Yellow Sky (1948)

We hadden al een tijdje niets meer aan het western-genre gedaan, maar dankzij deze film zitten we er meteen weer helemaal in.

Prachtige psychologische western waarin een zestal outlaws terechtkomen in een spookstadje waar alleen nog een oude goudzoeker en z'n kleindochter (de geweldig stoere Anne Baxter) wonen. Ruzie om het mogelijk aanwezige goud en Anne Baxter doet de leidersrol van Gregory Peck wankelen.

Mooi zwart/wit-camerawerk met o.a Death Valley.

Klassieke Americana.

Een paar uitzonderingen daargelaten kunnen westerns mij over het algemeen nauwelijks boeien. Dat geldt ook voor deze film, waarvan het plot een opvallend gebrek aan geloofwaardigheid vertoont. Een bendeleider die blijkbaar een hart van goud heeft en van het ene op het andere moment in de armen ligt van een aantrekkelijke jonge vrouw, die kort daarvoor nog op hem geschoten heeft. Een oude man, die samen met zijn kleindochter bedreigd wordt door een roversbende maar te hulp schietende indianen wegstuurt. Een bendelid dat midden in een shoot-out plotseling overloopt naar de tegenpartij. Het is wat mij betreft allemaal een beetje te veel van het goede. Daarnaast is het acteerwerk allerminst overtuigend. Eigenlijk is Anne Baxter de enige die een voldoende scoort. Ondanks de fraai scenery een zeer matige film.

Sterke sfeervolle psychologische western die profiteert van een uitstekende geluidsband met weinig muziek en veel spookachtig fluitende wind. Peck en Widmark zijn betrouwbaar als altijd, althans de acteurs, niet hun personages – Widmark is de geboren schurk met de perfecte snarl die hij in deze fase van zijn carrière bijna altijd speelde, Peck is indrukwekkend maar helaas niet zo dubbelzinnig als je zou willen. Net wanneer er wat te weinig ontwikkeling in de plot voor deze speelduur lijkt te zitten rijden de Apaches Yellow Sky binnen, en hoewel zij gevoelsmatig eigenlijk niet in de plot passen zetten ze de boel wel weer mooi op scherp, zodat ik uiteindelijk toch honderd minuten lang constant geboeid bleef, hetgeen films van een halve eeuw later lang niet altijd lukt. Wellmans regie is energiek als altijd, zeker tijdens de spannende climax (weer met die prachtige wind) die uitstekend gebruik maakt van de setting maar helaas te snel voorbij is.

I ain't talkin to hear my voice. I'm ordering ya

Met The Big Country kwam ik voor het eerst Gregory Peck tegen in een western. Dat beviel me eigenlijk zo goed dat ik het niet kon laten om Yellow Sky mee te nemen op een rommelmarkt. Weliswaar een nogal kale uitgave (bij Cinema Club kunnen er blijkbaar zelfs geen ondertitels meer bij), maar bon. Gisteren nog wel zin in een typische cowboy film en dus deze film uit de kast getrokken.

Toen ik de film had aangeschaft had ik eens door de bijna uitsluitend positieve reacties gebladerd en misschien daardoor kreeg ik net wat te hoge verwachtingen van de film. Het begin is nog wel leuk, die aankomst in de saloon met dat schilderij is heerlijk, maar nadien verzandt de film in een wat typisch cowboy verhaal over een stel bankrovers die intern niet helemaal op dezelfde lijn staan. Hetgeen me nog het meeste stoorde was het complete gebrek aan enige logica bij de personages. Ze beginnen op elkander te schieten, lopen zonder enige reden naar het andere kamp over en zelfs de grootvader lijkt ineens de beste vriendjes met hen te zijn geworden en stuurt de indianen al snel terug weg op het moment dat ze hem te hulp schieten. Plus, de verplichte shoot-out aan het einde had wel een beetje indrukwekkender gemogen. Nu is hij wel erg snel voorbij en dat is jammer eigenlijk, want voor de rest is dit best wel een interessant filmpje om eens gezien te hebben.

Al is het vooral Peck die daarvoor zorgt. Zelf was hij in het begin van de film overtuigd dat hij verkeerd gecast was als bankrover, maar in mijn ogen doet hij het eigenlijk vanaf de eerste minuten goed. Dreigend genoeg om zijn mannen onder controle te houden, maar toch ook sympathiek genoeg om geen hekel aan het personage te krijgen. Ik ben waarschijnlijk de enige, maar ik vond Anne Baxter eigenlijk niet zo overtuigend. Het hielp natuurlijk ook niet dat ik haar verwarde met Jean Simmons waarvan ik sinds kort gecharmeerd ben.. Soit, goede bijrollen nog van Richard Widmark en James Barton als respectievelijk Dude (de rivaal van Peck) en de grootvader. Visueel trouwens wel mooi. Death Valley in Amerika blijft de ideale plaats voor dit soort verlaten stadjes in beeld te brengen, maar de zwart-wit cinematografie geeft net dat beetje extra.

