The Cook, the Thief, His Wife & Her Lover (1989)

Deze allegorie toont wat er gebeurt wanneer een walgelijke vetzak de macht grijpt. THE COOK heult ogenschijnlijk mee met het nieuwe regime, maar steunt stiekem de overspelige relatie. THE THIEF heeft een vulgair taalgebruik en een plat accent dat je niet in een deftig restaurant verwacht. Hij verwijt een tafelgenoot dat diens nagels niet proper zijn, maar gedraagt zich zelf als een zwijn. HIS WIFE laat zich niet intimideren, verandert vaak van kapsel en knabbelt liever op een groente dan deel te nemen aan zijn zwelgpartijen. HER LOVER staat voor de oude cultuur, welgemanierd, schuchter en intellectueel. Hij laat zich liever omringen door boeken dan door copieuze maaltijden en geboefte.

De camera lijkt doorheen de muren te rijden van de ene naar de andere kamer. Elke locatie heeft haar eigen dominante kleur. Het restaurant is rood in combinatie met zwart en wit, ook in de achtergrond op het schilderij van Frans Hals. In de keuken komt daar groen bij. Zelfs de gerechten zijn rood en groen: groene asperges, groene- en rodekool, een opengesneden watermeloen. Wanneer Helen Mirren van het restaurant naar de badkamer gaat, veranderen haar kleren van rood naar wit, om te symboliseren dat ze aan de invloedssfeer van haar echtgenoot ontsnapt. De kostuums zijn ontworpen door Jean-Paul Gaultier. Michael Nyman schreef muziek met welluidende akkoorden en een knapenstem - die eenmaal geplaybackt wordt door een bejaarde vrouw.

De ontknoping vertoont gelijkenissen met Titus Andronicus van Shakespeare. Een voorafschaduwing is wanneer Michael Gambon zegt dat hij haar minnaar op zal eten. Hij bedoelde het metaforisch. Het is een verfijnd portret van een cultuur die ten onder gaat aan perversiteit en zedeloosheid.

Apart.

Film die ik al voor een langere tijd op het oog had maar nooit kon zien. Ik kon de film namelijk nooit vinden, ondanks de best grote status die de film door de jaren heen heeft verkregen. Ondanks dat het zeker in de verwachtingen zat die ik eraan had gevestigd, had ik gehoopt dat de film iets beter zou lopen dan dat het nu doet.

Door middel van wat aparte scenes, een bijzondere regie-aanpak en enkele schokkende scenes trekt regisseur Greenaway de kijker soms makkelijk naar het scherm. De eerste 30 minuten vond ik niettemin wat moeilijker om uit te zitten, vooral omdat dit meer een opstart is waarin de personages worden geïntroduceerd. Gaandeweg worden ze allemaal gekker en gestoorder, dat is het punt waar de film een positieve omkeer maakt.

Mirren vond ik opvallend matig in deze film. Het is voor mij een voorbeeld van een actrice die pas op latere leeftijd echt sterke rollen kon spelen. Hier vond ik haar en vooral haar personage eerder negatief. De affaire boeide me nergens en dat het dan wel een primair element vormt binnen deze film maakt het er niet bepaald beter op.

Daartegenover staat sterk camerawerk, en explosieve hoeveelheid aan detail en de chaos die enkele scenes soms knap over weet te nemen. Gambon zit behoorlijk in zijn vulgaire rol en weet die sterk uit te voeren. Tussendoor kennen we ook wat moeilijke scenes die tot een einde komen in een originele finale. Zo weet de film wel op z'n pootjes te eindigen, al vond ik de opbouw naar de finale niet helemaal lekker flowen.

Verder een aparte film zoals ik eerder heb benoemd. Ik kwam toch te moeilijk door het begin heen om de film hoger te laten scoren dan dat ik nu doe. Genoeg te prijzen aan deze film, maar uiteindelijk was ik toch te weinig onder de indruk na afloop. De blijvende stempel bleef weg. Niettemin onmogelijk om deze film een Nederlandse onvoldoende te geven.

Zeer aparte decadente film over eten, specifiek binnen het restaurantgebeuren. Erg kitscherig ook, waardoor er een bepaald sfeertje hangt over de film die je moet liggen. Wat schreeuwerig ook, vooral Spica zelf dan, met zijn soms overdreven uitbarstingen. Geen volbloed komedie, maar toch vrij luchtig of kolderiek.

Toch wel een zeer apart decor met een dystopische sfeer erbuiten en een exuberant leventje erbinnen met een overdaad aan eten en opgeklede figuren al kwamen ze rechtstreeks uit de modeshow. Het brengt de film wat meer kleur, welk door de regisseur met enkele spitsvondigheden metaforisch werden uitgewerkt. Denk maar aan de jurk van Georgina die van kleur wisselde in het toilet.

Het voelt bij momenten aan als een toneel. En wanneer je dacht dat je het wel gezien had, dan moet het einde nog komen welk toch wel een indruk naliet. Verbijsterd zelfs hoe het spreekwoord “iemand opeten” letterlijk tot uiting komt.

Ondertussen was het weer bijna 10 jaar geleden dat ik deze voor het laatst had gezien. Geen idee waarom, maar de laatste tijd had ik enorm veel zin om deze nog eens te herbekijken en dus gisterenavond maar de daad bij het woord gevoegd.

Ik wist nog dat deze film visueel een pareltje was, maar toch heb ik me opnieuw zitten vergapen op de geweldige kleurrijke decors van het restaurant. De rode kleur van het restaurant spat als het ware van het scherm af, maar niet alleen het restaurantgedeelte is de moeite waard om te zien. Ook de keuken en de toiletten hebben hun eigen specifieke groene en witte kleuren die de film een fantastische sfeer bezorgen. Het camerawerk is ook erg knap met de vloeiden overgangen tussen de verschillende gedeelten van het restaurant. Er vallen ook erg veel details overal te bewonderen, maar de fraaiste zijn toch wel de kostuums die van kleur wisselen tussen de verschillende ruimtes met het rood voor het restaurant, groen voor de keuken en wit voor de toiletten.

Het was maar één van de details die me niet helemaal was bijgebleven, maar wat me zeker was bijgebleven van de eerste kijkbeurt was het fenomenale acteerwerk van Michael Gambon. De manier waarop hij het personage van Albert Spica op zo’n hufterige manier neerzet, is van grote klasse. 2 uur lang zit hij op iedereen te schelden en heeft hij het restaurant kort en klein geslagen, maar in dit geval is less niet more. Dat hij op het einde de vermoorde lover op zijn bord gepresenteerd krijgt, is dan ook een geweldige climax voor deze film. Helen Mirren doet het anders ook erg goed als de echtgenote waar je alleen maar medelijden mee kan hebben, maar het is toch vooral Michael Gambon die de show hier steelt.

Geweldige herziening gehad met deze The Cook, the Thief, His Wife & Her Lover. Visueel is dit een echt pareltje en Michael Gambon is werkelijk legendarisch hier. Bij mijn vorige score van 4* mag er gerust een halfje bij.

4.5*