de tegengestelde ideeën en krachten die hij over het voetlicht brengt. 

Want wellicht zal de sympathie bij Jägerstätter liggen, het gaat er maar om dat de film óók uitstraalt dat het begrijpelijk, en misschien wel het verstandigst is als je je in zo'n situatie lekker gedeisd houdt in je bergdorpje.

Toegegeven, ik had ook de indruk dat Malick hier wel zeer ruim de tijd neemt om de boel op te bouwen, maar uiteindelijk resulteert dit toch in een zeer krachtige, beklemmende en vooral glasheldere film.

Het zal wel geen toeval zijn dat Terrence Malick juist in deze tijd deze film heeft uitgebracht. Terwijl velen zich haast blindelings achter de nieuwe leider scharen, onderkent één man het gevaar van een massapsychose gebaseerd op demagogie en leugens. Hij rebelleert op ingetogen wijze en is bereid uiteindelijk de ultieme consequentie van zijn gewetensbezwaren te aanvaarden.

Malick heeft daarover een indringende, beklemmende film gemaakt waarvan het grimmige, waargebeurde verhaal fel contrasteert met de majestueuze landschappen die het narratief omlijsten.

De cinematografie is, zoals te verwachten valt bij Malick, uitzonderlijk mooi en ook het acteerwerk is van grote klasse. Ik heb nu de helft van Malick’s speelfilms gezien. Naar mijn bescheiden mening is dit zijn beste.

Typische Terrence Malick film, al ontbreekt het ditmaal wel aan de gebruikelijke vrachtlading Hollywoodsterren. Verder zijn alle verplichte elementen aanwezig: slakkengang, verpletterend mooi camerawerk, dromerige sfeer, meerdere voice-overs, pretentieus filosofisch geleuter en extreem lange speelduur. Het geheel kabbelt zoals altijd aangenaam voort, zonder hoogte- of dieptepunten. Ook dat is typisch Malick.

Weergaloze film. Voor mij één van de allerbeste films ooit. Durf je ergens voor te staan? En mag dat wat kosten? Veel diepgang en symboliek. De mooie Oostenrijkse natuur, de prachtige shots en het rustige, ja bijna meditatieve tempo maken de film helemaal af. En dan heb ik het nog niet eens over de muziek. Weet iemand of deze film al op DVD te koop is?

Jan

“There's a difference between the kind of suffering we can't avoid and a suffering we choose.”

Terrence Malick is weer in topvorm. A Hidden Life heeft sowieso een zeer bijzonder verhaal, en in de handen van Malick wordt het nog specialer. Sfeervol, met lange shots, veel natuurbeelden en filosofische voice-overs.

August Diehl is geweldig als Franz Jägerstätter, en ook Valerie Pachner als de vrouw van Jägerstätter doet het goed. Jägerstätter is een persoon waar je je aan kan ergeren, vooral als je ziet dat zijn gezin het nu zonder man/vader moet stellen. Maar zijn standvastigheid om zich niet over te geven en te onderwerpen aan de nazi’s is ook bewonderenswaardig, hoe frustrerend het soms ook is. Audiovisueel zijn de films van Malick altijd feest om naar te kijken en te luisteren, en ondanks de speelduur van bijna drie uur vliegt de film voorbij.

‘A hidden life’. Hoezo, verborgen? Verborgen in de annalen van de geschiedenis, of daar zelfs uitgescheurd, brutaal uit geweerd, doodgezwegen tot lang na hun dood. Want verheerlijken we tot op vandaag niet veel liever het piepjonge kanonnenvoer dat, zoals hier schitterend geportretteerd wordt, door afgeleefde oude mannen een oorlog wordt ingejaagd die de hunne niet is? Geven we niet bijna een Oscar aan pakweg ‘1917’, een zoveelste escapade dat ons beeld van wat een oorlog betekent in feite vertroebelt, en het kortom niet scherper vorm geeft? De tendens om via cinema de wreedheid, de willekeur en de zinloosheid meer en meer in de verf te zetten is gunstig, maar in essentie is Sam Mendes’ filmpje hetzelfde soort namaakheroïek in een wat kritischer verpakking – of is dit cynisch?

