Nostalghia (1983)

Het duurde even voordat ik 'in de film kwam', maar toen dat eenmaal gebeurde aanschouwde ik prachtige beelden gecombineerd met schitterend mooie muziek.

Erg indrukwekkende scène van die man op het paard, waarbij hij de mensheid toespreekt.

Maar met sommige scènes wist ik niet echt wat ik er mee moest. Het was nog iets té symbolisch. Ik twijfel nog tussen 3 en 3,5*. Voorlopig hou ik het maar bij 3*.

Om met het minder goede nieuws te beginnen, dit is niet mijn favoriete Tarkovsky (dat blijft Zerkalo), maar vrees niet, ik vond het wel weer een heel bijzondere en mooie film.

Het valt me op dat Tarkovsky toch bijna altijd (in mijn beleving althans) net een ander thema de boventoon laat voeren. Realiteit is hier het belangrijkste. In hoeverre ben je nog wel een individu een wereld de gebouwd is op menselijke regels? Is de gek gek of heeft hij gewoon een andere perceptie van de realiteit die misschien nog wel meer waarde heeft ook?

Klein puntje van kritiek: Ik vond deze Tarkovsky wel grotesker, misschien zelfs wat minder subtiel in zijn filosofie. De verbrandingsscene (waar het vooral door komt) is ook zeker niet mijn favoriete Tarkovskyscene. Alhoewel je dat natuurlijk in perspectief moet zien. Bij een andere regisseur zou het wel het beste kunnen zijn. Ik vond de kaarsscene dan weer prachtig. Het ligt ook niet aan de inhoud van zijn betoog trouwens, meer aan de stijl van de scene. Wie weet dat me dat bij een 2,5e kijkbeurt (ik heb de film een keer geheel en een keer deels gekeken) meer een plaats kan krijgen. Misschien is het gewoon wennen.

Visueel was het weer vaak van een enorme schoonheid. Je zou er nog bijna aan gewend raken . Prachtig wat sombere sfeer, vreselijk mooie kleuren. Fraaie herinneringsscenes. Alleen al hoe het gebouw in het begin uit de mist tevoorschijn komt. Of de eerste scene waarin mensen aan het baden zijn en de dichter voor het eerst iets opvangt over "de gek". Wow. Maar twee voorbeelden waar ik veel meer scenes kan noemen.

4.0*

M'n eerste volledige Tarkovsky was geen succes, en vooral een zeer lange zit. Hoewel hij vooral om z'n visuele impact geprezen wordt, weet hij me toch niet te overtuigen. De film faalt voor mij vooral op twee vlakken.

Het grootste falen is uiteraard voor mij het visuele. Tarkovsky registreert veel, maar creëert weinig. Hij plaatst z'n camera zeer secuur, maar dat is het dan ook. Ik krijg vooral de indruk dat hij schiet wat er voor handen is, ipv een scene op te bouwen. Ik mis mooie contrasten, zij het schaduw of kleur, ik mis leuke, virtuose camerapans, maar ik mis vooral het opsmukken van de realiteit. Trakovsky toont vooral wat er al te zien was, en weet pas af en toe uit dit stramien los te breken. De droomscene de eerste nacht in het hotel, de scene met het meisje in die ondergelopen kamer, de shots op de trappen voor het paard waar Domenico z'n toespraak hield, waren alleszins wel stappen in de goeie richting.

Logisch dat deze shots voor mij dus niet de tergend trage pans verantwoorden. Vooral de scene met het kaarsje was ridicuul, maar ook twee minuten voor het laatste shot, wat wel mooi was, bleek van het goede teveel. De muziek, als die er al was, kon dit ook allerminst opvangen. Buiten twee enorm misplaatste stukjes (een stukje opera(?) in het begin, en het stuk wanneer Domenico zichzelf in brand steekt) was er gelukkig weinig om me aan te ergeren op dit vlak.

Tweede punt waar ik me aan ergerde was de moedeloze, levensloze en zelfs licht depressieve sfeer die deze film op mij uitstraalde. Kleur (voor al in het begin dan) is uit den boze, lachen uitermate taboe. Het geheel komt enorm druilerig over, passieloos en uitgeleefd over. Ik besef dat er mensen zijn die dit leuk vinden (net zoals er mensen zijn die al eens graag een depressief nummer opzetten), ik kan er jammer genoeg niks mee. Op dit vlak deed het me wat denken aan de (oude?) Vlaamse film, waar het ofwel over arme boeren, ofwel over misnoegde afgeleefde mijnwerkers diende te gaan.

Gelukkig wordt dit naar het einde allemaal wat rechtgetrokken, met enkele wat kleurrijkere en zelfs amusante scenes (in die ondergelopen kamer, met het meisje). Ook de tirade van de vrouw (met het wormenverhaal) kwam mij als redelijk komisch over, al twijfel ik een beetje of dat wel de bedoeling was.

Niet mijn ding dus. 2*

Het wordt wat dweperig, maar dit is al de vierde Tarkovsky die ik de maximale score ga geven. Dit ondanks dat ik, na één keer kijken, nog niet veel chocola kan maken van het verhaal en/of de bedoelingen van Tarkovsky met deze film.

