L'Argent (1983)

Deze film heeft mijn humeur helemaal verpest Toen ik begin zat ik helemaal in vakantiestemming en aan het einde was ik de depressie nabij. Maar wel een erg goede film, prachtig geacteerd (wonderbaarlijk hoe hard je een film kunt maken gewoon door geen enkele emotie te tonen, ik vond het soms bijna ondraaglijk) Het scenario is erg rommelig, dat is duidelijk de bedoeling maar ik vond het wel wat storend. Maar niet zeuren, 4 sterren.

Interessante film. Op de extra's van de DVD doet Bresson voorkomen dat hij meer en meer op intiutie films maakte, maar ik had niet die indruk. L'argent is van de Bresson-films die ik zag (Les Dames du Bois de Boulogne uitgezonderd) het duidelijkst gescript en maakte het meest een statement over Bressons zeer pessimistische kijk op de mens. De film constateert minder dat het zo is, maar zegt duidelijker dat het samenleven van mensen per definitie leidt tot een bijna verdorven mensheid. Met dit in mijn achterhoofd vind ik het einde waarin Yvon zich aangeeft een beetje buiten de film staan.

Mouchette en Au Hasard Balthazar vond ik duidelijk nog een klasse sterker, maar ook dit was een erg fascinerende film.

4.0*

Overigens heeft het veel later gemaakte, maar door mij eerder geziene finse Frozen Land precies hetzelfde uitgangspunt, wat weer gebaseerd schijnt te zijn op een verhaal van Tolstoj. Alleen is die film veel minder gefocust en komt uiteindelijk nogal ver van het oorspronkelijke uitgangspunt uit.

L'Argent is de zesde film, die ik zag van Bresson, en ondanks dat het geen slechte film is, is het wel zijn minste tot nu toe.

Het verhaal is zeker interessant, maar het minimalisme en het afstandelijk zorgt er deze keer voor dat het me niet echt wist te pakken. Bresson maakt er deze keer een soort van “Butterfly Effect” vertelling van, waarvan een kleine misdaad uiteindelijk zal resulteren in een grote berg ellende. Het acteerwerk is zoals wel vaker bij Bresson, nogal emotieloos. Voor mij werd de film er overigens niet harder door, maar juist de afstandelijkheid nam toe.

Overigens wordt het gelukkig nooit echt vervelend, doordat Bresson er met zijn afwisselende camerawerk voor zorgt dat het interessant blijft. Ook was ik toch wel enigszins benieuwd hoe deze ellende uiteindelijk zou aflopen. Het einde vond ik overigens best goed, al heeft L'Argent in zijn geheel soms net wat teveel tekortkomingen om me echt aan de buis gekluisterd te houden. Het is vooral een interessante film, die het echter niet haalt bij het betere werk van deze regisseur.

3,0*

IJzersterke film weer van Bresson, die me nooit teleurgesteld heeft. De conclusie uiteindelijk was niet wat een vals biljet kan doen met een mensenleven (waar het aanvankelijk naar uit ziet) , want dan zou het een wat naïeve film zijn. Nee, uiteindelijk is het slechts hetgeen dat de donkere kant van een psychopaat eruit laten komen. Blijkbaar sluimerde dat aan de oppervlakte. Mooi film waarin Bresson vaak niets zegt door verhaaltechnische rompslomp simpelweg over te slaan (en de kijker pas later vanzelf conclusies laat trekken) en de acteurs niet tegen het publiek wat ze moeten voelen door vrij onbewogen hun lot te ondergaan. Erg mooi! 4 sterren.

Een verhaal in beelden zoals je dat alleen bij Bresson ziet, bij mij weer die merkwaardige gewaarwording oproepend van enerzijds totale transparantie, en anderzijds een niet te definiëren raadselachtigheid. Alsof je toch ergens iets over het hoofd ziet. Geld wordt de ‘zichtbare God’ genoemd in deze film, maar Bresson tracht weer de contouren te schetsen van het onzichtbare, zo lijkt het.

l’Argent ziet er uit als een strak gestructureerde drietrapsraket, bestaande uit in duur bijna gelijke delen, achtereenvolgens te benoemen als ‘veroordeling’, ‘straf’ en ‘misdaad’. Inderdaad, doorgaans is de volgorde iets anders..

Een onschuldige op zoek naar een misdaad, passend bij zijn straf, als het ware. In plaats van geopende deuren binnen te gaan, en zijn verlies te nemen en de slag van het lot te incasseren, beukt de vernederde, in zijn trots gekrenkte Yvon Targe zijn vuist stuk op een dichte deur. Liever is hij de architect van zijn eigen ondergang, dan genade te zoeken, dan ‘te kruipen als een hond’, zoals hij dat noemt, voor zijn werkgever, en koestert hij zijn wrok.

