Notre Musique (2004)

Fijne vent is die Godard toch

Wie hem niet kent omschrijft deze film waarschijnlijk als een trucje, maar na enkele Godard's merk je toch dat er wat anders aan de hand is (kan je verder ook gewoon lezen in zijn visie op cinema). Moet zowat de enige regisseur zijn die zo doorgedreven dialogen en monologen als stijlmiddel gebruikt.

En het werkt wel. Afgezien van de eerste 10 minuten (die erg rauw en sterk zijn, Godard spuuwt kleuren zoals hij gal spuwt) is het visueel een kerkhof. Enkele mooie scenes, maar de rest is passieloos. De muziek is bij momenten aardig, maar Godard speelt. Hij breekt af, laat de muziek nooit de sfeer van een scene bepalen. De enige constante zijn de dialogen en monologen. Eindeloze repen tekst, overpeinzingen die gaan van uitermate boeiend tot dodelijk saai. Maar naast inhoudelijk, ook vooral vorm. Deze film drijft op het geluid van de menselijke stem, en haalt ook z'n sfeer daaruit.

Persoonlijk vind ik het niet voldoende om echt goed te zijn, maar Godard bewijst wel dat er heel wat kracht uit te putten valt. Beetje jammer dat Godard iets te veel filosoof/criticus is, en iets te weinig "entertainer". Verder wel een fijne film. Dikke 3*

Dit de beste film noemen van het nieuwe millennium zal ik niet snel doen. Notre Musique is een moeilijke film om te waarderen. Het meeste plezier haal je waarschijnlijk uit de analyse. Door uit te pluizen wat ieder element betekend en hoe alles in een geheel past. Als je eenmaal alles een plaats gegeven hebt zal er vast en zeker iets bevredigends uitkomen.

Maar doen we het daarvoor? Ik kan alleen voor mezelf spreken en ik zeg 'nee'. Filmanalyse is handig om films beter te snappen en te waarderen en daarnaast vind ik het ook best leuk, maar als een film voor ongeveer 75% van analyse afhankelijk blijkt te zijn wordt het wat zinloos.

Niettemin is hier wel het een en ander uit te halen. Zo'n toespraak van Godard zelf over beelden en tegenbeelden vind ik best boeiend, zelfs al wordt het filmisch niets. Ook zijn uitbeelding van de hemel is opvallend en er zitten kleine mooie passages in. De dialogen zijn echter zoals Onderhond al aangeeft afwisselend 'uitermate boeiend' en 'dodelijk saai'. Het nadeel is vooral dat Godard niet echt veel leven weet te blazen in Notre Musique. Hij is op zijn oude dag nog steeds experimenteel, maar echt boeiender is hij er niet op geworden. Zijn films van de jaren '60 zijn ook vooral visueel boeiender.

2,5*

Na het erbarmelijke Éloge de l'amour nog maar eens een filmpje van Godard opgezet. Het lijkt erop dat het niet beter wordt bij die oude knakker. Mooie plaatjes schieten lukt allemaal nog wel. Maar een boeiend 'iets' neerzetten lijkt een hele opgave voor hem. In Notre Musique komen Godards denkbeelden en standpunten weer uitvoerig aan de orde. Van alles haalt ie erbij: Joden, Palestijnen, Homerus en Indianen. Dit overigens allemaal gesitueerd in Bosnië Herzegovina. Tsja, er waren nog spaarzame interessante dingen, maar voor de rest kan ik hier gewoon niet zoveel mee.

Het is nog niet zo evident om de overeenkomsten te zien tussen Godards werk uit de jaren ’60 en z’n films uit de laatste twee decennia. Notre Musique is gemodelleerd naar Dantes Goddelijke Komedie en portretteert in drie delen de staat van oorlog als de hel, het normale leven met z’n talloze conflicten maar ook kunst als het voorgeborchte, en een leven vol harmonie na de dood als hemel. De focus ligt op het middengedeelte en daarin zit ook de meeste verwantschap met het vroegere werk van Godard, vooral de even diepgaande als lukrake dialogen zijn kenmerkend en vormen ook een van de meest intrigerende aspecten van Notre Musique.

Twee pareltjes (ik parafraseer):

"Het doden van een man voor een idee is niet het verdedigen van een idee maar het doden van een man" (een variant op de uitspraak van Marx dat een doel dat voor z'n verwezenlijking onrechtvaardige middelen nodig heeft geen rechtvaardig doel is).

"Het individu streeft er altijd naar om twee te zijn, de Staat streeft er naar om één te zijn".

Godard maakte natuurlijk altijd al films die rebelleerden en in zekere zin compromisloos waren, maar in de jaren ’60 viel dit perfect samen met de tijdsgeest en ook met zijn persoonlijke stijl en interesses toen, wat enkele meesterstukken heeft opgeleverd. Geleidelijk aan is hij inhoudelijk steeds meer maatschappelijk geëngageerd geworden en werd tegelijk zijn stijl abstracter, waarmee hij zich volgens mij juist verwijderde van de tijdsgeest. Je krijgt het gevoel dat hij zoekend is naar een visuele taal om zijn visie over te brengen, een filmtaal voor het algemene in plaats van het concrete, het weergeven van het idee in plaats van de persoon (zie ook Film Socialisme). De tragiek van Godard is dat naarmate hij meer wil zeggen zijn boodschap steeds minder wordt gehoord.

Deze film is in elk geval zeer intrigerend. Een herziening kan er wellicht toe leiden dat er nog wat meer emotionele betrokkenheid ontstaat ten opzichte van Olga Brodsky, die uiteindelijk toch weer de vertrouwde Godard-protagonist is, namelijk een vrouw met het aureool van een heilige.