Wat de maker bij mij wèl al heeft te weten bewerkstelligen is dat ik deze film minimaal nog eens wil bekijken, zodat ik er voor MEZELF wat kan proberen uit te halen. En of dat nou uiteindelijk ook de visie van de maker was, doet er dan niet toe. Misschien, of hopelijk was dat wel de bedoeling van Tarkovsky: zoek het zelf maar uit!

Tarkovsky heeft een gruwelijke fijn gevoel voor wat mooie plaatjes zijn; hij kan een ruïne of een muur met afbladderende verf mooi maken! Voor mij is zijn feeling voor lichtval, compositie en kleurcontrasten onovertroffen.

Bij het kijken van deze film zou ik af en toe eigenlijk door het beeldscherm heen willen stappen om daar verder rond te kijken, dingen aan te raken, rustig te gaan liggen mijmeren......

Tarkovky's wereldvisie varieert van interessant (spirituele diepgang/ geloof als tegenhanger van oppervlakkigheid) tot vervelend (conservatief gedoe, dwepen met sentiment van vroeger, angst voor moderne leven).

Visueel lang niet zo boeiend als een Stalker, al zaten er wel prachtige scenes in (allemaal al eerder genoemd hier natuurlijk).

teveel ups en downs om een consistent goede film te zijn naar mijn interesse.

Mijn eerste kennismaking met Tarkovsky was Nostalghia en dat viel nogal zwaar op de maag. Wat een vaagheden en wat gaat alles traag dacht ik continu. Nogal logisch achteraf gezien: ik had me toen nog niet helemaal wegwijs gemaakt in Tarkovsky's films, en ook nog niet echt in het straatje van semi-intellectueel-diepe films. Later zou dat allemaal wel 'goed' komen hoe dan ook.

Met moeite keek ik dit uit en de laatste scene met de kaars heb ik zelfs fastforward gekeken . Sindsdien heb ik Nostalghia nog steeds niet herkeken. Een tweede kijkbeurt zal het cijfer vast opkrikken (ik ben een groot liefhebber van Tarkovsky's films), maar ik denk niet dat ie zo in waardering zal stijgen als bijvoorbeeld een Stalker of een Solyaris.

Moeilijk te beoordelen dit, zoals wel vaker bij een Tarkovsky. Het eerste uur had me volledig in zijn grip. De deconnectie van de protagonist met zijn omgeving, zijn levensvragen, spraken mij enorm aan. Dit ging samen met een stel werkelijk magnifieke shots. Het mistige Italië, de vele regen en de algemene kilheid zorgen voor een stel prachtige plaatjes. De sequentie dat de man in slaap valt valt te classificeren tussen één van de mooiste scènes die ik ooit heb gezien. Het tweede uur is helaas een stuk minder aangrijpend. De gedachten van de hoofdrolspeler voelden hier erg ver aan, ongrijpbaar, en de connectie met de man vervaagde beetje bij beetje. Op een gegeven moment dacht ik dat de film afgelopen zou zijn en het was een goed einde geweest, maar dan bracht Tarkovsky ons opeens naar Rome. Iets wat hij niet had moeten doen imo. Het surrealisme verdween en alles voelde ineens heel echt aan. Niet waar ik een Tarkovsky voor op zet. De scène waar Domenico zijn speech houdt vond ik bv erg misplaatst. Gelukkig eindigt Nostalghia nog wel mooi maar naar mijn mening gaat deze film een half uur te lang door om tot een erg hoog cijfer te komen. Jammer want het eerste uur was magnifiek. Alle Tarkovsky's zitten er nu op voor mij muv zijn debuutfilm van 45 min. Ik kan de conclusie trekken dat Tarkovsky zich mag scharen tussen de grootste ooit. Een man met een zeer interessante kijk op film en het leven.

3,5*

Perfecte samenvatting van mijn beleving

Begin is te donker, niet boeiend etc. Wanneer de kluizenaar voor het eerst in beeld komt, wordt het gelukkig boeiender. Daarna volgen weer een paar inzinkingen, haalt net 3*

bij een twede kijkbeurt viel me op hoe saaie momenten prachtige omgevingen afwisselen, wat voor mij beslist dat dit echt wel kunst is
en ik ben dol op kunst
mja, na een tweede kijkbeurt toch van 5 naar 3,5 sterren gegaan vanwege het saaie gedeelte
einde van die brandende man blijft toch wel shockeren en dat is goed

Vind dat je qua thematiek wel gelijk hebt, maar gevoelsmatig ligt Nostalghia voor mij juist het dichst bij Stalker. Visueel vooral, en dan met name die hypnotiserende werking (verzegelde tijd noemde Tarkovski het zelf) van bepaalde scenes.