In zijn weigering zijn verlies te nemen, is hij bepaald niet de enige in deze film. Voor de meesten is het voor wat hoort wat, en moet de schuld of het verlies afgeschoven worden, en als het niet anders kan, dan is er – voor wie het heeft – het geld (al of niet gestolen of vervalst) waarmee verantwoordelijkheid kan worden afgekocht. In die zin is ‘geld’ in deze film per definitie altijd ‘vals geld’.

Yvon wil eigenlijk zijn als de door hem gehate Lucien, de dief èn genereuze uitdeler van andermans geld, die zichzelf wil scheppen naar zijn eigen beeld, en niet als de vrouw die hem na zijn gevangenschap verzorgt, en hem alles vergeeft, en die door iedereen over zich heen laat lopen:

‘Waarom gooi je jezelf niet in de rivier? Wacht je soms op een wonder?’
- Ik wacht helemaal nergens op’.

Een echo van Mouchette, zoals de deur een echo was van Un Condamné à Mort ‘s est Échappé, en Yvon natuurlijk erg lijkt op Michel in Pickpocket. Maar laat Yvon zich ook verlossen?

Na de magnifiek verbeelde episode van de misdaad, geeft Yvon, als een ware regisseur van zijn eigen lot, zich aan in een stampvol café, en wordt hij, langs een haag van nieuwsgierigen, naar buiten geleid. Nadat Yvon en de wetsdienaars uit beeld verdwenen zijn, blijft de massa de blik gericht houden op de deuropening, alsof ze nog iets verwachten; misschien net als de kijker. Maar meer komt er niet; dit is het, dit is alles.

Eén van de allersterkste Bressons die ik tot nu toe zag. De vlag mag weer uit bij huize Ferdydurke; ik ga eens kijken of ik er eentje kan vinden in de vorm van een 500 francs-biljet .

Robert Bresson was de koning van het weglaten. In zijn films lijkt weinig tot niets te gebeuren, maar wanneer je de soms gruwelijke ontbrekende beelden er bij denkt verandert dat het plaatje totaal. 'L'Argent' uit 1983 werd zijn afscheidsfilm en is wellicht zijn meest minimalistische werk. Het thema is, op zijn Frans gezegd, "Money is the root of all evil." Met name de amorele slotscenes blijven nog lang door je hoofd spoken.

Dit is mijn derde film van Bresson maar hij is niet mijn regisseur: de ideeën voor zijn films zijn wel aardig maar de ‘minimalistische’ uitvoering – in mijn beleving vooral een emotieloze en daarmee vlakke uitvoering – haalt alle potentiële spanning of beleving überhaupt weg. In dit geval past het wel bij de nihilistische boodschap van de film: in een individualistische maatschappij waarin alles mag en geld ter realisering van persoonlijk geluk het enige van waarde is, viert misdaad hoogtij en is iedereen die traditionele waarden zoals moraal en naastenliefde behoudt bij voorbaat kansloos. De film is aldus wellicht een soort intellectuele Halloween (1978) , maar niet persé boeiender.

Niet 100% overtuigd van deze film waarbij een geldbiljet, een vals exemplaar om specifiek te zijn, centraal staat. Een film die met zijn minimalistische aanpak nogal afstandelijk en emotieloos aandoet. Het deed me allemaal niet zo heel veel. Visueel voorts wel stijlvol, maar onvoldoende boeiend om me mee te nemen.

Lastige vermoeiende film. Niet eenvoudig te beoordelen. Op zich een interessant thema, maar matig uitgewerkt al is dat laatste wellicht een verkeerde interpretatie van mezelf als kijker. De film komt niet goed binnen waardoor de voeling met de personages ook minimaal is. De film herbergt een nihilistische egocentrische kijk op de mens waarbij kapitalisme meer waard is dan liefde en emoties.

Het minste wat je kan zeggen van L’Argent is dat het een intrigerende film is. Met enkel Pickpocket en A Man Escaped (beide kregen van mij een score van 3*) heb ik nog niet al te veel van Bresson gezien, maar de stijl van deze film is erg interessant. Ik kan me ook niet echt herinneren dat die twee films een gelijkaardige stijl hadden, dus een herziening kan er wel eens van komen.

Hetgeen meteen opvalt, is het emotieloos acteren. Ik geloof niet dat ik ooit een film heb gezien waar er nog minder emoties getoond worden, maar op een bepaalde manier werkt het wel. Bresson legt zo toch vooral de focus op alle gebeurtenissen die plaatsvinden, want we krijgen toch best veel criminele feiten te zien (oplichting met valse biljetten, de winkelassistent die sjoemelt met de prijzen, moorden,…).

En het is ook de manier waarop Bresson al die gebeurtenissen registreert. We krijgen erg veel close-ups van bepaalde handelingen te zien, zoals van de handen wanneer er geld wordt overgedragen. Op een bepaalde manier is het toch fascinerend om het allemaal te zien.

Bijzondere film van Bresson. Zeker geen film dat in de categorie feelgood thuishoort, want we krijgen een erg negatief beeld van de mens geschetst door Bresson, maar niettemin is het wel boeiend wat hij ons voorschotelt.

3.5*