Il Bidone (1955)

Aardige, ontroerende film van Fellini.

Il Bidone is de tweede film uit de zogenaamde ”Trilogie van de Eenzaamheid”, die La Strada (1954), Il Bidone (1955) en Le Notti di Cabiria (1957) omvat.

Il Bidone is een van de minst bekende films van Fellini- en volgens sommige liefhebbers een “vergeten klassieker”. Het is ook een van de meest (neo-)realistische films van Fellini. Simpel van opzet, hoewel het zware diepgaande thema’s als eenzaamheid, medeleven en het begrijpen van menselijk gedrag behandeld.

Het is vooral een rauw en schrijnend portret van een eenzame ziel en zijn twee compagnons, die in het na-oorlogse Italië door het land trekt en arme boeren besteelt. De drie zijn diep-tragische tot eenzaamheid gedoemde zielen zonder hoop op een beter bestaan. In de eindscène’s wordt de kijker geprikkeld zijn eindoordeel te vellen: voelen we medeleven met een man die, tijdens zijn tragische einde, nog in staat is zijn laatste verovering, een ring, te tonen aan zijn metgezellen? Hij verlaat het leven, liggend als een gekruisigde…

Volgens de kenners is deze film een bewijs van Fellini’s onmetelijke medeleven met en liefde voor alles wat menselijk is, in welke gedaante ook. Diezelfde liefhebbers geven aan dat Il Bidone zo mogelijk nog ontroerender is dan La Strada en Le Notti di Cabiria.

Interessante thematiek, verpakt in een neo-realistisch, rechtlijnig verhaal. Omdat de kijkervaring niet optimaal was (nasynchronisatie, slechte band), geef ik echter, voorlopig, drie sterren. Wel interessant dat de ARD met I Vitelloni en Il Bidone twee van zijn minst bekende films uitzonden (er staan er nog acht op het programma!).

La Strada en Le Notti di Cabiria wil ik zeker ook kijken- al zal ik die zeker huren. Hetzelfde geldt voor bijvoorbeeld Roma, Satyricon en Amarcord. Voor I Vitelloni en Il Bidone lag was die mogelijkheid er niet…

Ik ben nog niet klaar met Fellini.

Interessante film.

Deze film is zeker niet alleen maar neo - realistisch van aard. Qua verhaal vrij simpel maar qua uitwerking neigt Fellini al wat voorzichtig naar het surrealisme. Vooral de bijpersonages zijn soms clownesk in hun gedragingen. Veel scènes ondersteunen niet alleen het verhaal maar dienen vooral voor de sfeer. Veel gekissebis, chaotische taferelen, vrouwen die zich achtergesteld voelen en veel humor. geweldig toen die vrouw in haar stoel naar voren werd gedrukt Onder het mom van: maak eens plaats! De film is eigenlijk een voorloper van La Dolce Vita. Ook hier veel feestjes. Alleen dan tegen een andere achtergrond geplaatst. Deze film handelt vooral over 1 man die een bepaalde levensstijl koste wat het kost wil handhaven, temidden van een vrij nuchtere naaste omgeving. Zeker vergeleken bij La Dolce Vita, waar een heel gezelschap in een zelf gecreëerde illusie lijkt te leven.

Deze film is net zoals La Strada en Nights of Cabiria wel een film die je ziel probeert te raken. Sommige situaties worden extra schrijnend neergezet. Daar waar Augusto extravagant wordt neergezet en daar van geniet komt daar plots verandering in als blijkt dat zijn eigen dochter zo `n nietig persoon is . Zal hij zijn leven beteren? Prachtig moment ook in de bioscoop! En dan het einde, eerst de conversatie met de dochter in de rolstoel en vervolgens de afsluiting nabij de prachtige bergpassen met diepe ravijnen. De muziek past er perfect bij, betoverend mooi. Het geeft zo `n autoritje net dat Italiaanse vrijbuiterssfeertje. Leuk, dat Fellini met het element geluid lijkt te spelen. Na de ontmoeting met het meisje dat aan een rolstoel gekluisterd was blijft de muziek weg. Een teken aan de wand, zo blijkt. Geen film dus die je onberoerd laat en die op je eigen waarden en normen inspeelt. En de mensen die de ethiekleer volgen nog wel eens voor een raadsel zou doen staan.