Was vaak weer smullen, alleen al dat geweldige laatste kwartier, met eerst de scenes met de kaars, en vervolgens het geweldige eindshot. Tussendoor weer wat virtuoze shots, met vooral de reflecties in het water die opvallen. Geen regisseur die zoveel met plasjes, beekjes en stroompjes kan doen

Inhoudelijk niet mijn favoriet, en met alleen nog Offret te gaan (buiten zijn afstudeerfilm gerekend) kan ik wel zeggen dat ik toch het meest ben gevallen voor zijn toegankelijkste films (Stalker en Ivan's Childhood). Vond Nostalghia lang niet zo moeilijk als Solaris en zeker niet als Zerkalo overigens.

Dikke 4* maar weer.

Na het plot had ik een verhaal verwacht wat ik toch wat interessanter zou vinden, maar deze Nostalghia voldeed op dat vlak niet echt aan mijn verwachtingen. Maar...

... ongelovelijk zeg. Wat een cinematografische pracht heeft deze film te bieden. De sfeer die Tarkovsky (weer) schept is buitenaards. Net als in Stalker (mijn 1e Tarkovsky, dit is mijn 2e) ga ik helemaal op in de (sombere) wereld die hij schept. De ''vieze'' gebouwen, de mist, het vele water, de echo's, de regen, de druppelende geluiden steeds op de achtergrond. Prachtig, meeslepend en fascinerend.

Dat is dan ook direct hét grootste pluspunt van de film. Al heeft Nostalghia zeker meer te bieden. Veel scénes lijken dankzij de prachtige plaatjes net een schilderij. Hoogtepunten zijn de (donkere) scéne in de slaapkamer met de vrouwen (prachtig!), de scéne van de gek en de schrijver die in een mistige binnenplaats zijn, waar een aantal personen in het water zit te baden en de zwart-wit plaatjes waar de familie (?) die grotendeels stil staat en uitkijkt op een rivier (bij de openingscredits en halverwege ong. te zien - de tweede keer maakte vooral veel indruk). Fascinerende beelden. Ook het einde was mooi (prachtig eindshot vooral), al duurde dat nét wat te lang eigenlijk.

Dat gevoel had ik een paar keer vaker. Waar het nu precies allemaal om draaide kan ik niet precies zeggen. Dus als iemand dat in korte/duidelijke lijnen zou willen vertellen, bedankt. Voor nu een hele dikke voldoende en op naar de volgende Tarkovsky.

Mijn laatste Tarkovsky die ik nog niet gezien had en het is wat mij betreft zeker niet zijn beste. Op cinematografisch vlak weet Tarkovsky bijna altijd wel sterk voor de dag te komen, zo ook hier, want de film kent een aantal mooie scènes, die eigenlijk allemaal al een keer genoemd zijn. Verder is het een film met veel mystiek en symboliek, zoals zijn andere films dat ook wel hebben.

Het verhaal vond ik deze keer lang niet altijd even boeiend. Ook heeft de film best wel wat inzakmomenten. De ene keer is het niveau erg hoog, het andere moment is het allemaal toch een stukje minder. Door de vele symboliek van deze film kon ik het verhaal ook niet altijd even goed meekrijgen, maar goed dat is me wel vaker bij Tarkovsky gebeurd. Ondanks mijn negatieve puntjes overheerst na het zien van de film toch wel het positieve en dus kan ik ook aan Tarkovsky’s laatste film nog makkelijk een voldoende uitdelen.

3,0*

Wisselvallig!

Het eerste uur vond ik van een veel minder hoog niveau dan het tweede uur. Het eerste kwartier vond ik de personages te veel prietpraat uitslaan, zoals: er zijn belangrijkere zaken in het leven dan gelukkig zijn, ik vraag het je, wat dan?! Kortom, Tarkovsky `s gelul is niet zo aan mij besteedt. Daarbij vond ik het mistgordijn dat in het begin over de film hing amper imponeren. Op een gemiddelde, doordeweekse dag bij het ochtendgloren hangt er hier in de bossen boven de vennen veel meer esthetische nevel/mist.

Daarbij komt de film langzaam op gang en zijn veel scenes veel te donker gefilmd, het leek wel alsof er een amateur aan het werk was. Gelukkig trekt Tarkovsky de boel recht dankzij enkele prachtige shots van bv. 2 verschillend gekleurde flessen die in de regen staan.

Het tweede uur zat ik goed in de film en kon ik eindelijk optimaal genieten van de scenes bij het stoombad, de scenes bij de ruïne en de soms briljante cameravoering. Bv. Het stadsoverzicht van Rome in de vroege ochtend. De scenes waar mensen op de trappen stilstaan was ook prachtig, al was het mij een kleine doorn in het oog dat Tarkovsky niet voor een geheel statisch shot had gekozen. Ik vond het eigenlijk niet zo fraai om tussen alle stilstaande mensen een of twee mensen te zien lopen.

De scene met de kaars was dan weer bloedirritant. Ik kon er geen geduld voor opbrengen en verzuchtte in mijzelf: Steek die kaars gewoon opnieuw aan kerel, je hoeft het parcours niet opnieuw helemaal af te leggen! De eindscene was echter weer briljant, omdat Tarkovsky gezichtsbedrog tot kunst verheft, door steeds meer details prijs te geven en zijn eindshot dus steeds rijker te maken.

