Mar Adentro (2004)

Een erg mooie, sterke en ontroerende film. Sterk acteerwerk en een verhaal dat mij erg aanspreekt. Ik heb er niet veel woorden voor. Een pareltje. 4,5*

Mar adentro is een knappe ingetogen film over het leven van een verlamde man die smeekt om euthanasie. De film deed me in vele opzichten denken aan het gelijkaardige Le Scaphandre et le Papillon (2007). Mar adentro vertelt het verhaal van Ramón Sampedro die na een duik in ondiep water decennia lang aan zijn bed is gekluisterd. Hij is het leven zonder waardigheid beu en wenst te gaan. Hoewel het onduidelijk is waarom hij net nu die wens heeft, komt de wens zeer intens en authentiek binnen.

Het knappe van de film is de moeilijke balans die Alejandro Amenábar probeert te vinden in het scenario. Hij spreekt zich niet zozeer uit tégen of vóór euthanasie en laat beide 'partijen' aan het woord met tal van argumenten. In het nog steeds erg katholieke Spanje - zeker bij de oudere garde - is euthanasie uit den boze en is het niet aan de mens om te oordelen of zijn leven waarde heeft of niet. Amenábar toont ook aan dat het leven het waard is om te leven, ook al is het zwaar of lastig. Javier Bardem levert een fenomenale prestatie af met de vastberaden warme Ramón Sampedro. Hij tilt in zijn eentje de gehele film naar een hoger niveau. Jammer genoeg staan de andere personages iets te veel in de schaduw hiervan.

De film staat bol van de mooie dialogen - soms cynisch van aard - die bij momenten iets filosofisch hebben zoals: "een rolstoel is slechts een kruimel van de verloren vrijheid die ik heb". Lachen is dan ook de enige emotie die hem nog rest. Neem daarbij de mentale vlucht naar de zee op de tonen van Puccini's Nessun Dorma en je creëert een zekere sympathie voor Sampedro's doodswens. Paradoxaal genoeg vond ik Sampedro ondanks zijn verlangen een persoon met toch voldoende levenskracht en -vreugde in de manier waarop hij communiceerde met anderen. Uiterst sterke film, terecht bekroond destijds. Knap!

“Freedom without a life is not freedom.”
“A life without freedom is not a life.”

Indrukwekkende film. Bardem is weergaloos als een man die al jaren verlamd in bed doorbrengt, en het liefste euthanasie wil plegen. Maar in het religieuze Spanje is dit nog niet zo gemakkelijk, en de rol van de kerk wordt op trieste maar soms ook humoristische wijze (de scene in het huis met de pastoor) verwerkt in het verhaal. Actrices Rueda, Dueñas en Rivera zijn ook geweldig en vooral de rol van Rueda als advocate Julia, die zelf met ernstige migraineaanvallen kampt en al weet dat ze over een tijd niemand meer zal herkennen, maakt indruk. Haar laatste scene zal me nog wel even bijblijven. Net zoals de laatste scenes met Bardem.

Degelijk.

Niet echt top-250 waardig wat mij betreft, maar ook niet onbegrijpelijk. Op het eerste gezicht lijkt dit meteen zo'n sentimentele tranentrekker die de juiste snaar raakt bij het publiek. En dat is de film ook, ik hoef niet naar diepere betekenissen te zoeken op dat gebied.

Uit de tijd dat Bardem nog vaak in Spaanse films te zien was. Het was eigenlijk al bijna de overstap naar Amerikaanse films toen, maar hij zat nog voor de helft in Spanje. Onherkenbaar is hij in ieder geval zeker, en acteert zeker naar behoren. Maar Bardem slaagt er helaas niet in om van Ramón een memorabele verschijning te maken waarmee ik als kijker kan inleven.

Bijrollen zijn ook helaas niet veel sterker. Er wordt degelijk geacteerd en echt slechte prestaties zijn er niet, maar op zijn beurt ook geen goede helaas. De personages zijn redelijk plat, ik zal ze over enkele weken weer helemaal vergeten zijn. Weinig karakters lijken uiteindelijk een eigen smoel te hebben waardoor ze vaak als inwisselbaar geclassificeerd staan.

Visueel ziet het er goed uit, vooral als Amenábar een beetje gaat experimenteren. De zweeftochten van Ramón zijn bijvoorbeeld best apart. Voor de rest is het wel een beetje kaal ingericht allemaal en de Spaanse landschappen, op een aantal adembenemende shots van het strand na, vind ik toch wel verwaarloosd.

Richting het einde wil het nog wel eens raken, maar Amenábar draaft vaak net wat te veel door met het doel om de kijker aan het huilen te maken. Het sentiment blaast iets te veel op en zeker de conditie van Rueda die er ook nog bij komt kijken was onnodig. De film zet alles net iets te sterk aan waardoor de impact voor een groot deel helaas verloren gaat.

