Der Himmel über Berlin (1987)

Der Himmel Uber Berlin, een film die ik eigenlijk niet kende en die ook zelden op tv komt lijkt me, maar toch onder de aandacht kwam als inspiratiebron van City of Angels, een film die mij wel ligt. Wat toch vooral opvalt is de grote verschillen qua stijl, maar vooral de inhoudelijkheid. Ik ben van de mening dat beide films totaal niet met elkaar vergelijkbaar zijn.

Wat meteen opvalt is de prachtige art stijl qua vormgeving, camerawerk, het zwart wit en de bijzonder stijlvolle muziek van Jurgen Knieper. Het verhaal wordt in een soort dromerige sfeer vertelt die bij tijd en wijlen echt iets ongrijpbaars heeft. De eerste 20 minuten heeft sowieso iets sferisch over zich waar niet veel gebeurt maar je net als de engelen spectator bent. Fraai is dan de schokkerige overbelichting waarin Damiel en Cassiel getoond worden, een effect dat aan stomme films uit de jaren '30 doet denken. De pret in de ogen van Damiel in de bibliotheek is dan ook genieten, net als dat de hand op de schouder van de piekerende man in de metro een brok in de keel waardig is.

Fraai en interessant tot daar, het is toch echter Berlijn zelf en diens inwoners met hun tragische molensteen die de aandacht trekt. Wat heeft die stad wat te lijden gehad, en wat wordt deze troosteloos en grauw gebracht. Net als al de inwoners, verzonken in twijfel en zorgen en het gewicht van de oorlog en diens nasleep nog links en rechts voelbaar. Een loodzware nalatenschap wat dat betreft. Tevens wordt daar mede door de mijmeringen van de oude man de mens een spiegel voorgehouden. Toch is de boodschap wat mij betreft niet half zo zwaar als lijkt, want het leven zoals gebracht lijkt toch half zo gek niet voor Damiel, en soms heeft een mens ook een stukje besef nodig op dat vlak en het lukt. De meeste zorgen creëeren we toch door ons bewustzijn zo lijkt, en is er héél véél te genieten in een leven, maar te vaak hebben we daar geen oog voor met onze bitterzoete herinneringen.

Bijzonder tevens aan Der Himmel Uber Berlin is dat de meeste hoofdrolspelers al dood zijn. Ganz, Falk en Bois op respectabele leeftijd, Sander nog wel het meest bekend als U-boot kapitein Thomsen al een stukje vroeger en Dommartin toch wel schokkend vroeg op 45 jarige leeftijd aan een hartaanval. En dat terwijl de film nog niet zo heel erg oud is. Verder valt Crime and the City Solution op als underground band en is het shot van Cassiel op het podium bij Nick Cave fascinerend, en dan bedoel ik vooral die schaduw van Cassiel te midden van de verlichting rond de band.

Het maakt Der Himmel Uber Berlin niet perse tot de topfilm die ik verwachte, en ook niet helemaal tot een film die meteen begrijpbaar is, fascinerend is de prent echter wel en deze film heb ik zeker niet voor het laatst gezien.

Mooie sfeerfilm over menselijkheid, levensvragen, het (door)zien van het mooie en minder mooie van het leven.

Acteerwerk, camerawerk, de soundtrack, tempo en sfeer wat mij betreft dik in orde maar op den duur gaat de poetische vertelling in mijn beleving langzaam over in oeverloze over de top pseudo-filosofische moeilijkpraterij die de filmbeleving niet bepaald ten goede komt. Zonder dat had 't minstens 'n 8 geweest.

Eerlijk is eerlijk, dit is een film waar je even op moet kauwen. Halverwege, of eigenlijk al ver daarvoor keken Woemi en ik elkaar aan: zullen we maar gaan?

Gelukkig toch maar blijven zitten. Een sombere film met een positieve boodschap: God bestaat, hij kan alleen geen reet voor je doen behalve een vaderlijke arm op je schouder leggen als je in de shit zit.

En je het leven schenken als je hopeloos verliefd wordt. Volgens Woemi hebben ze een kortstondige relatie gehad, Wim en haar, en doet ze alle adembenemende acts zelf, na een paar weekjes oefenen. Voorwaar een natuurtalent.

Alleen al daarom: kijken.

De cinematografie was mooi en de film is regelmatig in zwart-wit. De engelen zien de wereld in zwart-wit en wij mensen krijgen de volledige kleur. Wat de film een wat droomachtige sfeer gaf. Maar verder was het nogal mager, twee mannelijke engelen (of kan ik beter zeggen stalkers?) observeren mensen in Berlijn. Eén van hen wordt verliefd op een vrouwelijke trapezeartiest en om bij haar te kunnen zijn, wil hij mens worden. Dit alles werd begeleidt door filosofische, poëtische overpeinzingen of was het gewoon dromerige gebabbel. Er zitten zeker een paar goede dingen in deze film maar het eentonige verhaal van de gedachten van omstanders, raakte ik eerlijk gezegd heel snel beu. De tijdsduur was voor mij dus ook gewoon te lang. Gelukkig was daar Peter Falk als zichzelf, kwam Crime & the City Solution het nummer "Six Bells Chime" spelen en waren Nick Cave and the Bad Seeds omdat ze in 1985 al naar West-Berlijn waren verhuisd in de gelegenheid om met "The Carny" en "From Her to Eternity" zodat echte verveling werd uitgesteld. Maar deze film werkte niet helemaal voor mij.

Der Himmel über Berlin is in de eerste plaats een erg mooi gemaakte film. De zweverige beelden boven Berlijn die we in de openingsscène te zien krijgen, zetten meteen de toon van de film. Wim Wenders brengt heel de film lang Berlijn erg knap in beeld.

We zien de 2 engelen Damiel en Cassiel observaties maken van de inwoners van Berlijn. De ene zit al met grotere bekommernissen dan de andere. Zo maakt de scène waar een man zelfmoord pleegt erg veel indruk. De engelen zijn er alleen maar om observaties te maken en hebben geen invloed op de acties van de mensen. Het geeft toch een speciaal gevoel waarbij de engelen langs de ene kant dicht bij de mensen staan, maar anderzijds is er toch die onoverbrugbare kloof. Enkel de kinderen kunnen de engelen waarnemen en heel de film zit vol van die kleine momenten waar de kinderlijke verwondering van alledaagse momenten naar boven komen.

Er zijn nog wel enkele scènes die opvallen zoals de oude man die al mijmerend over de Potsdamer Platz loopt, maar de mooiste scène moet toch wel de ontmoeting tussen de als mens getransformeerde Damiel en Marion zijn op het concert van Nick Cave. Alles komt hier mooi samen, alsook Cassiel die als engel op het podium achter Nick Cave zit, is een knap beeld.

Misschien is het soms te poëtisch en te filosofisch om alles goed te begrijpen, maar het is zeker genietbaar. Voorlopig houd ik het op een 3.5*, maar het is zeker eentje die nog hoger kan komen bij een herziening.

3.5*