Ivanovo Detstvo en Stalker zijn onbetwist Tarkovsky `s beste films, maar Nostalghia wurmt zich voorlopig op een derde plaats. Als ik Tarkovsky `s afstudeerproject niet meetel hoef ik alleen nog maar Voyage in Time en Offret te zien, al gaat daar denk ik wel weer een jaar overheen. Een 3*

Lekker traag maar veel te leeg. Het draait om zoekende mensen, en vinden uiteraard niets. Dat is niet genoeg om er een interessante film over te maken. Gelukkig is de verpakking mooi verpakt waardoor je toch nog naar iets kijkt. Helaas onnodig traag.

Nostalghia is na Stalker en Ivan's Childhood mijn derde Tarkovsky en voor mij ook weer compleet anders dan die andere twee. Minder traag en ongrijpbaar dan Stalker, maar toch zit er wel weer een duidelijke stempel op. Ik vind het eigenlijk lastig om wat over deze film te zeggen. Aan de ene kant is het stilistisch bij tijd en wijlen erg sterk; aan de andere kant hangt er nogal een troosteloze sfeer door de film, die doorwerkt in de omgeving, de personages en uiteindelijk ook bij de kijker zelf. Dat leidt zowel tot erg sterke scènes alsmede tot scènes die weinig memorabel of weinig indruk maken.

Het meest indrukwekkende is denk ik het gesprek van de hoofdrol met de kluizenaar. Geweldig hoe dat huis in beeld wordt gebracht en hoe dat in feite ook veel weergeeft over de mentale staat van de personages op dat moment. Daarnaast is er ook een erg fijne geluidsband. Maar erg memorabel is het voor mij verder niet ben ik bang. Gek genoeg maakte Stalker jaren geleden een stuk meer indruk; misschien moet ik die film nog een kans geven.

Ook mijn derde Tarkovsky, na eerder Stalker en Zerkalo gezien te hebben. Toen ik met een vriend Tenshi no Tamago keek, merkte hij op dat hij door al het water wel erg moest denken aan films van Tarkovsky. Niet geheel toevallig, de regisseur van Tenshi no Tamago, Oshii, was vroeger een groot fan van Tarkovsky. Aangezien zijn film momenteel op nr. 1 in mijn top 10 staat, werkte die opmerking van die vriend als een trigger om het werk van Tarkovsky te gaan verkennen.

Z'n eerste twee films waren niet een doorlopend succes. Er zaten zeker magische momenten in, maar het niveau was wat mij betreft niet constant genoeg. Men zegt wel eens driemaal is scheepsrecht, want Nostalghia beviel veel beter. Deze film lijkt helemaal in water gedrenkt te zijn, wat ik heerlijk vind, want al die watergeluiden geven een fantastische sfeer. Daarnaast heb vond ik de cinematografie erg mooi, voor mijn gevoel stukken beter dan die andere films van Tarkovsky. Heel erg rustgevend hoe de camera beweegt, er wordt naar mijn smaak mooi gekadreert, maar ook het spelen met belichting is soms erg interessant, met name als de hoofdpersoon op bed licht. Bij de andere Tarkovsky films vond ik het moeilijk te plaatsen waarom sommige gedeelten in kleur en andere gedeelten in zwart-wit geschoten waren, daar had ik hier een stuk minder last van. Overigens vond ik de zwart-wit beelden veel bijdragen aan de surrealistische sfeer met als hoogtepunt het erg aparte eindshot waarbij je je eerst in de natuur waant, maar in een kloosterruïne blijkt te bevinden.

Niet alles is perfect, de muziek (hoe mooi ook gekozen, ik hou erg van Beethoven en van het requiem van Verdi) klinkt nogal brak. Verder mag het visuele niveau een stuk hoger liggen dan bij de andere twee Tarkovsky's, het is nog steeds niet helemaal constant. Ik had ook soms het idee dat de camera wat meer op de huid van de personages had mogen zitten, het bleef nu soms wel erg afstandelijk, maar aan de andere kant valt daar ok wel wat voor te zeggen, omdat het ook voor een bepaalde sfeer zorgt. In ieder geval verdient de film 4* en dat is een stuk hoger dan ik had verwacht op grond van de andere twee films.

Alweer mijn 5e Tarkovsky. Veel elementen in deze film al eerder gezien in die andere films, veel water, ruines, spiegels, dolende mensen. Zodat die zaken wat minder indruk maken. Niet zijn beste film naar mijn smaak, dat zijn Offret en Zerkalo.

Het verhaaltje kon me niet echt boeien, daar staat tegenover dat Tarkovskij weer als een meester-schilder-filmer scenes op het doek tovert die op zichzelf briljant zijn.

3e 5* voor Tarkovsky is nu dan ook een feit.

Tarkovsky schept hier zijn persoonlijke renaissance, en Nostalghia ligt inderdaad zoals velen op merken in een lijn met Zerkalo. Maar is ter gelijk een collage van al zijn eerdere films. Nostalghia is een minimalistisch film. Niet het zelfde minimalisme als Jarmusch, maar minimalisme zoals alleen Tarkovsky het in beeld zou kunnen brengen.

