Meningen

Twee schitterende films, deze About Dry Grasses van Ceylan, de andere Perfect Days van Wim Wenders, gooien voor het afsluiten van het jaar mijn lijstje hopeloos overhoop. Ze dwingen haast ook tot een vergelijking.

Perfect days is een verstilde film over een man die in woord en daad de christelijke, of zo u wilt boeddhistische of what ever welke religieuze normen en waarden uitdraagt. Nobel, vol van naastenliefde, innig tevreden met zijn nederige bestaan in het ondermaanse. Zijn relatie met een kind, in zijn geval een van huis weggelopen pubermeisje, blijft puur en onbesproken.

Hoe anders is onze Samet. Boos en verongelijkt kijkt hij de wereld in. Boos op een overheid bijvoorbeeld die hem al vier jaar laat wegrotten in een afschuwelijk gat, waar het de ene helft van het jaar winter is en bitter koud en andere helft meteen het andere uiterste. Het gras blijft er altijd dor en geel, net als de mensen die er wonen. Dor en vergeeld, benepen en bekrompen, vol met menselijke onhebbelijkheden zoals woede, afgunst en jaloezie. En niet in staat om iets te maken van hun leven.

In niets lijkt hij op een vleesgeworden engel. Nee mensen zijn niet onschuldig bij Ceylan, ook Samet niet.

Lastig, want je wil je toch altijd graag identificeren met de hoofdpersoon, ook al leeft hij of zij zonder god en gebod.

We zien hoe Samet zijn leerlingen soms de volle laag geeft, hun dromen beschadigt door ze hun toekomst te voorspellen: arm zullen ze voortploeteren in dit godvergeten oord. Hoe hij een leerlinge, nota bene een lievelingetje van hem, sart door een briefje wat niet voor zijn ogen bestemd is achter te houden. Hoe hij een vrouw wegkaapt voor zijn collega, huisgenoot en vriend. Lelijk en doorzichtig.

Ook van de mythe van het onschuldige kind, bij Wenders zo schitterend verbeeld in het kind dat zittend in de bus een glimp van de engel ziet ( In Himmel über Berlin) blijft bij Ceylan weinig over. Het kind is bij hem, net als bij Béla Tarr bijvoorbeeld, al helemaal mens, met alle doortrapte en lage streken al in zich, alleen is de uitvoering nog wat ongeoefend. Bij Tarr vermoordt het kind haar kat, hier richt ze de meester waarmee ze het meeste heeft bijna te gronde.

Maar aan het einde brengt ze hem een zoenoffer. Een klein geschenk, misschien weer niet zo onschuldig als het op het eerste gezicht lijkt. Een met mama gebakken cake gaat vergezeld van rode lippenstift. Eva en de appel.

"Mag ik weg?" vraagt ze, als ze genoeg heeft van zijn gepreek.

Ecce Homo Zie de mens. Een mens die je uiteindelijk toch omarmt en liefhebt. Voorwaar een mooie kerstgedachte. Bedankt Nuri Bilge.

De paranoia en de angst die een dictatuur doordesemt, die iedereen leert iedereen leert wantrouwen, die mensen leert zwijgen, die ze de overkant van de straat doet kiezen al ze een in diskrediet gekomen bekend tegenkomen ( lees : Leven en Lot van Vasili Grossman), zelfs tegenover vrienden en geliefden, wat kunnen wij daar eigenlijk van ervaren, van voelen? Dat zal altijd lastig blijven voor mensen zoals ik die , zeker voor de opkomst van de sociale mediaterreur zich vrij voelden.

Niet dat vrienden met briefjes met elkaar aan tafel communiceerden om ze daarna in de kachel te stoppen, niet door te vertellen dat de telefoon vol microfoontjes bleek maakt het meeste indruk, maar het simpele gegeven dat hij, dader, toen, vijftig, zestig jaar geleden echte liefde had gevoeld voor haar, het slachtoffer, , en dat nog steeds niet durft toe te geven aan ons, en aan zichzelf.

Haar grote liefde van toen lijkt dus op bedrog. Ik zou hem een klap geven als ik hem nou tegenkwam zegt de bedrogene. om daar weer weg te glijden in ze zoete herinnering van de geweldige seks die ze had in de flat van een vriend van hem.

Dat was tenminste wel echt. De foto's bewijzen het ons. Ontluisterend.