Over Heinz Rühmann
Heinz Rühmann, geboren op 7 maart 1902 te Essen, begon al op 5-jarige leeftijd met het vermaken van publiek, toen hij regelmatig door zijn vader, eigenaar van een hotel, uit zijn bed werd gehaald om voor de gasten gedichten voor te dragen. In 1913 ging zijn vader echter failliet, waarna zijn ouders scheidde in maart 1915. Zijn vader vertrok naar Berlijn waar hij niet veel later overleed, terwijl zijn moeder en haar drie kinderen in 1916 naar München verhuisden. De schooltijd kon op weinig interesse rekenen van de jonge Rühmann, die allang voor zichzelf had besloten dat hij toneelacteur wilde worden, een besluit dat de volle steun kreeg van zijn moeder. Nadat een plostelinge gezichtsverlamming hem enige tijd hinderde, mocht hij uiteindelijk zijn debuut beleven op het toneel in de twee theaters van Richard Gortner te Breslau, maar het succes liet nog even op zich wachten. Hij vertrok naar Hannover waar hij werd aangenomen bij het Residenz-Theater, waar hij kreeg te horen dat hij eigenlijk niet geschikt was voor het spelen van heldenrollen. De reden? Hij was te klein van stuk. De redding kwam echter toen hij in Bremen de hoofdrol kreeg in Der Mustergatte, een humorvolle rol die op zijn lijf geschreven was en een enorm succes kende. De komende dertig jaar zou hij de rol maar liefst 2000 keer spelen op het toneel en werd het in 1937 met Rühmann verfilmd. Aanvankelijk had Rühmann weinig met het medium film, todat hij door Erich Pommer gevraagd werd voor één van de drie rollen in Die Drei von der Tankstelle (1930) , naast Willy Fritsch en Oskar Karlweis. De film was een megahit en bracht maar liefst 4,3 miljoen Reichsmark in het laadje. Heinz Rühmann was in één klap beroemd en geliefd bij het bioscooppubliek. Niet veel later speelde hij dan ook zijn eerste hoofdrol in Der Mann, der seinen Mörder Sucht (1931) van Robert Siodmak. Het succes lachtte Rühmann toe en ook financieel kwam hij niets te kort, waardoor hij zijn jeugddroom kon vervullen: het behalen van zijn vliegbrevet. Rühmann zou tot op hoge leeftijd een gepassioneerd vlieger blijven. Na de machtsovername van de NSDAP in 1933 kon Rühmann het goed vinden met propagandaminister Joseph Goebbels. Desondanks kwam hij in de problemen doordat hij in 1924 getrouwd was met de joodse Maria Bernheim, maar Goebbels gaf hem speciale toestemming om zijn beroep te kunnen blijven uitoefenen. Hermann Göring ried hem echter aan om zich te laten scheiden en zo geschiedde in 1938. Intussen was Rühmann te zien in films als Drei Blaue Jungs - Ein Blondes Mädel (1933), Pipin der Kurze (1934), Der Himmel auf Erden (1935), Lumpacivagabundus (1936) en Der Mann, der Sherlock Holmes war (1937), naast die andere publiekslieveling, Hans Albers. Tijdens de opnamen van Lauter Lügen (1938), geregisseerd door Rühmann, leerde hij de Weense actrice Hertha Feiler kennen, waarna ze in 1939 trouwden. Heinz Rühmann werd nooit door het bioscooppubliek gezien als 'uithangbord' voor het Nationaal-Socialistisch regime. In 1943 werd één van zijn meest geliefde films, "Die Feuerzangebowle", zelfs verboden. Maar nadat Hermann Göring een privévertoning organiseerde in het beruchte hoofdkwartier van Adolf Hitler, bekend onder de naam Wolfsschanze, werd het verbod opgeheven. Op 28 januari 1944 werd de film voor het eerst vertoond in de bioscoop. In augustus van hetzelfde jaar werd Rühmann opgenomen in de door Goebbels opgestelde Gottbegnadeten-Liste, een lijst met bekende namen die belangrijk waren volgens het regime. Na het einde van de Tweede Wereldoorlog kreeg Heinz Rühmann een beroepsverbod opgelegd dat duurde tot 28 maart 1946, toen men geen bezwaren meer zag. In 1947 richtte hij zijn eigen productiemaatschappij op onder de naam Comedia, maar succes bleef uit waarna het bedrijf in 1953 werd opgeheven. Rond deze tijd kwamen zijn oude successen van de jaren dertig en veertig weer terug met klassiekers als Keinen Angst vor Grosse Tieren (1953), Auf der Reeperbahn Nachts um Halb Eins (1954), Wenn der Vater mit dem Sohne (1955), Charleys Tante (1956), Der Hauptmann von Köpenick (1956), Es Geschah am Hellichten Tag (1958) en Der Eiserne Gustav (1958). Het Duitse bioscooppubliek, en ver daarbuiten, had Heinz Rühmann weer volledig in de armen gesloten. Ook in de jaren zestig bleef hij films maken, maar in 1970 overleed zijn grote liefde Hertha Feiler op slechts 54-jarige leeftijd aan de gevolgen van kanker. In 1974 trouwde hij echter voor de derde keer in zijn leven met Hertha Droemer, dit huwelijk hield stand tot zijn dood. In de jaren zeventig waren zijn filmoptredens al minder en in de jaren tachtig was hij in geen enkele bioscoopfilm te zien. Zijn allerlaatste optreden als acteur was in In Weiter Ferne, So Nah! (1993) van Wim Wenders. Heinz Rühmann die naast acteur ook zanger, regisseur en geliefd verteller was, het voordragen van kerstverhalen op televisie was een jaarlijkse traditie, overleed op 3 oktober 1994 op 92-jarige leeftijd. Op eigen verzoek werd hij al de volgende dag gecremeerd. Zijn urn werd bijgezet op de begraafplaats te Aufkirchen. Zijn weduwe, die in 2016 overleed, vond daar ook haar laatste rustplaats.
Heinz Rühmann
