Judi Dench en Michael Caine luiden het einde van een gouden filmtijdperk in

Een hele generatie gevestigde acteurs neemt langzaamaan afscheid van het witte doek, al blijkt een pensioen in de filmwereld lang niet altijd definitief. De 91-jarige Britse actrice Judi Dench laat in het radioprogramma Today op BBC Radio 4 weten dat haar acteercarrière na zeven decennia in feite ten einde is gekomen door haar verslechterende gezichtsvermogen. Tegelijkertijd bewijzen collega's als Michael Caine en Daniel Day-Lewis dat het neerleggen van het werk om uiteenlopende redenen gebeurt en in sommige gevallen na jaren alsnog wordt teruggedraaid.

Voor Dench, die een Oscar in de wacht sleepte voor Shakespeare in Love uit 1998 en bij het grote publiek vooral bekend is als M uit de James Bond-reeks, ligt er een medische oorzaak ten grondslag aan het feit dat zij niet meer voor de camera kan verschijnen. Al in 2012 kreeg zij de diagnose leeftijdsgebonden maculadegeneratie. Hoewel ze in haar deze maand uitgebrachte memoires Is It Too Late to Make a Run for It? de uit 2019 afkomstige musicalfilm Cats nog bestempelt als 'een verspilling van goede wil en talent', staat haar huidige terugtreden los van die specifieke productie.

Gezichtsvermogen

Door de oogaandoening van de Britse gaat haar zicht nog altijd verder achteruit. Tijdens de radio-uitzending kon zij presentatrice Emma Barnett zelfs helemaal niet zien en vertelde ze dat het gebrek aan zicht er soms toe leidt dat ze bijna de verkeerde persoon omhelst. "Ik kan niet meer op het podium staan. Ik kan niet meer in een toneelstuk spelen. Ik kan niet meer in een film spelen. Ik kan niet meer lezen", legt Dench uit over haar huidige situatie.

In februari 2023 gaf de actrice in The Graham Norton Show al aan dat het acteren bijna onmogelijk was geworden en dat ze op de filmset afhankelijk was van een apparaat dat haar teksten voorlas. Een jaar later liet ze op 89-jarige leeftijd al voorzichtig doorschemeren dat een pensioen dichterbij kwam, waarna in 2025 verdere problemen op de werkvloer volgden. Desondanks wees ze eerder deze maand in een gesprek met The Times de geruchten over een vrijwillig pensioen nog fel van de hand, omdat ze het liefst tot haar sterfdag zou blijven werken: "Je moet omgaan met mensen die vragen: 'Wanneer ga je met pensioen?' of: 'Is het niet eens tijd om je voeten omhoog te leggen?' Nee, dat is het verdomme niet."

Mogelijke terugkeer

Waar gezondheidsproblemen bij haar de doorslag geven, besloot haar generatiegenoot Caine in 2023 op 90-jarige leeftijd juist zelf om op een hoogtepunt te stoppen. Na een carrière van ruim zestig jaar met meer dan 130 rollen in films en series — waaronder twee met een Oscar bekroonde bijrollen in Hannah and Her Sisters uit 1986 en The Cider House Rules uit 1999, maar ook zijn vertolking van butler Alfred in de Dark Knight-trilogie van regisseur Christopher Nolan — vond de Brit het welletjes na het verschijnen van The Great Escaper, het werk van regisseur Oliver Parker.

De acteur legde destijds op de radio uit waarom hij die titel als het ideale sluitstuk zag: "Ik denk dat ik een film heb gehad waarin ik de hoofdrol speelde en die ongelooflijke recensies kreeg. De enige rollen die ik nu waarschijnlijk nog krijg, zijn die van oude mannen, mannen van 90, misschien 85. En ik dacht: ik kan er maar beter mee stoppen, nu ik dit allemaal heb. Ik heb prachtige recensies gekregen. Wat moet ik nog doen om dit te overtreffen?"

Dat een aangekondigd afscheid in Hollywood niet altijd het laatste woord hoeft te zijn, blijkt wel uit berichtgeving van Vanity Fair en Variety. De inmiddels 93-jarige Caine wordt namelijk gelinkt aan een mogelijke terugkeer als priester Dolan naast Vin Diesel in een vervolg op de uit 2015 afkomstige fantasyfilm The Last Witch Hunter. Het origineel, waarin Julie Engelbrecht de rol van Witch Queen voor haar rekening nam, leverde destijds 27 miljoen dollar op in Noord-Amerika en 119 miljoen dollar internationaal. Filmstudio Lionsgate werkt momenteel aan het vervolg onder de subtitel The Lion's Oath vanwege het aanhoudende succes op streamingdiensten, al is het contract voor een terugkeer van Caine nog niet definitief rond.

Eerder teruggekomen op besluit

Een bekend voorbeeld van een drievoudig Oscarwinnaar die na jaren van afwezigheid toch weer voor de camera plaatsnam, is Day-Lewis. Hij maakte in 2017 na het verschijnen van Phantom Thread bekend te stoppen met acteren, nadat hij in 1997 ook al eens met pensioen was gegaan om als schoenmaker te gaan werken voordat hij zijn rentree maakte in Gangs of New York. Na een onderbreking van zeven jaar keerde de acteur terug als hoofdrolspeler en co-scenarist in het psychologische drama Anemone. Deze film is het regiedebuut van zijn zoon Ronan Day-Lewis, waarin ook rollen zijn weggelegd voor Sean Bean en Samantha Morton.

Ook bij talloze andere grote namen uit de filmwereld bleek een vertrek van het witte doek vanwege persoonlijke of medische redenen slechts tijdelijk of noodgedwongen. Zo kondigde Robert Redford in 2018 op 81-jarige leeftijd na The Old Man & the Gun zijn afscheid als acteur aan om met een positieve titel af te kunnen sluiten, terwijl Michael J. Fox en Shia LaBeouf hun acteercarrière om gezondheidsredenen moesten beëindigen of stilleggen. Andere acteurs keerden na een pauze juist weer terug op de set: Cameron Diaz stopte in 2018 om zich op haar gezin te focussen maar keerde terug in een Netflix-project met Jamie Foxx, wijlen Hayden Panettiere maakte in 2023 na een gezondheidspauze van vier jaar haar opwachting in Scream VI en Ke Huy Quan pakte het acteren in 2022 weer op nadat hij het vak eerder achter zich had gelaten door een gebrek aan rollen voor Aziatische acteurs. Rick Moranis, die Hollywood verliet om na het overlijden van zijn vrouw volledig te focussen op de opvoeding van zijn kinderen, en Mara Wilson, die in 2000 stopte vanwege de hoge uiterlijksdruk en het verlies van haar moeder om te gaan schrijven, hielden het na hun afscheid enkel nog bij incidentele optredens, stemrollen of kleine cameo's.

Voor wie de recente en klassieke films van deze acteurs nog eens wil bekijken, zijn verschillende titels digitaal te vinden. The Great Escaper is zonder extra kosten te streamen binnen het reguliere abonnement van Videoland en Amazon Prime Video, en is daarnaast als losse digitale huur- of koopfilm beschikbaar via de bekende video-on-demanddiensten. De musicalfilm Cats is eveneens te bekijken en los te huren of te kopen via digitale platforms als Amazon Prime Video, Apple TV en YouTube, terwijl Anemone na zijn bioscooprelease inmiddels ook op diverse streamingdiensten wordt aangeboden.