‘A hidden life’. Verborgen, zei ik? Een verborgen contrast tussen het leven zoals het is en het leven zoals het gepropageerd wordt. De natuur die in essentie uiteraard niet verborgen is, maar alles en iedereen dooradert, maar die geen politici heeft die haar verdedigen, die geen aanhangers kent, maar het helaas moet afleggen tegen beschonken of psychisch zieke zwakkelingen die met een retoriek van haat, vijandschap en gefnuikte ambities hun eigen kleinheid proberen vergoelijken. Hitler, een burgemeester, een dorpsgemeenschap die zich uit nostalgische overwegingen een oerdom nationalisme op de mouw laat spelden, terwijl de waarheid van de natuur alomtegenwoordig is! En toch: verborgen, omdat ze geen stem heeft.

‘A hidden life’. Verborgen en verstopt voor het wereldlijke geraaskal. Terrence Malick laat de woorden gaandeweg meer en meer verstommen, en wel omdat er geen taal over blijft, geen verbaal verweer mogelijk is. Integendeel groeit het besef van een gelijk diep vanbinnen, in een uitdijend religieus aanvoelen en een inzicht dat door de regisseurs van het Derde Rijk weggemoffeld wordt. Net als de natuur (lees: via de natuur!) spreekt het goddelijke – de transcendente moraal – niet met vocabulair of grammatica, maar in stilte. De stilte van Bach, ook hier weer in een fenomenaal contrast tegenover het opruiende gebrul van Hitler geplaatst. Klinkende stilte in een wondermooie soundtrack, hoewel James Newton Howard zich wel eens in sentimenteel gestrijk uitdrukt. Niettemin: welluidend zwijgen, dat is wat de grote kracht die het leven volgens Malick bezielt ook doet. Wie opstaat, ontbijt, zich wast, werkt, zich ontspant, slaapt, en dat dag in dag uit en jaar in jaar uit, ziet het niet. Stilte moet je horen. Zwijgen moet je beluisteren.

‘A hidden life’. Verscholen achter de postuur van haar wederhelft, een vrouw die zonder veel aandacht te trekken haar eigen kruis draagt. Is Fani de ware protagonist van dit verhaal? Omdat Malick nu eenmaal van vrouwen houdt, en graag laat zien hoe ze zijn, lief hebben, zachtheid geven, zijn, zijn zijn zijn, in al hun vrouwelijkheid? Veiligheidshalve hoort daar een vraagteken, maar in mijn beleving is het een uitroepingsteken – een ! dat in tijden van gender(r)evolutie misschien niet meer wordt getolereerd…?

‘A hidden life’. Over allen die aan het bedekken en het verhullen van een door de natuur ingegeven zorgzame ethiek meewerken (een kunstenaar die met geïdealiseerde fresco’s aanbidders boetseert, zij het geen volgelingen), over allen die aan het bedekken en het verhullen van een oprukkend kwaad bijdragen door het tegendeel te doen, en een cultus van het juiste en het rechtvaardige in ere houden (een vader, een priester, een molenaar). Stuk voor stuk kleine verhalen, die mede de uitkomst van de grote oorlog hebben bepaald – zoals de finale in woorden van George Eliot expliciteert.

‘A hidden life’. Een schets van zielen waaraan nooit voldoende aandacht is besteed, inderdaad “the number who lived faithfully a hidden life, and rest in unvisited tombs”: de gevangenen, die in het aanschijn van de dood de moraal met hun leven hebben betaald, mensen die een absurde levenskunst ontwikkelden, waarin dromen van onthoofdingen de poort naar een nieuwe werkelijkheid leken open te zetten, een nieuw begin.

‘A hidden life’.

Een uitgesponnen cinematografische choreografie, inmiddels het stijlkenmerk van Malick.