Hij schept een sfeer als een schilderij van een Italiaanse-meester uit de renaissance. Zoals de Italiaanse renaissance een artistiek verlangen was naar de Griekse oudheid, is Nostalghia een verlangen naar het vroegere Rusland. Dit 'verlangen' wordt niet op een romantische manier in beeld gebracht. Tevens is het ook geen gedramatiseerde verfilming van traumatische herinneringen. Tarkovsky brengt een nostalgische gevoel in beeld naar een tijd, zoals hij ooit was. Zoals bij alle grote kunstwerken: kan de kijker zich op zijn eigen manier identificeren met de creatie van de kunstenaar, los van het tijdperk, waarin het gemaakt is.

Er zijn weinig regisseurs die zo knap en subtiel rationele elementen en academische experimenten weten te combineren met emotie. Waardoor er een nieuwe kunstvorm ontstaat. 'Beeldende poezie' is misschien de uitdrukking die het beste aansluit bij dit meesterwerk. Maar laat ik wel zeggen: deze uitdrukking dekt de lading niet volledig!

Een prachtig meesterwerk!!!!

Heimwee. Na het zien van Nostalghia zou je dat gevoel kunnen omschrijven als dat wat de kop opsteekt wanneer een mens beseft dat hij zoals hij is, zijn grenzen heeft, en dat hij geen - mentale, dan wel fysieke of culturele - grenzen kan overschrijden zonder iets achter te moeten laten, zonder iets te verliezen, of zelfs zonder zichzelf te verliezen. Tegelijkertijd lijkt de film ook het verlangen uit te drukken om die grenzen op te heffen.

Opvallend is het gevoel van urgentie dat de film probeert op te roepen, misschien voortvloeiend uit de tijd waarin de film gemaakt werd: op het hoogtepunt van de Koude Oorlog en de nucleaire dreiging. Het al haast wanhopige aandringen van de gids in Stalker lijkt hier nog meer toegespitst, culminerend in de rede van Domenico. Tarkovski krijgt met deze twee films iets van een profeet, een roepende in de woestijn.

Maar iemand die mij zo'n tien minuten op het puntje van mijn stoel kan houden bij een scène waarin iemand met een brandende kaars over de bodem van een leeggelopen zwembad van de ene naar de andere kant loopt, die mag van mij de megafoon pakken, als hij daar de behoefte toe voelt. Want deze film weet de begrenzing van het pamflet ruimschoots te overstijgen.

Met de dialoog tussen de koster en de vertaalster in de kerk lijkt Tarkovski met Nostalghia ook anderszins het thema uit Stalker te hernemen - die dialoog komt me welhaast voor als een korte samenvatting van die film - , maar Nostalghia blijkt zich te ontvouwen tot een (in mijn ogen) veel ritmischer en poëtischer geheel, een slow dance, waarin lang aangehouden, zich traag voortbewegende shots, taal, scènes en personages elkaar antwoorden, en als het ware (en soms ook letterlijk) in elkaar overvloeien.

Nostalghia maakt op mij de indruk van een ontzettend rijke film, overvloeiende van schitterende beelden (met veel deuropeningen, poorten en spiegels), en geconcentreerde dialogen, die allemaal de juiste plaats lijken te hebben. En dat is toch opmerkelijk als je bedenkt dat er kennelijk in een laat stadium nogal geïmproviseerd moest worden om de film te voltooien, door het onverwachte intrekken van de steun van Mosfilm. De problemen bij de creatie van deze film weerspiegelen de 'problemen' die het aan de orde wil stellen, zo lijkt het.

Russen? Italianen? Ik begrijp niks van ze. Hoe zou ik ook kunnen? Maar ik vind dit wel een fantastische film.

Andrei Tarkovsky gaat op verplaatsing en kiest voor een prachtig land: Italië. Een erg goede keuze en weet de locaties weer uit te kiezen. Maar goede locaties moeten natuurlijk goed gefilmd worden, en zoals iedereen die deze regisseur kent daar de grootmeester in is.

Vooral prachtig hoe hij met zijn beeldkaders kan spelen. Eerst mooie middle shots maar dan hop naar een meesterlijke long shot. De locatie komt onverwacht groots in beeld. Dit geeft een prachtig effect. Dit wordt fantastisch gedaan in de laatste scène maar ook zeker in het huis van Domenico.

Nog prachtig beeldwerk was zeker aanwezig in de droomscène in het hotel. Bijna ongelofelijk. Dat shot is zo prachtig gedaan. Maar goed, we hebben het nu eenmaal over de grootmeester.

Het verhaal van Nostalghia is ook erg sterk. Een verhaal dat zo'n emotionele twist kent dat ik er toch lang heb mee gezeten. Een verhaal dat lang blijft naslepen en dat gemaakt door Domenico. Een personage dat briljant wordt neergezet. Gek, melancholisch, ergens ook wel intelligent maar hij blijft steeds een vreemde vogel. Een erg gecompliceerde ziel.

Er zit ook weer veel filosofie in. En ja, de Russische filosofie is niet de makkelijkste. Er zitten weer moeilijke dialogen in het scenario. Maar uiteraard zijn we dit gewoon van Tarkovsky.

