L'Immortelle (1963)

Fascinerend hoe Robbe-Grillet (zijn) film hier deconstrueert, zowel tussen scènes, binnen scènes, als binnen shots. Hij laat hierbij traditionele (tijd)markers achterwege, zodat we in een droomstaat kunnen geraken. Robbe-Grillet laat de structuur dan ook grotendeels varen, zonder dat de montage ook maar ergens onnatuurlijk overkomt, integendeel.

Aan de andere kant maakt Robbe-Grillet ons meermaals bewust van het feit dat we een film aan het kijken zijn. Aardig om te vermelden is dat in de film letterlijk een reconstructie wordt getoond, en dat de twee hoofdpersonages nog even kort discussiëren of dit nou renovatie of creatie betreft. De vrouw vertelt de man enkele keren dat ze zich slechts in een decor bevinden, terwijl er toch echt op locatie is geschoten. We zien meerdere ruïnes, een vervallen schip, en een begraafplaats waar volgens de vrouw al tijden geen mensen meer worden begraven, en waar de pilaren met opzet scheef in de grond zijn geplaatst om authenticiteit te suggereren. Het kan zowel de staat van de man als de staat van cinema en kunst in het algemeen verbeelden.

Robbe-Grillet roept dus niet via de conservatieve (stijl)middelen bewustheid van de kijker op. Dit doet hij liever door te spelen met het concept van realiteit (tijd en ruimte) en de film te laten construeren door de kijker (via de protagonist), maar wel door een zekere afstand te bewaren middels die bewustheid. Dat mensen verdubbelen, verdwijnen of gefixeerd raken past allemaal in dit filmisch landschap van associaties en herinneringen. Het meest inventieve is misschien nog wel dat hij hiervoor een klassiek toegankelijk verhaal gebruikt, vol verlangen en vergankelijkheid, en op die manier avant-garde en mainstream bij elkaar weet te brengen.

Het wachten is ook beloond, want op blu-ray ziet dit er toch zeer fraai uit.

Al weer de vijfde film die ik van deze regisseur gezien heb, hoewel de kwaliteit van de door mij van het internet geplukte film erbarmelijk was. Niettemin was deze film het bekijken meer dan waard. De scènes met de bijna niet bewegende mensen, deed mij heel sterk denken aan soortgelijke scènes in L'Année Dernière à Marienbad (1961) van Alain Resnais, een film die qua stijl en thema toch wel heel dicht bij deze film in de buurt komt. Ook in die film werd je constant op een dwaalspoor gebracht. Is datgene wat je ziet nu echt of is het je verbeelding. Zo ook in dit mooie debuut van Robbe-Grillet.

3,5*

Eerste film die ik zag van Alain Robbe-Grillet en toch eerlijk bekennen dat het toch even wennen is, al was het maar om de heel ongewone montage.

Eigenaardig genoeg, vanaf het overlijden van L, komt deze grilligheid bijna als vanzelfsprekend over en als het ware onontbeerlijk ter verduidelijking van de gevoelens van N.

Hoe dan ook, geboeid (en nieuwsgierig) gekeken naar ondermeer de vele scènes met de personages die uit het niets opduiken en amper een woord spreken of nauwelijks bewegen. Merkwaardig allemaal.

Vond het dialoogwerk tussen beide hoofdpersonages heel goed.

Misschien probeer ik eens "L'Homme qui ment" van deze cineast.

Net als andere droomachtige films als L'année à Marienbad, Eraserhead en Under the skin, of sommige vroege horrorfilms die een helder plot combineren met spookachtige suggestiviteit (Nosferatu, Caligari, The mummy), of films die realistisch beginnen maar vanaf een bepaald punt in een onwerkelijk (mentaal) landschap terechtkomen (Sauna, Valhalla rising) vond ik deze film makkelijker op associatief dan op logisch niveau te volgen : zelfs als niet alle scènes in één keer op hun plaats vallen of de dialogen meteen begrijpelijk zijn, "voel" ik toch het grotere geheel. Knap hoe Robbe-Grillet probeert een soort psychologische situatie te schetsen door zich buiten de gebaande paden van chronologie en gevolg-en-oorzaak te begeven, maar automatisch gaan mijn gedachten toch uit naar Marienbad, en als zijn andere films ook volgens dit stramien werken hoop ik niet dat het tot een trucje verwordt.