Een meditatie over de kracht van innerlijke stemmen, die van buiten- en bovenaf ingegeven kunnen zijn.

Een appel voor menselijkheid, natuur, goedheid, kunst, tolerantie.

Een ode aan doorzettingsvermogen, aan vrouwelijkheid, aan de onverzettelijkheid van het geïnternaliseerde juiste.

Een portret van landschappen: bergen, mensen, en een lijden – noodzakelijk, onvermijdelijk.

Een daad van pacifisme, in zekere zin veel radicaler dan het op zich nog immer baanbrekende ‘The Thin Red Line’.

Een geschenk aan de wereld – alweer.

Kleffe woorden, juist. Maar laat het uit mijn mond de enige zijn die ‘A hidden life’ op gepaste wijze eer bewijzen.

Malick

Mijn eerste kennismaking met Malick was met Badlands, een aardige film maar niet gelijk eentje die mij onmiddellijk meer Malick films deed wensen. Toen kwam daar Tree of Life, een poëtische film die mij wel wist te raken op ongekend niveau. Ondanks de religieuze toon, was het vooral het visuele en de jeugdbeelden die een onuitwisbare indruk maakte. Gek genoeg was ik zelfs na zo een film aarzelend om de volgende Malick op te zetten. Toch huiverig of weer alles zo op zijn plek zou vallen als bij de Tree of Life. Na 3 volgens de critici extreme non narratieve films (docu laat ik even weg) kwam hij dan weer met een wat meer narratieve film. Het leek mij de perfecte film om bijna 10 jaar later weer een Malick te aanschouwen.

Helaas vielen nu twee elementen van Malick negatief op. De speelduur is bovenal veeeeel te lang. Juist omdat het best wat narratief heeft had je makkelijk een uur uit de film kunnen halen. Het is jammer, want de stijl is meteen zo Malick en dat waardeer ik zeer. De nieuwe cameraman kan er ook weer wat van. Bepaalde shots zijn om in te lijsten, vooral de belichting, veel natuurlijk licht erg knap. Maar Malick zit soms wat teveel in zijn eigen wereld en als de setting je dan minder aanspreekt kunnen bepaalde scenes wel erg trekken.

Ander probleem is toch het hoofdpersonage en zijn christelijkheid. Ik kan daar gewoon geen reet mee. De logica van een martelaar ontgaat mij altijd. Ik snap dat hij niet bij Hitler wou horen, en dat is wel nobel, maar om het te doen voor God dan ben je al een stuk minder nobel voor mij. Dan denk je toch dat je een prijs krijgt uiteindelijk. Wanneer ik het nou juist knapper zou vinden als je het zou doen zonder beloning. En dan kan je ook nog denken is het wel slim om als "goed persoon" dood te gaan terwijl het kwade op aarde blijft.

Ik heb dan toch meer met de soldaten op Normandie of het verzet. Dit is een verhaal dat onder andere christenen wel lekker loopt, maar waar je verder niet gek veel aan hebt.

Het is jammer dat er dit keer zoveel ruis op de lijn zit. Want het is onnoemelijk veel minder kut dan die Mel Gibson film over zo een christenfundamentalist. Dat komt omdat Malick een veel humanere stijl heeft. Dus wellicht dat het ooit weer eens lukt om eentje echt geweldig te vinden van hem....leest synopsis volgende film...huh...ik wacht nog wel 10 jaar.

3 sterren.

Goeie film over een Oostenrijkse boer die zich niet wil aansluiten bij het leger als hij wordt opgeroepen. De kenmerkende poëtische vertelstijl van Terence Malick, maar ditmaal wel met een regulier en zelfs waargebeurd verhaal. Mooi camerawerk met vele prachtige shots waarbij de omgeving zeker een belangrijk aandeel vormt. Als de film een stuk korter geweest was, waren het misschien 4.0 geweest.