Het is moeilijk te zeggen welke Tarkovsky nu het beste is. Maar deze maakt een erg grote kans. Hij heeft erg veel indruk gemaakt, ontroerd door het verhaal, verbaasd door de beelden,...

Maar ik moet nog wat films van hem herbekijken om dit te bepalen. Maar dat zal snel gebeuren.

Een meesterwerk zoals dit verdiend natuurlijk die 5*.

Prachtig!

Ik hoopte hier het juweeltje van Tarkovsky te vinden die ik nog niet gezien had, maar helaas heeft deze film mijn hoop niet waargemaakt. Mijn zesde Tarkovsky, en in alle eerlijkheid vind ik het de minste van hem die ik tot nu toe gezien heb. Fraaie beelden zijn er wel te vinden, o.a. in de prachtige portretten die de close-ups op gezichten in deze film worden. Maar dat is het voor mij dan ook wel. Ruïnes als achtergrond leveren mooie plaatjes op, mist is ook mooi, maar ik krijg het gevoel dat Tarkovsky hier visueel niet hetzelfde uit heeft weten te halen als wat hij wel in zijn andere films heeft gedaan.

Ook de prikkelende filosofische dialogen mis ik hier. Er zit wel wat in, maar in alle eerlijkheid stelt het qua diepgang niet zoveel voor. Nostalgie is niets nieuws, de film wist bij mij ook zeker geen nostalgische (of andere) gevoelens op te wekken. Het concept "misschien zijn gekken niet zo gek" klonk even interessant maar diepgang krijgt het niet, en dan eindigt het bovendien in een zelfverbranding, weg concept. Ik mis de interessante filosofische concepten uit de meeste van zijn andere films, thema's die je tot denken aanzetten. Deze film vind ik ook minder gestructureerd, te warrig.

Blijven over een aantal fraaie plaatjes en veel langdradige weinigzeggende stukken. Want laten we eerlijk zijn, hoeveel worden we in filosofisch opzicht wijzer van iemand die een kaarsje met de grootste moeite aan de andere kant van het water brengt, alsof hij daarbij door die "inspanning" zowat omkomt? Dat vereist teveel inlevingsvermogen en suspension of disbelief voor mij (en nee, ik wil niet over die term discussieren, zo heet het nu eenmaal). Zelfs binnen de context is die scène schromelijk overdreven. Ik weet dat Tarkovsky erg veel van zijn kijkers eist, maar bij deze film is dat wat mij betreft net teveel. Met name omdat ik er in verhouding heel weinig voor terugkrijg. Een magere 2,5*

Als er een filmmaker is wiens films haast niet onder woorden te brengen zijn waarom ze zo mooi zijn dan is het Tarkovsky wel. Voor mij zijn het ook films die niet met het gezonde verstand te beoordelen zijn. Maar ja, gezond verstand en spiritualiteit verdragen elkaar niet. "Credo quia absurdum" luidt een Latijnse uitspraak wat betekent "Ik geloof omdat het absurd is". En daar geloof altijd subjectief is - het gaat er ten slotte om wat voor jou waarheid is - is er daarom ook geen algemene verklaring voor wat de betekenis is van Nostalghia waar de spiritualiteit van afdruipt. Nou ja, de hoofdpersoon wordt door heimwee gekweld, maar ook heimwee is een zaak van het gevoel. Daar past ook geen "waarom" vraag bij. Het enigste wat ik eigenlijk over deze film kan zeggen is dat op visueel vlak dit gewoon een prachtige film is. Vooral die beelden in de kerkruïne en op die trappen in Rome zijn gewoonweg schitterend. Opvallend trouwens de aanwezigheid van de hond in de films van Tarkovsky. Ook hier kregen we elke keer Woef te zien die toch wel goed afgericht moest zijn lijkt me zo. Hij blafte alleen bij die scène op die trappen in Rome, toen die oude man zich in brand stak.. Het einde van de film was trouwens wonderbaarlijk mooi.
De DVD van deze film heb ik trouwens voor € 11,95 gekocht en gisteren ontvangen. Gezien wat deze film aan moois te bieden heeft vind ik die prijs niets te hoog.

4,5*

Nostalghia kwam ik tegen op Netflix, toen ik er achter kwam dat het ging om een film uit de voormalige Sovjet-unie werd ik zo nieuwsgierig dat ik hem maar meteen heb bekeken.

Andrei Gortchakov rijst af naar Italië om informatie te verzamelen over de Russische componist Pavel Sosnovski samen met Eugenia, zijn vrouwelijke begeleider. Tijdens zijn reis wordt hij geplaagd door heimwee en depressies. Als hij de gestoorde kluizenaar Domenico ontmoet vraagt deze hem om een kaars naar de overkant van een warmte poel te brengen. Domenico denkt dat het einde van de wereld nabij is. Andrei heeft vreemde droomachtige visioenen over zijn vrouw in Rusland.

