Une Histoire de Vent (1988)

Met alle respect, maar wat een bagger...

Fijn om een keer iets van Joris Ivens gezien te hebben. Binnen de documentaire wereld best wel een bekende naam. De film deed me een beetje denken aan de persoonlijke queesten van Agnes Varda in films als The Gleaners and I of Beaches of Agnes. Een persoonlijke zoektocht waarbij de camera gebruikt wordt als registratiemiddel, maar ook als middel om mee te spelen en te experimenteren. Af en toe een gekunsteld shot, zo nu en dan theaterstukjes, geënsceneerde scenes. Er is sprake van een alomvattend thema (het vastleggen van de wind), maar dit moet meer gezien worden als (hele brede) kapstok dan een concrete leidraad.

Wat me het meest aansprak was dat Ivens hier al 90 jaar was, maar meer levenslust en interesse vertoont dan menig 65 plusser. Hij hoeft zich aan niemand meer te verantwoorden en kan zijn persoonlijke film maken zoals hij dat wil. Dat het allemaal wat onsamenhangend is, maakt niet zoveel uit.

Deze film heeft nu niet direct m’n interesse gewekt om meer van Ivens te gaan kijken, maar ik vond het een aangename kennismaking.

Eigenzinnig, persoonlijk en fantasievol project van de astmatische Joris Ivens gemaakt met zijn laatste adem. De wind symboliseert ook adem, de kracht om te (kunnen over-)leven. Datgene wat de eindscene ook schitterend portretteert.

Documentaire versus fictie/fantasy, leven versus dood, oud versus nieuw, west versus oost, verandering versus stilstand, politiek versus kunst.

Er is wel erg veel gepropt in 5 kwartiertjes film. Onnavolgbaar, los zand? Zeker, maar niet altijd. Het probleem is veelal dat de vele symboliek (zoals die irritante Apenkoning die keer op keer door het beeld hupseflupst) en de kennis die de kijker dient te hebben over het werk/denkbeelden van Ivens overheerst. Indien je dat niet snapt, kan ik het me voorstellen dat dit bagger is.

De quasi-documentaire kent overigens vele, adembenemende scenes. Naast de eindscene is daar ook de scene met het terracotta-leger, een Jacques Tati-esque enscenering van het hedendaagse China met veel figuranten in een hangar, een tête-en-tête (beter gezegd oog in oog) met de Buddha met 1000 handen en ogen, en een letterlijk adembenemende scene waar Ivens ademhaling stopt en van een stoel valt...au.

Not everyone's cup of tea, blijkt maar weer, deze fantasy-documentaire, boordevol levenslust.

De foto doet wel erg veel aan Voyage dans la Lune denken..

Ik neem ook aan dat die maan met een projectiel in haar oog geen toevallige gelijkenis is.

Hahaha.

Zeker niet. Hoe kun je als filmmaker in een fantasy-documentaire duidelijker maken dat je reis je opeens begeeft naar de maan (de plek waar geen wind waait) dan met dit iconisch beeld uit de filmgeschiedenis?

Jammer trouwens dat er alleen maar vreselijk slechte posters te vinden zijn op het wereldwijde web, zodat deze verknipte 'still' geen stille dood mag sterven.

De Nederlandse filmmaker Joris Ivens (1898-1989) is niet heel erg bekend bij het grote publiek. Hij maakte tijdens zijn leven vooral documentaires en was ruim zestig jaar actief, van 1927 tot aan zijn dood. In de jaren '30 werd hij overtuigd communist en maakte hij enkele films over de Russische hoogovens (Komsomolsk, 1932), de mijnstakingen in België (Borinage, 1934), de Spaanse Burgeroorlog (The Spanish Earth, 1937) en de Chinese strijd tegen de Japanse bezetting (The 400 Million, 1939). In de jaren '50 raakte hij in Nederland omstreden vanwege zijn sympathieën voor de Indonesische onafhankelijkheidsbeweging en de rest van zijn leven bracht hij dan ook als banneling door in Parijs.

In 1988 maakte Ivens zijn laatste film: Une Histoire du Vent (Een Verhaal van de Wind). In deze film reist de documentairemaker, inmiddels 90 jaar oud, naar China om te proberen de wind op film vast te leggen. De film bevat mooie, verstilde beelden van de Chinese woestijn, maar eigenlijk hangt de film als los zand aan elkaar. Er is niet echt een verhaal, maar met een speelduur van 80 minuten is het allemaal net te behappen. Een redelijke afscheidsfilm van een bijzondere regisseur. 3*

Nooit gedacht deze film na zoveel jaren nog eens te willen zien. Ik kan me herinneren dat ik het toen 'bagger' vond. Nu, meer dan 30 jaar later heb ik verwonderd naar deze indrukwekkende poëtische zwanenzang gekeken. Wát een tovenaar, wat een gigant.

Voor Paul Verhoeven opkwam was Joris Ivens de meest gelauwerde Nederlandse filmregisseur. Ivens blonk uit in het maken van artistiek vormgegeven documentaires die vaak in het verre oosten (China, Vietnam) werden opgenomen.

‘Une Histoire De Vent’ uit 1988 is zijn afscheidsfilm en zwanenzang. Ivens, een COPD-patiënt is al zijn hele leven geïntrigeerd door luchtverplaatsingen (wind, adem). In deze mix van documentaire, speelfilm, droombeelden en archiefmateriaal speelt hij zelf een prominente rol als jager naar het geheim van de wind dat hij in beeld en geluid tracht te vangen in de pracht van het Chinese landschap. Er is ook aandacht voor bekende culturele artefacts als het gouden beeld van Guanyin, de reuze-Buddah in Leshan, de Grote Muur en het terracotta-leger van Qin Shi Huang.

Een hoogst intrigerend afscheid. Ivens overleed een jaar na voltooiing van ‘Une Histoire De Vent’.