A Hidden Life

Ik heb eigenlijk altijd wat moeite gehad met de films van Malick. Zijn stijl, zeker vanaf The Thin Red Line, is zo specifiek en afwijkend dat dat overheerst en de vraag oproept of we het nog wel over film hebben of dat het misschien een andere kunstvorm geworden is - ergens richting beeldgedicht of visuele emotie. Waarbij boven elke twijfel verheven is dat het erg, erg interessant is wat hij daarmee probeert - maar evenzeer dat het niet altijd erg goed werkt. Niet in het minst omdat hij altijd een thema, een boodschap heeft voor een film, maar de introspectieve voice over van binnen uit het hoofd er niet altijd erg goed in slaagt om die boodschap over te brengen. Laat staan dat het lukt die boodschap te integreren met het beeld, de acteurs en hun emoties, de geluiden en de muziek.

En dan is daar dus A Hidden Life. En daar lukt dat ineens allemaal wel, daar komt het ineens allemaal samen tot een alles overtreffend geniaal en perfect geheel. Alsof alles waar Malick de laatste zowat vijftig jaar mee bezig geweest is, geproduceerd heeft, aan de wereld heeft laten zien allemaal alleen maar een oefening was voor dit moment. Alsof het nooit om die andere films ging, maar alleen om deze. Nu en hier komt het ineens allemaal bij elkaar. De veel te dicht op de huid gehouden groothoeklens die je als kijker meetrekt in de personages, maakt je deel van wat er gebeurt - al bekend van de eerdere films, maar nu komt het ineens wel over. De acteurs die hun rol zijn, fysiek zijn meer dan conventioneel spelen met toneelachtige teksten en dialogen - ook dat hebben we eerder gezien, en met veel beroemdere acteurs en actrices dan nu, maar nu werkt het ineens. Meer dan het platte zijn lukt het nu ineens om de emoties voelbaar te maken en van daaruit inzicht geven in de ratio van de mens achter de emoties - op een manier die ik in nog geen enkele andere film gezien heb. De voice over die de rol overneemt van de stem in je eigen hoofd, het eigen denken mengt met wat je ziet - het verhaal uit je binnenste laat komen, je fysiek deel laat zijn van wat je ziet.

Bijna drie uur innerlijke strijd, emoties, half uitgesproken dialogen en stemmen uit het achterhoofd, vechtpartijen, onmacht, zekerheid en overtuiging. Geen halfhartige method acting, maar volstrekt fysiek uitbeelden van het innerlijk op het moment dat dat niet binnen blijven kan, groter wordt dan je houden kan. En het helpt dan ook natuurlijk een heleboel dat het grotendeels speelt in een idyllische locatie waar de getroebleerd vertrokken koppen van de hoofdrolspelers des te sterker uitkomen. Mooifilmerij, maar wel steeds in dienst van wat Malick vertelt, en met een precies goed passende soundtrack van fluitende vogels, kippen, kerkklokken, krassende violen en af en toe wat klassieke klanken tot en met stichtelijke muziek, en een enkel melodietje dat speciaal voor de soundtrack geproduceerd is en verraderlijk in je hoofd blijft hangen. En zo past het allemaal als puzzelstukjes in elkaar - geschiedenis, cultuur en religie zijn onlosmakelijk met elkaar verbonden, en ook dat past precies bij het onderwerp.

Een making of van deze film zou denk ik erg interessant zijn - hoe heeft Malick de acteurs geregisseerd in het uitdrukken van de emoties, in het niet uitspreken maar wel voelbaar maken van hun teksten, hun gevoelens. En hoeveel takes waren er nodig voordat er voldoende bruikbaar materiaal was. Dat hij drie jaar met de editing bezig was wekt alvast wat begrip voor hoeveel werk, hoeveel craft er behalve de art in deze drie uur samenkomt.