Il Bidone is gewoon een goede film, maar eigenlijk had ik ook niet anders verwacht. Tussen 2 meesterwerken ingeklemd. 4*

Hoofdpersoon is de al wat oudere (48 jaar) oplichter Augusto (Broderick Crawford), die zich regelmatig als afgevaardigde van het Vaticaan voordoet, als het er weer eens op aankomt simpele boeren hun spaarcentjes af te troggelen. Doordat hij toevallig zijn tienerdochter weer ontmoet, die geld nodig heeft om te gaan studeren, lijkt hij op een keerpunt te komen. Hij heeft ondertussen weer een tijd in de gevangenis gezeten en gaat aan de slag met nieuwe partners (van zijn vroegere partners, Roberto en ‘Picasso’, horen we niets meer). Ze komen terecht bij een boerenfamilie met een gehandicapte dochter, en achteraf beweert Augusto het afgetroggelde geld niét te hebben aangenomen, uit medelijden met het gezin. De anderen geloven hem (terecht) niet, ontdekken het verstopte geld en slaan Augusto halfdood ergens op een afgelegen plek in de bergen, waar hij (vermoedelijk) sterft. Men kan veronderstellen dat hij het geld achterhield, om de studies van zijn dochter te betalen.

De ene keer wordt alles traag, uitvoerig en niet altijd even functioneel weergegeven, op andere momenten gaat het dan weer razendsnel en blijft het verhaal aan de oppervlakkige kant. Aardig om deze vroege Fellini nog eens terug bekeken te hebben, maar een onverbiddelijke aanrader is dit zeer zeker niet.

2,5*

Eerder emotionele film, die ondanks zijn datering uit 1955, nog best te genieten valt anno 2012. Vrij vlot verloop van het verhaal met goede karakterweergaves van de personages. Realistisch beeld van het Italië vlak na de Tweede Wereldoorlog, een land dat opnieuw vecht om zijn identiteit en waardigheid. 3,5*.

Waardevolle prent, knap geacteerd (vooral Crawford, maar ook de anderen!), knappe karaktertekening en psychologie, diepmenselijke thematiek, maar toch ook vlot verloop. Rechtlijniger en realistischer dan de meeste latere Fellini's.

Een rauwe, realistische Fellini, deze "Il Bidone" met uitstekende karaktertekeningen van het oplichtersvolkje dat zonder scrupules profiteert van het vertrouwen van de arme bevolking tov de Kerk.

Broderick Crawford is schitterend als centrale figuur en Giglietta Masina speelt nogmaals het eenvoudig vrouwtje, fel contrasterend met de eerder decadente ingesteldheid van de "gegoeden" wat Fellini ook hier maar al te graag onderstreept.

De oplichtingsscenes zijn goed gebracht, zekerlijk de "bijna-medelijden"-scene naar het einde toe en de eerder surrealistische landschapbeelden - met de wit bestoven auto - zijn heel bijzonder en sfeerscheppend.

Naar mijn gevoel een van de beste Fellini-films.

Mooi sfeervol met fijne muziek.

Einde is me iets te moralistisch, maar niettemin fijne vroege Fellini weer.

En wat is Franco Fabrizi toch underrated.

Het begin kent een typische Italiaanse sfeer voor die tijd, met schelmenstreken en de nodige humor. Deze culmineert in de scène op het oudjaarsfeestje, waarin Fellini's latere hang naar extravagantie al wat duidelijker zichtbaar wordt. Helaas neemt de film daarna wat vaart terug, met o.a. wat mager uitgewerkte dramatische scènes. Naar het einde toe herpakt de film zich weer wat meer, maar het wordt nooit meer een echt mooi geheel.

Duidelijk een vroege Fellini en dat was zeer lang geleden voor me. Stillistisch het meest verwacht aan I Vittelloni en La Strada. Thematisch ergens een is-dit-alles film. In de feestscene in het midden zie je een vooruitblik naar La Dolce Vita haast. Wat ooit een mooi leven leek wordt een beetje pathetisch als je naar de 50 loopt en het niet meer zo goed lukt. Ik vond het opvallens twee Amerikaanse B-film acteurs hierin te zien opduiken, maar was vergeten dat Baseheart ook in La Strada speelde. De hoes van de DVD suggereert dat Fellini geïnspireerd werd door Amerikaanse jaren 40 gangsterfilms. Dat zag ik nauwelijks. Ik zag een film die veel meer Fellini-eigen is en invloeden heeft uit het neo-realisme en Italiaanse komedies.

Fellini was een van de eerste wereldcinemaregisseurs waarvan ik een flink aantal films zag. Dit was verreweg de bekendste die ik nog moest. Ik heb nu alles gezien behalve de eerste twee en de laatste twee en wellicht de twee minst bekende daar tussen (Directors Notebook en I Clowns)