De film is opgenomen in Italië en vrijwel alle dialoog is dan ook Italiaans. Schitterende beelden van mooie locaties. Een erg grijzige grauwe sfeer, wat erg goed paste bij het sombere regenachtige weer van toen ik de film keek. De film ademend een enorme rust en de vaak tergend langzame scenes komen erg spontaan over.

Het allerlaatste shot van de film (ook deels op de poster van de film te zien) vond ik bijzonder goed. We zien de ruïne van een gotische kathedraal met daarin een Russisch landschap. Het blijft zo lang in een beeld dat je er goed naar kan kijken en er valt geen fout te ontdekken. De scene is opgenomen met het zogenaamde Forced perspective, het landschap is slechts een schaalmodel.

Nostalghia is een unieke film. Traag en een beetje apart maar dat is wel leuk voor de verandering. Vond de film een beetje aanvoelen als zo'n literair boek (je weet wel, wat je voor de lijst moet lezen) en ik vond dat de film op een goede manier met heimwee en spiritualiteit omgaat. Filmtechnisch vond ik de film ook indrukwekkend en inspirerend.

Zeker de lange zit waard.

Nostalghia zit zo vol met symboliek en prachtige beelden, dat de lengte eigenlijk geen seconde opvalt: de film is om voordat er erg in is.
Hoofdthema is de nostalgie, die ontstaat doordat gevoelens tussen twee landen worden heen en weer geslingerd. Van welk land er ook (tijdelijk) afstand wordt gedaan, er zal altijd iets ontbreken of blijven knagen door (tijdelijk) gebrek aan dat land.
Tweede thema lijkt te handelen om vrijheid en gelijkheid. De vrijheid wordt gesymboliseerd door vogels. De gelijkheid geldt zowel op religieus gebied als in relaties tussen man en vrouw. De discussie aan het begin van de film tussen Eugenia en de koster in de kathedraal (of het klooster) over die gelijkheid is treffend. Het religieuze ritueel dat de andere vrouwen op dat moment uitvoeren, met hun ondergeschikte lichaamshouding en de woorden erbij, spreekt boekdelen. Het einde (met de vogels) van de ceremonie is prachtig. Een vogel komt ook terug op de vensterbank van de slaapkamer van de vrouw van Andrei; in de droom van de laatste. De gelijkheid is ook een probleem in de weergegeven relatie tussen Eugenia en Andrei.
Derde thema lijkt te gaan om opoffering, waarbij de kaarsen als symbool daarvan gelden. Zie daarvoor onder andere de dichtregels "ik ben zelf opgebrand als een kaars op een feest, verzamelt bij dageraad mijn gesmolten kaarsvet" en "hoe je door je laatste portie geluk te schenken in lichtheid kan sterven" ongeveer halverwege de film. De metafoor met de kaars in het bad van Bagno Vignoni en het vlammende einde van de toespraak van Domenico sluiten daar op aan.
Water speelt doorheen deze film van Tarkovski opnieuw een grote rol. Er kan daarbij worden gedacht aan elementen van zuiverheid of anders mistroostigheid. Een citaat uit de toespraak van Domenico geeft daarbij de volgende gedachte: "we moeten terug naar de basisprincipes, zonder het water te vervuilen".
Doordat onder meer sprake is van een droomsessie van Andrei blijven diverse interpretaties van de symboliek open, een ander voordeel van de kracht van het werk van Tarkovski.


Andrei Tarkovski citeert ook hier het werk van zijn vader, de schrijver en dichter Arseni Tarkovski. Bij de opmerking aan het begin van de film, dat je kunst niet kan vertalen, wordt de laatste genoemd. Het zal voor een derde niet altijd duidelijk zijn of citaten uit de films van Andrei nu van hemzelf komen, van zijn vader zijn, of elders uit de rijke Russische cultuur stammen.

Hmm... Het is lastig om een recensie over deze film te schrijven. Ik bewonder de Italiaanse en Russische Cinema. Toen stuitte ik op deze klassieker van Tarkovsky. Tijdens mijn research luisterde ik naar het nummer 'Careful With that Axe Eugene' van Pink Floyd, wat overigens een bizar en deprimerend nummer is. Zo'n gevoel had ik precies bij deze film. Heel erg donker en weinig dialoog. Het is een film die niet voor iedereen is weggelegd, omdat het vrij lastig te begrijpen is.

Halverwege de film had ik het gevoel 'waar zit ik nou naar te kijken?'. Deze film heeft zo'n excentrieke indruk achtergelaten. Oleg Jankovski... Een hele aparte man. Precies geschikt voor deze rol. De prachtige Domiziana Giordano.... Ook fenomenaal. (Eugenia heette ze, wat wel een aparte verwijzing geeft naar ...Axe Eugene...).

Op het moment dat Andrei zijn belofte moest waarmaken voor Domenico d.m.v een kaarsje in het uitgelekte poel te lopen vond ik buitengewoon mooi! 10 minuten lang geen dialoog. Het einde is fascinerend. Oleg die met de hond van Domenico op het moerassige land zitten te kijken naar je.
Nostalghia is een prachtig staaltje werk die een mooi plekje in Mijn top 10 verdiend!