Nog zo’n aspect waarin verhaal en uitwerking perfect bij elkaar komen is dat Malick wel zo’n beetje de meest perfecte locaties heeft gevonden om dit verhaal in te vertellen. Het idyllische dorpje vanzelf, met de mooiste achtergrond van berglandschap ooit, maar ook de Tiroler stuben met traditionele inrichting en alles. Geen mooiere setting denkbaar om het verschil tussen de wereld en het eigene weer te geven - de oneindige horizon van het berglandschap en de altijd dichtbije wanden van de stube, gemütlich en aangenaam warm. In contrast met de meest barse locaties waar Franz naar toe gesleurd wordt, de utilitaire meubeltjes die daar staan, de nauwelijks afgewerkte stenen wanden. Heel veel sfeerbeeld met voice over, maar ook een paar erg knappe scenes met dialoog in dezelfde toon - het zou je haast ontgaan. Zo ongeveer alles in het natuurlijke licht, en lang niet allemaal met een mooi zonnetje er op maar ook met een grijze lucht en dreigend onweer - ook dat maakt dat het echter, realistischer overkomt.

‘better to suffer injustice than to do it’

‘don’t they know evil when they see it’

‘do I have a right not to’

Waarbij ik moet zeggen dat de molenaar wellicht de mooiste teksten en de meest sympathieke rol heeft. Niet dat alles echt klopt, natuurlijk. De hooischoven die de boeren maken zien er niet zo uit als de oude foto’s van mijn vader die ik laatst terugvond. Het schapenscheren gaat veel te onhandig, dat lijkt er ook echt niet op. De erg mooi gerestaureerde Franzensfeste en het erg, erg macabere voorplein van Mauthausen - waar Jägerstätter voor zover mij duidelijk is nooit geweest is. In het verhaal klopt het wel, en dan geeft het niet dat het niet precies zo geweest is.

De vragen die de film door de persoon van Jägerstätter stelt zijn ondertussen onverminderd relevant. En even los van de rol die het christendom speelt en de wat late reactie van het Vaticaan is de boodschap die Malick brengt ook breder te lezen. Er is veel te veel geweld in de wereld, en ook in de zogenaamd vrije democratische landen is er veel te veel druk van de overheid en geen verantwoording of transparantie over de manier waarop het bestuur uitgevoerd wordt. Dat moet zo langzamerhand toch echt anders. Te veel verwarren we vrijheid met ‘het mag niet te veel kosten’, en die redenatie is dezelfde als die de arme Franz fataal werd.

(Gezien op 12/03/20)

Film gebaseerd op waargebeurde feiten, maar in een andere setting. Kleine boer Franz en zijn geliefde vrouw zijn samen met hun dochtertjes erg gelukkig daar in hun dorp in de Oostenrijkse bergen. Ze slaan zich door tegenslagen heen. Hun liefde overwint. Ze zijn diepgelovig. Maar tegen de Duitse bezetter en de oorlog kunnen ze niet op. Franz weigert principieel gevolg te geven aan het oproepingsbevel om dienst te nemen in het Duitse leger. Hij wordt dienstweigeraar.

Zelfs een belofte dat hij niet naar het front zou moeten, kan hem niet vermurwen.

Wat hij ook beslist zijn vrouw Fani blijft aan zijn kant staan ...

Stel je in zijn plaats. Wat zou je doen? Ik weet het niet.

Een heel aangrijpende en heel goede film.

Ik zou het wel beter hebben gevonden mocht er Duits worden gesproken i.p.v. Engels. Zeker authentieker.

(Terzijde: Toen we de cinemazaal verlieten, werd ons meegedeeld dat wij de laatste toeschouwers waren voor het ingaan van de 'lockdown' omwille van de coronacrisis. Ook de cinema's gingen dicht ...)

Fantastische film over iemand die zich houd aan zijn principes, ook al kost hem dat zijn leven. Hij en zijn ganse familie word uitgespuwd door het stadje waar hij woont. Nu zoveel jaren later, zijn de meeste fier op hem, en verdienen ze geld aan de toeristen die er speciaal voor komen, hoe het kan verkeren in het leven !!!
Wat mij ook opvalt, we zijn bijna 80 jaar later en toch hebben we nog niets geleerd over tot wat haat kan lijden....

