The Fall of the Roman Empire (1964)

Fall of the Roman Empire. Deze 3 uur durende film heb ik ook eindelijk bekeken. Het was een goeie tijd hiervoor. De film heb ik in alle rust bekeken. Ik zat al na zo'n uur een beetje te denken over deze film hoe ik deze film zou gaan beoordelen. Maar toen dacht ik, laat ik de film nu maar gewoon afkijken. Nadat de film eindelijk afgelopen was, heb ik er nog eens over nagedacht. Ik dacht eerst aan een 2,5 maar om eerlijk te zijn dacht toch meer aan een 1,0.

Naast enkele mooie opnames en hoe het is opgezet beviel de film me absoluut niet. Het was voor mij maar een lange trage zit. Vond de film sowieso niet lekker op gang komen. Naast enkel dit deed het acteerwerk me ook niet zoveel, theatraal dat vond ik het zelfs. En niet zo zeer hoe ze bijvoorbeeld een Romein spelen etc. maar vaak om de emoties. De prestaties van Loren (die ook hier een behoorlijk mindere prestatie laat zien) en Boyd zijn absoluut niet geweldig. De romance is te flauw en weinig uitgediept. Ik voelde niets tussen hun. Zelfde geldt voor het ook al te theatrale drama. Alec Guinness kon me ook helemaal niet bekoren. En zo kan ik over de cast verder blijven praten. De muziek was soms trouwens ook iets te hoog. Dit Romeinse epos deed mij werkelijk helemaal niks. En ik kan dan persoonlijk ook niks meer geven dan een 1,0.

Spektakelfilm met sterrencast en een (zoals gebruikelijk, bewerkte) historische achtergrond uit een periode waarin dergelijke films "in" waren.

In het begin van de film ligt het tempo traag, daarna volgen meerdere gevechtsscènes, wordt het intrige boeiender en houdt het slot nog een verrassing in.

Er wordt best geacteerd, al vond ik, verwonderlijk, een crack als James Mason niet in het plaatje passen.

Onlangs weer eens The Gladiator gezien en dan zie je toch aardig wat paralellen met deze film. Het verhaal is anders okay, maar de "geschiedenis" is zowat gelijk. Het gaat hier alleen niet om de Gladiatoren, maar om de val van het Romeinse rijk al is dit meer de voorgeschiedenis daarvan. Het verval begint met Commodus aan de troon.

Afijn de film dan. Prachtige mooie beelden fantastisch op deze blu ray gezet. Ook het geluid en muziek met die onvervalste orgel aan het begin belooft veel. Maar het probleem van deze lange film zijn vooral de uitgerekte scenes. Die duren veelal te lang. Het is allemaal prachtig om te zien niks mis mee, maar de film wordt zo onnodig traag gemaakt. Daardoor mist ie ook de juiste spanning. Het is meer meeslepend. Acteer prestaties zijn redelijk waarvan Sophia Loren en Christopher Plummer nog steeds leven. Mooist in beeld gebracht was de tweestrijd in de paardenkar. Ook de veldslagen zagen er aardig uit.

Naar het eind toe leek de film zijn sporen te krijgen, maar dan loopt ie toch weer met een sisser af. Daarbij valt op dat er nogal geschakeld wordt. Vijand en vriend zitten in deze film dicht tegen elkaar aan. Het weglopen op het eind ziet er niet geloofwaardig uit. En dat zag ik wel vaker in de film dat ze er zomaar mee wegkwamen. Niettemin heb ik best genoten van deze film al was het maar om de prachtige beelden. De overacting aan het begin (lachsalvo's) zullen we maar vergeten. Opvallend dat er ook een soort God spreekt om wijselijke beslissingen te nemen.

Wilde 3,5 geven, maar gezien het eind rond ik 'm af naar 3 sterren.

De drie uren vliegen voorbij en dat is heel wat voor een film van die lengte. De film vertelt niet echt het eind van het Romeinse rijk (in 476 volgens de boekjes) maar het begin van het einde van het rijk, zo'n tweehonderd jaar eerder, waarna het stilaan afbrokkelde. Marcus Aurelius was een vredevolle "Caesar" die door de politiek van geven en nemen een eenheid van het grote rijk kon in stand houden. Toen zijn zoon Commodus hem echter opvolgde (wat niet echt de bedoeling was zult u zien), verspoedigde die helaas de val van de eeuwenoude beschaving.

