The Thin Blue Line (1988)

Knappe documentaire, met recht een klassieker- over het toch wel ongelooflijke verhaal achter een zinloze moord op een agent in 1976. Naast een aanklacht tegen corruptie en vooringenomenheid zou je het ook als waarschuwing kunnen zien tegen de doodstraf: want kennelijk werken er in de hoogste regionen uiterst incapabele figuren: niet alleen de agenten, ook de psychiater, de aanklager, getuigen en de rechter zijn leugenachtig, immoreel en zouden eigenlijk opgesloten moeten worden, of op zn minst uit hun functie moeten worden ontheven. Je moet er niet aan denken dat je lot in handen van dat soort figuren ligt. En die getuige Mrs Miller is knettergek en zou niet misstaan in een horrorfilm. Gelukkig heeft Adams de doodstraf kunnen ontlopen en heeft hij nog 20 jaar in vrijheid kunnen leven voor hij overleed in 2010.

De dader, Harris, kreeg uiteindelijk de doodstraf voor een andere moord. Hoewel er weinig twijfel is over zijn betrokkenheid en hij zonder twijfel een gevaar voor de samenleving was, wordt hij niet als een monster geportretteerd, en er wordt zelfs enige context gegeven over zn vroegste jeugd, waarmee de regisseur toch begrip lijkt te willen tonen.

Zowel Harris als Adams zijn wel intrigerend, en dat geldt ook voor de meeste andere talking heads: de rechter en de liegende getuigen, de schaamteloze agenten. Graag had ik de partner van de vermoorde agent nog in beeld gezien maar begrijpelijkerwijze wilde zij niet geinterviewd worden. Af en toe vond ik het wel verwarrend dat er geen naam of functie bij de personen stond- het was soms een beetje gokken wie er nu aan het woord was.

Aanrader.

Goeie docu over een wederkerend (waargebeurd) verhaal.

Het was inderdaad wel handig geweest om een naam en functie bij de personen te melden.

Desalniettemin een correcte docu met zeker in het begin een paar imbeciele cops die alle zeilen bijzetten om de veroordeling goed te praten. Immers, vooraf wist ik (nog) niet dat Adams nog in de gevangenis daadwerkelijk zat. En laat ik ook zeker niet vrouwtje Miller vergeten, wat een afgrijselijk mens is me dat, zeg. Zie ook Flavio hierboven, mooi gezegd:

****

Haast jammer dat ik al meer van dit soort docu's heb gezien. Daardoor voel ik toch niet helemaal de waardering die deze documentaire eigenlijk gewoon verdient. Dit was de eerste of een van de eersten voor zover ik weet, gemaakt jaren voor vergelijkbare docu's zoals Paradise Lost, The Jinx en Making a Murderer. Van wat ik heb begrepen waren reconstructiebeelden nog echt nieuw in deze tijd, maar de film onderscheidt zich slim van de gemiddelde reconstructiescène van tegenwoordig door alles telkens vaag en net wat anders te tonen en zo een punt te maken over de betrouwbaarheid van ons geheugen.

En verder is dit natuurlijk weer zo'n zaak waarin getoond wordt hoeveel mis er was en is met het rechtssysteem in Amerika. Op een ontspannen manier roepen de betrokken mensen van politie en het Openbaar Ministerie de meest vooringenomen onzin zonder dat ze het zelf door lijken te hebben. En wat een streken halen ze ook weer uit. Randall Adams een verklaring laten ondertekenen die later ineens, zonder dat Adams ooit een advocaat heeft gezien, een schuldbekentenis is geworden. De collega van het slachtoffer (een groot gemis dat ze zelf niet aan het woord komt) die haar getuigenverklaring (die naar David Harris wees) verandert. Die twee volkomen ongeloofwaardige getuigen die op het laatste moment ineens in de rechtszaal opduiken.