Leek Malick zich aanvankelijk te bezondigen aan een al te lang uitgesponnen kijk op het eenvoudig geluk van twee mensen tegen het decor van hun boerderij en een schitterend en vredig landschap waar geen kwaad ooit zou kunnen binnendringen, dan leidt zijn manier van filmen in het verdere gedeelte met de oorlogsdreiging en de keuze van Frantz tot een krachtig visueel en innemend stuk cinema waar een palet van gevoelens, begeleid door prachtig muziek, knap worden uitgespreid.

Een betekenisvolle film met ook het geloof en de zin van het leven in een centrale rol.

Een ode aan de vele naamloze en nutteloze doden.

Ik zal nooit een grote fan van Terrence Malick worden, ook al zijn sommige films nog wel goed. A Hidden Life valt best mee, al is ook deze film niet helemaal mijn ding. We volgen het verhaal van de gewetensbezwaarde Oostenrijker Franz Jägerstätter (die echt bestaan heeft) en weigert om mee te stappen in het Nazi-verhaal, wat uiteraard de nodige consequenties heeft. Malick zorgt voor mooie beelden die hij aanvult met beelden dicht op de personages en emotieloze vertellers. De trieste aanpak past wel bij het thema natuurlijk en ook al mag het voor mij af en toe wat trager in een film, is het bijna slaapverwekkend. De impact blijft voor mij wat weg zo, maar het onderwerp is best wel interessant.

Regisseur Terrence Malick keert met A Hidden Life terug naar meer gestructureerd en overzichtelijker werk, ondanks dat hij zijn eigen stempel nog altijd stevig op de film drukt. Dit keer een waargebeurd oorlogsverhaal waarin religie, zoals wel vaker binnen een film van Malick, een hoofdthema inneemt. Zowel August Diehl als Valerie Pachner leveren daarbinnen uiterst verdienstelijke prestaties, ondanks dat de kunstzinnige regiebenadering van Malick ervoor zorgt dat ik als kijker geen gevoel van binding met ze kan opbouwen. Verder is A Hidden Life vooral een erg traag verhaal waarin de Oostenrijkse St. Radegund-landschappen uiterst beheerst en tastbaar in beeld worden gebracht. Een ervaring die best boeiend uitpakt, maar nogal wat van je vraagt met een speelduur van 174 minuten. Als de film naar een emotieopwekkend en indrukwekkend crescendo toewerkt is zo'n duur nog enigszins te begrijpen, maar de finale bereikt amper het effect waar Malick op leek te hopen. Het is uiteindelijk niet gelukt om me te sympathiseren met een enkel figuur en dan blijf je als kijker met een enigszins leeg gevoel achter. Bovendien vond ik het erg moeilijk om begrip te tonen voor de keuzes van Diehl, maar dat kan liggen aan het tijdsbeeld van toen.

De inhoud rechtvaardigt de lengte van de film niet. Waarom moet dit ding alweer 3 uur duren? Zoveel heeft de film uiteindelijk niet te vertellen. Anderhalf uur om te tonen waar Jägerstätter voor staat was al voldoende geweest...

Het is vandaag 21 mei de feestdag van Jägerstätter; de man werd in 2007 heilig verklaard door de Kerk. Het mag dan geen verrassing wezen dat religieuze beelden deel uitmaken van de vertelling bvb martelaarschap, de parallel met de kruisweg van Jezus, ... Een Oostenrijke gewetensbezwaarde wordt eerst uit de gemeenschap verstoten omdat hij militaire dienstplicht ten dienste van Duitsland weigert, daarna wordt hij gevangen gezet. Het deel in het dorp was het interessantst. Hoe zijn keuze ook zijn gezin en meteen ook alle dorpelingen blootstelt aan onderdrukking, vandaar hun woede tegenover hem. Vooral het feit dat hij een stichtend voorbeeld voor zijn familie wil zijn door humane principes te eerbiedigen drijven hem op een weg zonder mogelijke terugkeer.