Vooral Plummer was magistraal in zijn rol als Commodus; wat heb ik genoten van zijn acteerwerk! Hij kon niet lang genoeg op het scherm blijven. Ook de wat vergeten Stephen Boyd (Messala uit Ben-Hur) als generaal Livius mag er best zijn als de man van wie het lot van Rome afhangt. Sophia Loren ook niet verkeerd als de zus van Commodus en geliefde van Livius; ondanks sommige commentaren dat ze niks toevoegt, vind ik net dat ze het meest toevoegt aan het geheel in de zin dat heel wat gebeurtenissen in de film aangestuurd worden door Livius' liefde voor haar.

En dan die decors . Werkelijk adembenemend! Ik las dat het Forum Romanum tot op vandaag het grootst gebouwde decor was uit de filmgeschiedenis. En dat zie je eraan. Noch kosten noch moeite werden gespaard. Deze epic kende destijds geen succes maar ik heb hem wel hoog zitten.

Uitstekende film waarin de keizer van het Romeinse Rijk zijn zoon liever niet als opvolger ziet. Een groots opgezette historische spektakelfilm: de vele massa-scenes, de decors, de kostuums en de muziek. Buiten dat om is het verhaal over het begin van het einde van het Romeinse rijk meeslepend genoeg. Van de cast zet Christopher Plummer zijn rol het beste neer.

Het eerste uur (!) was echt wat te lamlendig, maar vanaf de locatie Rome begint de film steeds meer vorm te krijgen. Die typische toneelmatige dialogen uit die tijd lenen zich altijd goed voor de beschrijving van de historische context, in dit geval het einde van de Pax Romana met nog altijd actuele relevantie.

De speelduur blijft echter te lang en het scenario is soms wat rommelig, ook al slaagt men erin om op de achtergrond de grimmige sfeer van verval continu goed weer te geven.

Een deel van de sterrencast leek af en toe wat misplaatst, maar dat geldt niet voor Plummer die een mooie rol neerzet.

The Fall Of The Roman Empire is niet een film over de daadwerkelijke val van het Romeinse tijdperk, maar meer hoe dit verval oorspronkelijk in gang werd gezet.

De film draait om de dood van Marcus Aurelius, een Romeinse Keizer die regeerde van 161 tot 180 na Chr. Onder zijn bewind was het relatief rustig binnen het Romeinse rijk en heerste er over het algemeen vrede. Na zijn dood werd hij opgevolgd door zijn zoon Commodus, die meermaals overhoop lag met de Romeinse Senaat en bij wie de macht ook naar zijn hoofd steeg. Hij hernoemde de stad Rome naar zichzelf (Colonia Lucia Annia Commodiana) en zelfs de Romeinse kalendermaanden werden hernoemd naar de 12 geboortenamen van Commodus. Zijn megalomane gedrag was een doorn in het oog van de Romeinse Senaat en uiteindelijk werd Commodus dan ook vermoord door zijn persoonlijke trainer Narcissus.

De geschiedenis van Marcus Aurelius en Commodus werd ook verfilmd in de Oscarwinnaar Gladiator en net als deze film neemt The Fall Of The Roman Empire het niet zo nauw met historische accuraatheid. Het personage van Livius (gespeeld door Stephen Boyd) is volledig fictief en ook zijn romance met Lucilla, de dochter van Marcus Aurelius is volledig uit de duim gezogen. Als geschiedenisles is The Fall Of The Roman Empire niet al te geslaagd, maar dat deert de film verder niet. Wat de film wel de das om doet is het relatief oninteressante script, wat helaas de aandacht niet voor de volle 3 uur weet vast te houden. De massa-scènes en gevechten zijn echter prachtig in beeld gebracht en ook de kostuums en aankleding zijn weer een lust voor het oog. Met een budget van tussen de 16 en 20 miljoen dollar was The Fall Of The Roman Empire dan ook een peperdure productie, die destijds helaas ook de boeken inging als één van de kostbaarste flops uit de filmgeschiedenis. Het zorgde ervoor dat het populaire ‘zwaard-en-sandalen’ genre een stille dood stierf.

The Fall Of The Roman Empire is dan ook bijlange na niet de beste in zijn genre. Daarvoor is het script te onevenwichtig en de karakters te saai. Stephen Boyd is vrij kleurloos als de Romeinse generaal en ook de Italiaanse superster Sophia Loren (die ruim een miljoen dollar ontving voor haar bijrol) weet niet te overtuigen. Alec Guinness en James Mason spelen degelijke rollen als Marcus Aurelius en zijn raadgever Timonides. Het is echter Christopher Plummer die de show steelt als de op macht beluste Commodus.