Voor de rest is het allemaal als geheel goed genoeg voor een voldoende. Ik baalde er wel van dat het blauwkleurige strand niet vaker in beeld kwam. Die opening was in ieder geval schitterend.

Totaal onbekende dramafilm die me het pas kruiste bij de kringloop en dat ik dacht, let's try! Dat de Spaanse cinema mij niet altijd ligt was ik inmiddels achter, en zo spreekt de combinatie Bardem en drama, Biutiful, me ook niet altijd aan zoals ik nu inmiddels weet. Daarom deze Mar Adentro nieuwsgierig maar met een bepaald voorgevoel gestart.

Het verhaal moge bekend zijn, Ramon is zijn bijna drie decennia durende verlamdheid en bedlegerigheid meer dan zat en onderzoekt de mogelijkheden binnen de grenzen van euthanasie. Verzorgt wordt Ramon door zijn familie en tijdens zijn quest opzoek naar een waardig einde krijgt hij bezoek van twee dames die beide hun eigen visie hebben over wel of geen euthanasie. Bardem is als acteur altijd goed en het is opmerkelijk dat de dertiger zonder moeite in de huid van een man over de vijftig kruipt. En mijn God, wat is het karakter Ramon scherp van tong en gevat, wat een humor en ironie. Wellicht ook maar een afweermechanisme maar goed...

Ontzettend interessant is toch het beeld dat geschetst wordt van alle verschillende meningen over de al dan niet te plegen euthanasie. Zo is broerlief José fel tegenstander, hij vreest zijn broer te moeten missen vermoed ik, maar zich verplaatsen in Ramon en de keuze begrijpen zit er niet in. Anderen begrijpen hem juist wel, of laten de keuze vrij. Kostelijk is de dwaze discussie met de aan rolstoel gekluisterde geestelijke, en zijn assistent maar heen en weer hollen tussen de twee. Ontzettend fraai, en met een emotioneel sterke prikkel, is de scène met de foto's en de terugblik naar wat ooit was en het catastrofale moment. De muziek is ook prachtig, vooral in die betreffende scene. Interessant is toch ook het karakter van de vinnige Rosa die niet op haar bekje gevallen is en haar levenslust en inzicht ten opzichte van wat Ramon wil. Opposites attract, of is het slechts fascinatie...? Psychologisch biedt Mar Adentro veel interessants.

Toch is het niet alleen de zon die schijnt met dit Spaanse drama. De thematiek is lastig en dubbel, en samen met de terugblik naar een jongere Ramon heeft de film nog een tweetal scènes met een hoge emotionele prikkel. Maar over de gehele speelduur heeft de film ontzettend veel moeite mijn aandacht vast te houden. Is het te zwaar...? Te droog...? Of is dit het kenmerk van Spaans drama...? Het zal...Mar Adentro is voor mij met één keer wel bekeken. Een film met interessante thematiek en momenten, maar als totaalproduct heeft de film voor mij geen meerwaarde.

Gewoon een fantastische film over een zwaar en moeilijk thema, alhoewel waardig sterven wanneer jezelf wil zou een recht moeten zijn wat mij betreft, er zijn al zo veel verplichtingen.

Javier Bardem doet dit echt geweldig, en ondanks het thema kan er toch nog gelachen worden ook. In de tijd van de film was euthanasie in Spanje nog verboden, ondertussen is het één van de vijf landen waar het toegelaten is....

Hm. Wel interessant maar ook heel erg binnen de lijntjes en de film weet daardoor niet te verrassen maar ook nergens echt onder de huid te kruipen. Knap spel wel van Bardem die alles moet doen met zijn gezicht en blikken en gelaatstrekken en dat fantastisch doet. Je kan uren naar hem kijken en bedenken wat er allemaal omgaat in hem. Iemand die het wel luchtig laat zien naar buiten toe en oprecht zijn best doet het leven positief te zien maar waar ook heel veel verdriet achter verstopt zit. Slecht is het allemaal niet (zijn relatie met Rosa wordt ook fris en prettig gebracht zonder neppe dramatiek), maar zowel qua verhaal, uitwerking en visueel aspect dusdanig degelijk dat het allemaal stiekem zelfs wat saai wordt. 3,0*.

Een film maken over een moeilijk onderwerp zoals euthanasie/zelfmoord is geen gemakkelijke opdracht en Alejandro Amenábar is er wel in geslaagd om op een serene manier hier een film over te maken. Jammer genoeg is het uiteindelijk een gezapige wandeling geworden van punt A naar punt Z zonder echt pakkende of rauwe momenten tussendoor. Bij een dergelijk thema mag ik van mij gerust iets meer buiten de lijntjes gekleurd worden. Het einde waarbij Ramon effectief zelfmoord pleegt, is natuurlijk wel een aangrijpend moment, maar de 2 uur daarvoor heeft de film me nauwelijks kunnen beroeren.

2.5*