Het schijnt dat Fellini onder druk van zijn producenten de film ernstig heeft moeten inkorten, van 150 naar 112 minuten, daarna naar 104 minuten, en voor de verlate Amerikaanse release naar zelfs nog minder. Daarbij sneuvelde onder andere een scène waarin Iris (Picasso's vrouw, Masina dus) de confrontatie met Augusto aangaat en hem ervan beschuldigt dat hij haar zwakke echtgenoot het slechte pad heeft opgeholpen. Jammer dat een langere versie nooit is opgedoken, misschien zou Fellini dan meer vrede met het eindresultaat hebben gehad. (De DVD-versie waarin ik deze film nu heb gezien, in de NRC Handelsblad Filmselectie-reeks "De Italiaanse Magistralen", vermeldt op de hoes een lengte van 95 minuten,maar op de schijf zelf duurt de film 108 minuten, dus dat is de meest gangbare lengte van de uiteindelijke release-versie.)
        Voor wie zich nog vragen bij het einde stelt, Fellini liet opzettelijk onduidelijkheid bestaan over Augusto's motieven: wilde hij het geld teruggeven aan het kreupele meisje, of wilde hij het aan zijn eigen dochter geven voor haar opleiding, of wilde hij het gewoon voor zichzelf houden? "Ik geloof dat het essentieel is dat het publiek zich op het einde iets afvraagt, en dat niet alles wordt beantwoord voor hen. Ik heb gefaald als ze niet willen weten wat er gebeurt met de personages nadat de film is afgelopen, niet alleen wat betreft Il bidone maar voor elke film die ik maak." Mooie insteek.

Toch wel:

Naar aanleiding van de 100e geboortedag van Fellini verscheen er een gerestaureerde versie van 150 minuten.

Exact zoals die bij de première destijds te zien is geweest.

De restauratie kwam van de Fondazione Cineteca di Bologna, en The George Lucas Film Foundation, in samenwerking met Titanus Film, en het italiaanse ministerie van cultuur.

In deze vorm was de film een jaar geleden te zien op ARTE TV.

Ha, interessant, dank je wel Brix !

Zojuist nog eens bekeken in de volle lengte versie.

Voor mij een van de beste Fellini's .

Zijn jaren vijftig films hebben sowieso mijn voorkeur.

Crawford eveneens op zijn best.

Zo intens zag ik hem nooit ergens anders.

N.B.

Roger Thornhill Een scène waarin Iris de confrontatie met Augusto aangaat ontbreekt..

Ik kan mij ook niet voorstellen dat die er in heeft gezeten, want past m.i. niet logisch in het verhaal.

Brix, ik heb nog even nagezocht waar ik over die scène heb gelezen. In 1994 publiceerde Charlotte Chandler Ich, Fellini (later in het Engels uitgekomen als I, Fellini), een weerslag van de gesprekken die zij tussen 1980 en 1993 met Fellini voerde en die ze in dat boek uitgoot in de vorm van één lang autobiografisch relaas. En over Il bidone zegt Fellini, of beter gezegd: over Il bidone parafraseert zij Fellini als volgt:

        "Een van de scènes die ik vergeefs probeerde te redden was degene waarin Iris, die Picasso heeft verlaten, de confrontatie aangaat met Augusto en hem de schuld geeft van het criminele leven van haar echtgenoot, en hij verdedigt zich met zijn verwrongen maar diep ingebakken logica.

        In deze scène moedigt Augusto haar aan om haar echtgenoot terug te nemen. Hij waarschuwt haar dat, wanneer Picasso eenmaal zijn vrijheid heeft, hij niet meer terug zal komen bij haar en hun kind, want "vrijheid is te mooi". Zijn theorie is dat Iris Picasso niet zou hebben verlaten, ook al onderhield hij haar met geld dat hij op oneerlijke wijze had verdiend, als hij succesvoller was geweest. Hij vertelt haar dat een man die geld heeft alles heeft en een man die het niet heeft niets is. Terwijl hij de waarde van geld verheerlijkt komt Iris tegen hem in verzet. […]

        Op persoonlijk vlak was het moeilijk voor mij om zoveel van Giulietta's prachtige spel weg te knippen. Ze was zo goed, vooral in de stukken die ik weg moest knippen. Ik hoopte dat ze begripvol zou zijn, omdat ze mijn vrouw is. Maar ze was niet begripvol, omdat ze ook een actrice is. Ik geloof dat ik het wel goed heb gemaakt met mijn volgende film, De nachten van Cabiria."

        Het zou inderdaad een behoorlijke breuk met de rest van Iris' personage hebben betekend. Heel misschien speelt Fellini's geheugen hem zoveel decennia later parten en heeft hij deze scène alleen maar geschréven en nooit ook echt verfilmd, maar het kan ook zo zijn dat deze scène zoek is geraakt en in tegenstelling tot andere geknipte scènes nooit meer boven water is gekomen. Helaas zullen de hoofdpersonen het ons niet meer kunnen vertellen.

Roger Thornhill

Dank voor de invulling, dat is wel interessant

Ik zou het wel hebben willen zien.

Er bleef inderdaad niet zoveel voor haar over in de uiteindelijke versie.

Ze spreekt nooit met Augusto, en weet ook niet wat die met zijn kornuiten allemaal uitspookt, al heeft ze het vermoeden dat het niet deugt. en ziet ze Picasso liever niet meer samen met hen op pad gaan.