Greed (1924)

De 4 uur versie op Youtube gekeken (leve de vooruitgang).

Eerste uur tot anderhalf is haast niet door te komen; traag en weinig verheffend, ja saai zelfs. Zeer langzaam en wat sullig worden de karakters MacTeague, Marcus en Trina aan elkaar gelinkt, zonder dat de film uitblinkt in mooie shots of interessante lijnen.

Maar dan, maar dan, gelukkig maar, draait de film compleet om. Het geld speelt vanaf dan de hoofdrol, en de spelletjes, de ruzies, de bedreigingen, ja de totale ontmaskering van alle karakters is fascinerend om naar te kijken. Niets of niemand wordt hierin gespaard, wat een naargeestigheid!

Het laatste half uur is inderdaad buitengewoon sterk, en Greed is best een bijzondere kijkervaring, maar om nu te zeggen dat ik niet kan wachten op de dag dat de originele versie nog eens boven tafel komt... nou nee.

3*.

Ik wist dat ik dit al lang had liggen, maar ik blijk het dus vijf en een half jaar geleden te hebben opgenomen. Nu pas gekeken.

Vond die stills prima te doen. het geeft een beeld van wat er uit de film is gehaald en dat is vrij veel eigenlijk. Twee complete subplots, heel veel sfeertekening en meer bedachtzame scenes. In de 140 minuten-versie is echt alleen de grote lijn overgebleven. En de stills zijn vrij zorgvuldig in de film gemonteerd al is het inderdaad wennen en soms komsich om de pogingen te zien wat meer leven er in te brenegen door van de ene kant van de still naar de andere te bewegen.

Greed is een grootse tragedie over hebzucht (wat anders?) met een tijdloos verhaal dat aan duidelijkheid niks te wensen overlaat. De drang naar bezit vernietigt alles en iedereen. Mooie locaties (de film werd, zeer ongebruikelijk in die tijd, op locatie opgenomen) en een tamelijk briljant einde.

4.0*

Erich von Stroheim was een nogal ambitieuze filmmaker. Over het thema rijkdom en de rare fratsen die mensen uithalen in de jacht daarop, maakte hij oorspronkelijk een film van maar liefst 9,5 uur. Veel te lang vond de filmstudio en het mes moest er stevig ingezet worden. Dat gebeurde ook, getuige een bioscoopversie van bijna 2,5 uur en een gerestaureerde versie van bijna 4 uur, waarin ontbrekend filmmateriaal wordt opgevuld met diverse mooie stills, waar de camera overheen scheert. Ik had de laatste versie te pakken (blijkbaar), maar veel verveeld heb ik me niet.

Greed is een best boeiende film. Het thema hebzucht wordt uitgebreid behandeld en mede door af en toe een staaltje overacting gaat het er heftig aan toe. Het verhaal is best aardig, alleen in het midden vervalt het wat te vaak in herhaling. Gelukkig eindigt de film tot slot met een paar prachtige en rake scenes in Death Valley, waardoor mijn eindoordeel een zeer ruime voldoende is.

Erich von Stroheim was een ambitieus filmmaker, dat is me wel duidelijk na het zien van deze film. Zijn monsterproductie is uiteindelijk teruggebracht naar 140 minuten. Het restaureren hiervan resulteerde uiteindelijk in een vier uur durende versie en die heb ik in twee delen mogen aanschouwen.

Wat me gelijk opviel is dat de film niet constant uit bewegende beelden bestaat, maar vooral in het begin ook uit stills. Ondanks het interessante verhaal had ik daardoor best wat moeite om in de film te komen. Er wordt uitgebreid de tijd genomen om het verhaal te vertellen en ondanks dat ik dit deel nog niet zo geweldig vond, verduidelijkt het een hoop.

Als het hele geldgebeuren dan op een gegeven moment echt begint wordt de film beter en beter en op sommige momenten echt heel sterk. Het geld maakt niet gelukkig verhaal wordt op soms geweldige wijze vertoond en het blijft dan het einde boeiend om naar te kijken.

Het einde, dat in Death Valley gefilmd is, is super sterk. De hitte komt daar bijna letterlijk de huiskamer in gezeild. Greed is een zeer sterke film een het stomme tijdperk. Dat er niet gepraat wordt is niet erg. De boodschap die de film uitdraagt, komt desondanks prima over.

4,0*

Ook de versie gezien van bijna 4 uur, en moest me wel door het eerste half uur worstelen, want dat bestaat vrijwel alleen maar uit stills. Gelukkig wordt het daarna filmischer, en krijgen we te zien hoe McTeague verliefd wordt op de vriendin en tevens nicht van zijn enige vriend terwijl hij haar gebit aan het herstellen is. Tot het moment dat hij zijn werk als tandarts kwijtraakt verloopt alles redelijk voorspoedig. Ook diverse komische noten in dit stuk, waarbij von Stroheim
zijn Oostenrijkse afkomst op de hak neemt middels de karikaturale familie van Trina.

