Herr Lehmann (2003)

Herr Lehmann is de verfilming van een werkelijk fantastisch boek van Sven Regener. Diezelfde Regener heeft zijn boek herschreven tot het scenario van deze film. Dat is maar goed ook, want hij weet de essentie erin te houden, terwijl hij toch bepaalde onderdelen van het verhaal heeft moeten schrappen. Toch zitten er erg veel details en personages in het boek, die door de beperkte screentime in de film wat minder tot uiting komen. Dat is een beperking en maakt deze film ook wat minder sterk.

Toch werkt de film, zeker naar het einde toe, wel erg goed. Christian Ulmen vervult zijn lastige taak goed en vooral Katja Danowski is erg goed gecast. Detlev Buck viel me wat tegen als Karl; het bleef daar iets te vlak wat mij betreft. Maar al met al zou ik toch eerder het boek aanraden. Te veel details missen er en de veel uitgestrektere gedachtes en dialogen zijn misschien niet voor film geschikt. Het helpt ook niet dat Haußmann visueel hier eigenlijk niets doet, waardoor het eigenzinnige karakter van het verhaal niet wordt doorgetrokken. Toch een ruime voldoende.

Sterke film met uiterst expressieve acts.

Merkwaardig toch hoe de eigenlijk gelijklopende gedragingen van een groep nachtelijke randfiguren gedurende de ganse film blijven boeien.

Enkele prachtige scènes die volledig kaderen in de sfeer en de droge onderhuidse humor van de film : het bezoek van de ouders, de ondervraging,....

Film over de zelfkant van het leven in de min of meer beruchte wijk Kreuzberg van Berlijn. Film begint heel aardig, maar verwordt van lieverlee tot een nogal rommelig geheel. De kostelijke openingsscène met de hond verreweg het beste onderdeel van de film.

In november 1989 is de wereld in beroering als de Berlijnse muur dreigt te vallen. Franz, die door iedereen Herr Lehmann wordt genoemd, bevindt zich in het epicentrum van de gebeurtenissen, maar hem ontgaat deze historische beving volledig. Hij werkt in een kroeg in het Berlijnse Kreuzberg en brengt zijn vrije tijd eveneens grotendeels in de talrijke kroegen door die het stadsdeel rijk is. Zijn hele bestaan centreert zich al jaren rond deze setting. Het is een bestaan met beperkte verantwoordelijkheden en problemen. Een bestaan dat gedeeld wordt met vele aardige en vermakelijke soortgenoten.

De film volgt geen strakke verhaallijnen maar vertelt de belevenissen van Herr Lehmann in november 1989 in fragmentarische brokstukken. Het zijn observaties van het leven in de microkosmos die Kreuzberg heet met Herr Lehmann in het middelpunt. Een microkosmos gevuld met personages die allen op een bepaald punt in hun leven stil zijn blijven staan en onmachtig zijn om aan dit benauwde milieu te ontsnappen. Herr Lehmann bezit nog enige buigzaamheid en begint de bekrompenheid van zijn bestaan in de loop van de film een beetje in te zien. Voor hem is het misschien nog niet te laat om in synchronie met de val van de muur zijn eigen grenzen te verleggen.

De film schetst een schitterend tijds- en sfeerbeeld met maffe karakters die een ietsje overdreven zijn aangezet zonder karikaturaal te zijn. Met hun eigenaardigheden en de kroegwijsheden die ze spuien, weten ze de kijker prima te vermaken. De film is naast een schitterende ode aan (een stuk van) de wijk Kreuzberg en zijn bewoners vooral ook een schitterende film over vriendschap en over de dingen die er echt toe doen. De vaak kleine dingen die een blijvende waarde hebben, ongeacht de grote wereldschokkende veranderingen die buiten de wijk allemaal plaatsvinden.

Herr Lehmann is een film die het plezier en de luchthartigheid van het leven viert maar ook aandacht heeft voor de bittere andere kant die het leven te bieden heeft. Frustratie en teleurstelling hebben eveneens een prominente plek in het verhaal van Herr Lehmann. Een mooie balans. Een geslaagde balans, wat mij betreft.

Na afloop las ik dat Herr Lehmann (die van oorsprong trouwens een romanfiguur is) na deze film in nog meer films is verschenen. Films die van de tijd na zijn verblijf in Kreuzberg verhalen. Herr Lehmann (de film) heeft me nieuwsgierig gemaakt maar zijn verdere avonturen.