Ik betwijfel of Wellman en ik de beste vrienden gaan worden (zijn The High and the Mighty vond ik ook al één van de minste John Wayne films die ik heb gezien), maar hij lijkt wel een zekere kwaliteit in zijn films te steken. Niet meteen een regisseur waar je alles van wilt gaan kijken, maar wel eentje waar je eens een filmpje van meepakt.

3*

Wellmann is een nogal ondergewaardeerd regisseur maar ik heb nog geen slechte film van hem gezien, en ik zit inmiddels op 14 stuks. Yellow Sky leek ook een topper in wording maar helaas laat het einde het afweten- je kunt er natuurlijk voor kiezen de shootout buiten het zicht te laten en soms werkt dat (denk aan Reservoir Dogs), hier is er toch sprake van een anticlimax als de drie bendeleden samen een vervallen gebouw in lopen en Wellman er vervolgens van uit gaat dat de spanning er vooral uit bestaat om door de ogen van 'Mike' te checken of Stretch het overleefd heeft. En dat de overgebleven bendeleden daarna het gestolen geld naar de bank terugbrengen, tsja.

Ontzettend zonde, wat alles daarvoor was geweldig sfeervol. De tocht door Death Valley, het spookstadje, de dreigende opstand binnen de bende, alles leek te leiden tot een grandioze finale...maar helaas. Ik kom nog wel tot 3,5 ster maar er had meer in gezeten.

Al met The Ox-Bow Incident (1943), die ik een tijdje geleden bekeek, maakte regisseur William A. Wellman een pessimistische western die je als een film noir met een historische achtergrond kunt beschouwen. Hetzelfde geldt voor Yellow Sky dat het verhaal vertelt van een bende outlaws die een bank hebben beroofd en op de vlucht voor justitie in een spookstadje neerstrijken dat nog slechts door een oude man en zijn knappe nichtje wordt bewoond. Het is een situatie die een sudderende dreiging inhoudt en spanning oplevert.
Yellow Sky is een zwart-witfilm die werkt met scherpe contrasten die de landschappen waar de personages doorheen rijden en verblijven een woest, vijandig en bizar aanzicht geven. Het spookstadje is een stoffige plaats waar de huizen van ellende op het punt staan in elkaar te storten of dat al hebben gedaan. De saloon met de (eens opportune) naam ‘El Dorado’ geeft aan dat het stadje ooit een goudgraversstadje was. Nu is het een doods stadje met de charme van een begraafplaats. Best charmant dus. Ook hier een sterke contrastwerking door het felle licht van de brandende zon tegenover schaduwpartijen die door de bouwvallige gevels op straat worden geworpen en verborgen hoekjes verborgen houden. De stevige contrasten zouden in een film noir niet misstaan.
De film concentreert zich op zijn drie hoofdpersonen te weten het nichtje (Anne Baxter) dat de naam Mike draagt, de leider van de bende James (Gregory Peck) en zijn rivaal Dude.(Richard Widmark). Baxter is als het nichtje Mike een mooie en energieke verschijning die in mannenkledij rondhuppelt en in een scène tegenover Peck laat zien dat zij goed met een geweer kan omgaan en er met haar niet te spotten valt. Peck vertolkt de rol van de goede slechterik. Een mannelijke gentleman met zijn hand immer dichtbij zijn colt. Hij straalt stoïcijnse rust en een serieuze dreiging uit. Widmark is de slechte slechterik. Hij spreidt een angstwekkende nervositeit tentoon die een psychopathisch innerlijk doet vermoeden en speelt dat zeer overtuigend.
Schitterend camerawerk verhoogt de spanning. Niet altijd is goed zichtbaar wat er precies gebeurt en wie in het voordeel is. Heel mooi is de onconventionele finale vanuit het perspectief van Mike die de saloon binnengaat waar net een aantal schoten hoorbaar waren als gevolg van een actie die noch door Mike noch door de kijker werd bijgewoond. Wat zal zij daar aantreffen? Een subtiele finale. De spanning is te snijden.
Yellow Sky is een film die zich stilistisch en inhoudelijk op een opzienbarend niveau bevindt. Een film die raakvlakken heeft met de film noir en een spannend verhaal vol subtiliteiten en intrigerende personages meebrengt. Fijne film.