De film verandert van toon als McTeague een brief ontvangt van de Board of Dental Examiners, wat hem zijn baan kost (het komt kennelijk niet in hem op om te gaan studeren en zijn license te halen), en uiteindelijk leidt tot moord en vlucht, en de scene in Death Valley. Helaas had ik die eindscene al gezien dankzij Mark Cousins' The Story of Film: An Odyssey, maar nu binnen de context maakte het nog steeds indruk. Kreeg er ook dorst van.

Bijzondere film, dat zeker, en ik ben ook wel benieuwd naar de originele versie mocht die ooit boven water komen. Daarin zal neem ik aan vooral ook ruimte zijn voor de verhaallijnen van Maria en Zerkow (die nu toch erg onderbelicht blijft- wat was nou de deal met dat gouden servies en hoe kwamen ze aan hun eind?) en Old Grannis en Mrs Baker, het sympathieke koppel dat als tegenwicht biedt tegen de hebzuchtigen om hun heen.

Amper uit te zitten.

De lange versie gekozen, dat was duidelijk een vergissing. Niet dat het het eindoordeel veel beïnvloed zou hebben, maar het betekent wel 100 extra minuten zonder enige meerwaarde. De "opvulling" met de stills vond ik een povere oplossing, al zal dat voor liefhebbers van de film misschien wel anders zijn.

Greed is zo'n film die wil enerzijds wil vertellen, anderzijds z'n boodschapje kwijtwil. von Stroheim is zo ongeveer even subtiel als Noé, wie de titel leest weet eigenlijk al waarover het gaat, het enige wat de film doet is een hoop drama opstapelen die de titel dient te onderstrepen. Veel nuance is er niet te vinden.

Veel sfeer ook niet. Het is toch vooral een opsomming van gebeurtenissen geworden. Enkel op het einde wordt het wat filmischer, maar dan was het kalf al lang verdronken. Matig acteerwerk en een vreselijke soundtrack maken de film alleen maar lastiger om uit te zitten. Dit soort kronieken doen mij erg weinig, ook niet in de hedendaagse cinema trouwens.

0.5*

Hoe kan je deze film nuchter bekijken, als toch één van de meest mythische films ooit gemaakt? Ik heb gekozen voor de vier uur durende versie van Turner Entertainment, met toevoeging van stills en in de regie van Rick Schmidlin, en waarin respect voor de continuïteitslijn van Erich von Stroheim voorop staat.

De eerste drie uur zien we, behalve het familiaal epos van McTeague, nog twee nevenverhalen afgespeeld waarin eveneens het slijk der aarde een hoofdrol speelt. Deze nevenverhalen ontspringen aan dezelfde locatie maar mengen zich inhoudelijk eigenlijk nergens met het hoofdverhaal van McTeague. De twee nevenverhalen worden hier volledig weergegeven door een opeenvolgende serie stills, want waren volledig weggesneden uit de MGM cut. Het laatste uur, na afronding van de twee nevenverhalen, ligt de focus volledig op de neergang van McTeague met een schitterende finale in Death Valley, die misschien niet had misstaan in een western.

Mijn kijkervaring. De nevenverhalen konden me niet boeien en leken me ballast. Al kan het natuurlijk zijn dat het in de door von Stroheim bedoelde versie wel goed was gekomen (die nog veel langer duurde dan wat ik nu achter de kiezen heb). Verder heb ik een eerder middelmatig melodrama gezien wat het verhaal van McTeague betreft. Met weliswaar leuke visuals, zeker voor die tijd. Het is pas na drie uur dat ik me ergens betrokken voelde raken in het verhaal. Nogmaals ben ik me ervan bewust dat het sowieso gaat om een verminkte film. Maar niettemin heb ik nergens het gevoel gehad dat het zou gaan om een verminkt meesterwerk. Jammer voor von Stroheim, moet voor hem toch een bittere pil geweest zijn om zijn werk zo behandeld te zien. Maar het zegt ook wel iets over zijn eigendunk en koppigheid om na Foolish Wives eigenlijk opnieuw hetzelfde te ambiëren met een overlange film. En tussendoor werd hem door de filmstudio ook nog eens Merry-Go-Round uit handen genomen. Het is niet dat hij de kansen niet gekregen heeft om met grote budgetten te werken.

Net zoals bij Foolish Wives heb ik bij Greed het gevoel dat de mythe vele keren groter is dan het veronderstelde eindresultaat. Hoe moeilijk is het om een film te beoordelen die heel wat critici omhoogschrijven maar die - behalve een handvol acolieten in 1924 - niemand in de director’s cut gezien heeft? Kan er ooit sprake zijn van een eerlijke beoordeling? Maar misschien is de mythe voor Hollywood per definitie belangrijker dan de feiten. Net zoals de mythe rond het figuur Erich ‘von’ Stroheim, die bij aankomst in Hollywood zichzelf ook een hoge status aanmat - als zogenaamde Count von Stroheim - wat niet bepaald overeenstemde met de werkelijkheid.