De verschijning van Bruno Ganz is nog een opflakkerend lichtpuntje in deze taaie en langdradige film, die ons vertelt dat hij eigenlijk wel inziet dat Jägerstätter doet wat iedereen zou moeten doen, maar waar hij zelf te laf voor is. Cinematografisch heel mooi, daar mag je op Malick voor rekenen, maar ik heb dit toch met wat gesnurk ertussen uitgekeken. De voice-over die de brieven van de man aan zijn vrouw afratelt zijn daar deels schuldig aan. Niet erg, ik had een dagje vrij vandaag maar had ik iets beter kunnen benutten..

Een kunstwerk weer van Terrence Malick dat sterk gericht is op de beleving. De beelden, de muziek, de omgevingsgeluiden zijn net zo belangrijk als het verhaal. Een verhaal dat wordt verteld met weinig woorden; de gebaren en gezichtsuitdrukkingen van de personages vertellen al de helft en er zijn dan nog maar een paar korte zinnen nodig om te weten wat ze denken of van plan zijn. Af en toe gaat het geluid zelfs gewoon uit, bijvoorbeeld als er een boze buurtbewoner al scheldend en tierend zijn punt staat te maken. Dit is typisch Malick: het is niet nodig om precies te weten wat er wordt gezegd; het wordt wel duidelijk wat het personage vindt door de manier waarop hij zich gedraagt. En zo niet, dan blijkt dat wel weer uit een volgende scène. Hij neemt er immers ruim de tijd voor, zodat we uitgebreid de kans krijgen om te ervaren wat de personages ervaren. Een prachtige film waarin een enorm groot contrast wordt gecreëerd tussen het mooie en het lelijke. We worden als kijker enerzijds getrakteerd op eindeloos mooie beelden (en geluiden) van het leven in de Oostenrijkse bergen en de liefde tussen de twee hoofdpersonen, maar anderzijds ook geconfronteerd met de slechte kanten van de mens die tevens in beelden worden gevat in de vorm van de kale binnenkant van de gevangenis. Een emotionele trip die perfect wordt gedragen door de schitterende muziek van James Newton Howard.

Malick maakt films met een christelijk-spirituele inslag, om het zacht uit te drukken. Ik kan me voorstellen dat gelovigen daar inspiratie uit putten, maar ik kon me er maar moeilijk in verplaatsen, in Franz. Waar ik eerst bewondering had voor zijn standvastigheid en het tegen de stroom inzwemmen, met alle nare consequenties van dien, sloeg hij wel erg door, door liever te sterven dan een eed af te leggen waar hij niet achter stond. Hij doet me daarom denken aan gevangen genomen christenen uit vroeger tijden, die liever stierven dan hun geloof af te zweren- en tegenwoordig als martelaar te boek staan. Ik kan me dan toch meer vinden in de priester- het zijn niet de woorden, maar je hart dat de waarheid spreekt, of iets van die strekking. Want hoe moest het nou verder met zijn weduwe en drie piepjonge kinderen? Hoe langer ik er over nadenk hoe minder begrip ik heb, en ik zou ook niet graag een religie aanhangen waarin je wordt geacht zo makkelijk afstand te doen van het leven. En al is "geacht" dan misschien niet het goede woord, het wordt wel nadrukkelijk in de schijnwerpers gezet.

Een ander kenmerk van Malick, een beeldenpracht ondersteund door stemmige muziek, beviel uiteraard wel en maken veel goed. Verder sluit ik me aan bij anderen die de mix van Engels en Duits een rare keus vonden- zeker gezien de vrijwel volledig Duitstalige cast had Malick er toch voor kunnen kiezen de hele film Duitstalig te houden. Zou ook geen unicum zijn voor een Amerikaanse film, een andere voertaal dan Engels, denk aan Apocalypto of Letters from Iwo Jima, en het had hier echt beter gepast.