Das Schloß (1997)

Wat moet ik hier in godsnaam van maken? De film is voor de kijker net zo min te begrijpen als de reden waarom hij naar het stadje moest komen, te begrijpen is, voor K. Het einde maakt het er ook niet bepaald duidelijker op. Ik ben wel blij dat Haneke het verhaal in zijn waarde heeft gelaten en er niet nog even een einde aan heeft verzonnen, maar hoe komt hij er bij om een onaf verhaal te verfilmen? Gelukkig mag het resultaat er wezen. De sfeer die de film weergeeft is bizar en sprookjesachtig. Het gebruik van een telefoon en een zaklamp in die vorm, slaan op zich nergens op gezien de tijd waarin de film zich afspeelt, maar Haneke komt er mee weg omdat het de film alleen maar surrealistischer maakt. Scènes zoals de fantastische 'kastscène' maken dat ik ondanks de onbegrijpelijkheid, toch echt heb genoten van de film. Het wordt tijd dat ik ook eens een boek van Kafka lees.

1e ziening van Das Schloß.

Een stuk werk waar 90 % van die (op één hand te tellen) kijkers hoogstwaarschijnlijk geen touw aan vast te knopen vindt. En bovendien oersaai.

Ik vind het een geweldige rit. Zo anders.
Tijdens de film wenste ik dat ik nog uren mocht doorkijken naar dit verhaal. Gelukkig komt Haneke mij wat betreft de speelduur zeer aardig tegemoet met zijn bijna monumentale 123 minuten. Voor om het eender welke andere film kan dit een heel normale lengte zijn: voor Het Slot is het Veel. Heerlijk.

Leuk om een aan alle kanten 'oud aandoend' verhaal vertaald te zien naar bíjna hedendaagse mensen, kledij en aankleding van de de ruimtes waar de film zich afspeelt. Dat kan even wennen zijn; vooral hoofdrolspeler Ulrich Mühe (maar ook alle andere personages) komt er prima mee weg.

Voor zover ik het kan beoordelen, zonder zeer uitgebreide kennis van Kafka, is dit een zeer Kafkaëske vertelling. Het (onmachtige)individu en het (omnipotente) systeem. Ik vind het een geniaal gegeven. Ik denk krachtig genoeg om een indrukwekkend oeuvre op te bouwen.

Tijdens het kijken merkte ik een hele mooie, subtiele overgang op in het meeleven met en inleven in onze protagonist, landmeter K.
Zeer fijntjes vormgegeven door Haneke (door Kafka?). Hier moet ik wel even spoilers gebruiken.
De enige persoon bij zinnen lijkt K. Het valt me niet moeilijk mee te leven met hem, hij komt over als rustig, intelligent en weldoordacht. (Toegegeven, het is niet alles goud wat er blinkt. Soms komt er een vervelende karaktertrek aan de oppervlakte, bazigheid, ongeduld, zich meer voelen als ondergeschikten.)
Dat houdt K. lang vol.
Maar langzaam maar zeker verliest hij zijn brille en schijnbare onaantastbaarheid. Totdat wij hem op zeker moment als kip zonder kop door de sneeuw zien hollen, om ten einde raad toch maar te worden opgemerkt door 'het systeem'.
Schrijnend.

(Ja Selma, sommige scènes zijn inderdaad hilarisch! De kastscène, ik moest even denken wat je bedoelde maar na het zien van de filmposter is het overduidelijk, springt er helemaal uit.)

Het boek is geweldig (al blijft het jammer dat het om een niet af boek gaat) en de film wel aardig. Als ik tien regisseurs had moeten voordragen om dit te verfilmen, had Haneke er denk ik wel bij gestaan. Wel jammer dat ie nogal volgens het boekje werkt, wat ik van Haneke niet had verwacht. Van mij mag een filmmaker bij een boekverfilming, zelfs van een boek van Kafka, zich best wat vrijheden permitteren. Had het boek vlak voor ik de film zag gelezen (voor het eerst pas) en het is eigenlijk grotendeels gewoon hoofdstuk voor hoofdstuk de belangrijkste dialogen en gebeurtenissen aflopen. Sommige dingen zijn achterwege gelaten, waarbij ik veel dialogen en scenes miste die het hele bureaucratische gedoe en alle daarmee gepaarde onzin illustreren. Mijn favoriete deel uit het boek (de heren die de akten uitgedeeld krijgen op hun kamers in de smalle gang), zat er zelfs helemaal niet in. Ook mag een filmmaker van mij (sommigen zullen dit heiligenschennis vinden) er bij dit onaffe boek, gewoon wel een soort van (open) eind aan geven. Daar was ik benieuwd naar, maar er werd gekozen om ook hier gewoon abrupt te stoppen.

Mar goed Kafka vangt de sfeer goed en vond de acteurs die hij invulling liet geven aan karakters waar ik erg benieuwd naar was geworden redelijk goed gekozen meestal. Verder is het vooral heel degelijk. Voor een TV film zag het er ook redelijk goed uit. 3,5 sterren. De minst opvallende en eigenlijk minst interessante film die ik tot nou toe zag van Haneke (dit was de 7de).

Onbekende Haneke-film (TV-film voor de Oostenrijkse televisie).

Verfilming van de laatste (onvoltooide) Kafka.

Sober, maar doeltreffend camerawerk.

Literaire verfilmingen zijn altijd wat lastig dus hou rekening met veel voice-over-scenes gemengd met de gespeelde dialogen.

Eerlijk gezegd moet ik "Het Slot" nog steeds lezen, maar deze film overtuigd me er in ieder geval van het verzameld werk van Franz Kafka bij pa uit de kast te trekken en alsnog het oorspronkelijke verhaal te lezen want qua plot zou dit weleens één van de toppers uit de literatuur van de vorige eeuw kunnen zijn.