David Harris komt zelf nog aardig veel aan het woord en komt eigenlijk nog haast sympathiek over, ook al vertelt hij eigenlijk heel nuchter en onaangedaan over wat er allemaal gebeurd is. Tot het helemaal op het einde nog even over de verdrinkingsdood van zijn oudere broertje van vier gaat en de manier waarop zijn vader David daarna behandelde. Dan zie je toch voor het eerst een wat andere kant van hem.

Als iemand de grote bad guy is in deze documentaire dan is het voor mij echt die psychiater die niets anders doet dan makkelijk voorwerk doen voor aanklagers die iemand ter dood veroordeeld willen krijgen. Wat een schande ben je dan voor je beroep. Ook van hem had ik wel het een ander willen horen. Maar je kunt niet iedereen in je documentaire krijgen natuurlijk. Morris heeft er al veel gestrikt en openlijk aan het praten gekregen. Een zeer sterke docu. Fijne presentatie ook trouwens met die muziek vooral. 3.5*.

Wie gelooft dat documentaires in staat zijn om levens te veranderen, kan deze film als ijzersterk argument aandragen. Errol Morris kijkt terug op het onderzoek naar de dood van een politie-agent die in in 1976 in koelen bloede werd doodgeschoten nadat hij een auto had aangehouden wegens een niet werkend achterlicht. Toen de zestienjarige David Harris tegen zijn vrienden opschepte over de moord, kwam de politie hem op het spoor. Maar eenmaal gearresteerd beweerde hij dat hij maar wat had opgeschept en dat hij ooggetuige was van de moord, die volgens hem gepleegd was door de toen 28-jarige zwerver Randall Adams, die door deze getuigenis ter door werd veroordeeld en al 12 jaar wachtte op de uitvoering van het vonnis.

Morris spreekt met Adams en met Harris, maar onderzoekt ook het onderzoeksdossier en komt erachter dat de officiële getuigenverklaringen van de belangrijkste getuigen radicaal afwijken van de verklaring die ze direct na de moord gaven. Zo verklaarde de partner van het slachtoffer aanvankelijk dat ze in de auto was blijven zitten met een chocolade-milkshake en dat ze de beker weggooide toen ze de schoten hoorde en zo snel mogelijk uit de auto is gestapt. Daardoor heeft ze de dader niet kunnen zien, laat staan kunnen herkennen. De beker met de milkshake was ook gevonden op het plaats delict. Tijdens de rechtszaak beweerde ze dat ze de shake had neergezet en dat ze achter haar partner was aangelopen. Daardoor kon ze toen Randall, die een flinke bos haar had, gemakkelijk aanwijzen als de dader!

Morris gebruikt gedetailleerde reconstructies om de vele discrepanties in de verschillende getuigenverklaringen te visualiseren en je vraagt je hoofdschuddend af hoe het in godsnaam mogelijk is dat Randall op basis van tegenstrijdige verklaringen en de getuigenis van een tienerjongen met een behoorlijk strafblad is veroordeeld! Morris laat het daar echter niet bij en weet ook nog de drie ‘verrassingsgetuigen’ die Randall uiteindelijk de nauwelijks nog spreekwoordelijke das omdeden. Hij komt er al snel achter dat deze getuigenissen volstrekt onbetrouwbaar waren en dat het niet zo moeilijk was geweest om dat vast te stellen. De conclusie is duidelijk: hier is sprake van een corrupt systeem waarin gerechtigheid het onderspit moet delven tegen persoonlijke prestige en politiek gewin. Het is een pijnlijke waarheid, maar ééntje die Morris hier op sublieme wijze bloot legt in een veelvuldig bekroonde documentaire. De belangrijkste prijs is echter dat Errol Morris dankzij deze film onomstotelijk de onschuld van Randall Adams bewees en ervoor zorgde dat de dader na 12 jaar alsnog achter de tralies belandde.

Niet met NL ondertiteling te koop?

Het is weer bar en boos!