Wellicht vanwege de slechte resultaten aan de bioscoopkassa’s werd The Fall Of The Roman Empire volledig genegeerd bij de Oscar-uitreikingen en kreeg ze slechts één nominatie voor de muzikale score van Dimitri Tiomkin. De sterke punten van de film, zoals de decors, kostuums en camerawerk werden hierbij over het hoofd gezien.

The Fall Of The Roman Empire is zeker geen hoogvlieger binnen het genre, maar ziet er niettemin prachtig uit

Ook ik herhaal het nog maar even. De titel is gekozen omdat hij spectaculair klonk, maar in werkelijkheid bestond het Romeinse rijk nog een paar eeuwen na de gebeurtenissen in deze film. Met Comodus kwam wel een einde aan het tijdperk van de vijf goede keizers die samen een tijd van voorspoed symboliseren voor het Romeinse Rijk.

Tot in de jaren '50 waren de grootste en meest ambitieuze en vaak ook duurste films boekverfilmingen. Toen kwam de TV en dat zorgde voor een grote nadruk of spektakel in films. Brede beeldformaten. Duizenden figuranten en grote gebeurtenissen: Mozes vlucht met de Joden uit Egypte, De geboorte van Christus, Het leven van Cleopatra of zelfs de complete geschiedenis van de verenigde staten. Het werd allemaal samengevat een spectaculaire film.. Een van de specialisten in dat soort films was Samuel Bronston. Die had een paar jaar eerder El Cid met Mann als regisseur gemaakt. Mann koos het thema uit de titel als zijn volgende film en Bronston hapte toe. Maar in 1964 was het genre bezig zijn aantrekkingskracht te verliezen. En deze film was een stevige flop. En samen met een anderen film sleepte de film de productiemaatschappij in een faillissement mee. Het genre ging ten onder en alleen in Italie (waar ze dit soort films nog graag zagen) werd er nog weleens een low budget variant gemaakt

The Fall of the Roman Empire is geen complete mislukking maar ook zeker geen geweldige film. Probleem is dat de film en de decors nergens echt gaan leven. De film blijft daar echt iets missen. Verder blijft het oppervlakkig en het ritme is zoals wel vaker in het genre er een van dat zich van spectaculair hoogtepunt naar spectaculair hoogtepunt sleept, Plummer en Guinness blinken uit qua acteurs. De rest is minder. Boeiendste om te zien is Plummers grootheidswaan, maar ook daarin had de film behoefte aan wat uiteenlopender scenes. Dat gebrek aan dynamiek is vaak een issue bij dit soort film.

Vroeg op de middag al begonnen met klassiekerzondag omdat de sportuitslagen er niet bijster geweldig uitzagen en mede omdat deze film aan de lange kant is met bijna drie uur. Dus aan de slag met deze The Fall of the Roman Empire die ik qua naam niet kende maar die wel het oog trok vanwege de cast.

Vanaf het begin is duidelijk dat dit een productie van grootse opzet is, en dan ben ik toch verbaasd over alle namen met Marcus Aurelius, Commodus en een generaal die de erfgenaam wordt van de machtsoverdraging. Heej, kennen we dit niet ergens van? Juist, Gladiator! En waar de loop van Livius tot aan het einde effe iets anders loopt stapelen de overeenkomsten zich verder op met Lucillia, de strijd met de volken van Midden-Europa, de dood van Marcus, Commodus die de plek inpikt, en verderop het zogenaamde hoogverraad en het duel. Zonder twijfel is hier Ridley Scott's Gladiator op gebasseerd. En hoewel de film niet op hele hoge cijfers kan rekenen smaakt het mij toch eigenlijk prima.

De soundtrack is afdoende, de cast goed met een erg sterke Christopher Plummer, zit het locatie en decor technisch wel goed met onderandere prachtige landschappen, en zijn er een aantal zeer sterke gevechten en veldslagen. Mooi trouwens ook de filmposters op Google die nog uit de tijd zijn dat dit nog echte kunstwerken waren. Spectaculaire sowieso ook het duel tussen Commodus en Livius in hun strijdwagens op de bergweg. Vul het geheel aan met verraad, hoogmoed, arrogantie en een keizer die richting het einde steeds wreder wordt, waarheidsgetrouw overigens, en je hebt toch heel wat.

Is er dan niets mis mee, mwoah... het is allemaal wat aan de lange kant maar zoals reeds gezegd verveelt het niet echt. Wellicht dat het iets directer gekund had, beter dan Ben Hur is het altijd, al is het alleen maar vanwege die onuitstaanbare Heston, en de film is op zijn minst vergelijkbaar met Spartacus. Daarom net als de laatste een goede 3.5.