De films van Andrei Tarkovsky, je moet er even aan wennen. Zijn films zijn vaak expressionistische, psychologische drama's waarin de gedachten en emoties van de personages door de manier van filmen verteld worden. Zij zijn altijd op zoek naar de betekenis van hun leven of naar spirituele verdieping. Het is niet altijd even toegankelijk of zelfs maar begrijpelijk, maar als je even de moeite neemt om je erin te verdiepen blijft er vaak een prachtige, interessante film over. Tarkovsky's films zijn dan ook echt films voor de gevorderde filmkijker.

Notalghia (1983) is er ook zo een. Het verhaal gaat over de Russische dichter Andrej Gortsjakov, die naar Italië reist om onderzoek te doen naar de 18e-eeuwse componist Pavel Sosnovski. Hij krijgt daar een depressie uit heimwee naar zijn vaderland. Vervolgens leert hij Domenico kennen, een kluizenaar die ervan overtuigd is dat het einde der tijden spoedig zal aanbreken.

Het verhaal is niet altijd even goed te volgen, maar aan het einde komen alle verhaallijnen toch bij elkaar. Ik moet eerlijk zeggen dat ik meer onder de indruk was van Tarkovsky's vroegere films Andrei Rublev (1966), Solaris (1972) en Stalker (1979), maar toch heb ik genoten van dit psychologische drama. 3,5*

Wat een prachtige film! Eentje die je echt moet ondergaan zonder al te veel herrie om je heen. Als je te veel afleiding hebt kan ik me voorstellen dat je deze film helemaal niks vindt...

De beelden zijn vanaf minuut 1 al prachtig te noemen. De shots zijn lang, maar voelen nooit té lang. Dat komt vooral door de mooie locaties die zijn uitgekozen. Of het nu de scenes in het hotel zijn, het dorp of in vervallen gebouwen, je zit ademloos te kijken. Hoe er bijvoorbeeld met de camera wordt bewogen rondom het 'bad' in het dorp, echt fenomenaal.

Echt een soort kunstwerk, een schilderij waar je naar zit te kijken. En je hoeft echt niet per se het verhaal te begrijpen om hiervan te kunnen genieten, de beelden spreken in dit geval voor zich.

Samen met Andrei Rublev tot nu toe mijn favoriete Tarkovsky film. Ik moet nu alleen zijn laatste, Sacrifice, nog zien en daar ben ik razend benieuwd naar.

Derde Tarkovsky.

Als regisseur een erg uniek individu. Heeft waarschijnlijk bijna alleen maar bekende topfilms gemaakt die onder het juiste publiek zeer populair zijn. Het is wel zo dat dit soort films waarschijnlijk binnenkort in de vergetelheid gaan raken aangezien deze vorm van cinema een stuk te traag is voor de opkomende filmjeugd. Ik kan er zelf met mate nog van genieten.

Ik ben echter wel van mening dat van alle films van Tarvkosky die ik gezien heb dit de minst absorberende is. Het heeft nog steeds betoverende scenes, maar ik mis dat effect toch wel een beetje waarin ik met open mond zit te kijken. Nostalgia kent wel zo zijn momenten, maar in 't geheel vond ik het hier opvallend lang uitgesponnen en gewoon niet altijd iets bevatten dat de kijker trekt.

Het acteerwerk is ook niet bijzonder. Hoofdrolspeler Yankovskiy krijgt een hoop gewicht te verduren aangezien hij veel vreemde en bijna surrealistische dialogen moet uitspreken. Daar lijk je als acteur niet al te veel mee te kunnen, en Yankovskiy lijkt zich dan ook verloren te voelen. Hij is gelukkig beter dan de overige crewleden, die niet over het talent beschikken om de aandacht van de kijker te trekken of vast te houden.

Visueel ziet de film er somber en deprimerend uit, maar het camerawerk is schitterend en zeer precies. De cinematografie van Nostalgia ziet er sterk uit. Het effect waar je even een gevoel van tijdsloosheid kent zit er nog steeds in, het mist alleen de attributen om ook de hele film absorberend te maken. Op het gebied van filters of het in beeld brengen van iets heb ik niks te klagen.

Ik ben blij dat dit voor Tarkovsky's begrippen nog een redelijk korte film is, want ik vond de zit met 125 minuten toch best vermoeiend. Met andere films van deze regisseur was de (veel) langere speelduur nooit een groot probleem, hier wel. De regie is sterk, maar het acteerwerk en de dialogen wat minder, en weten de aandacht hier toch onvoldoende te trekken helaas.

Ik zag er al verschillende andere Tarkovsky, betere ook. Zoals steeds weinig toegankelijk en eentje waarbij je eens goed moet voor gaan zitten. Bijzonder fraaie plaatjes alweer. Cinematografisch bijzonder sterk. Erg donkere beelden, zwartwit ook gedeeltelijk. Somber en deprimerende aanblik, dat zeker.

Het verhaal zelf was minder aan mij besteed. Misschien dat ik niet 100% de focus had, maar ik begreep er niet zo veel van, of het raakte me ook onvoldoende. Gelukkig kon ik me wel optrekken aan de prachtige visuele stijl.