Sôshun (1956)

Mooie film, net als Tokyo Monogatari weer heerlijk traag en verstild.

Soshun is weer een onvervalste shomingeki, een echt woonkamerdrama. Ook hier draait het vooral om karakterontwikkeling en relaties. Verder zijn de belangrijkste thema’s uit het werk van Ozu weer aanwezig, zoals de berusting (het leven nemen zoals het is) en eenzaamheid.

Het hoofdthema is alleszins gedateerd en wordt zelfs steeds belangrijker: in hoeverre is het belangrijk om een leven lang in dienst te staan van de arbeid? Ozu toont aan dat bedrijfsrelaties geen vervanger (kunnen) zijn voor de familie.

Deze film heeft weer een zeer trage verteltrant en een vooral serieuze toon, met slechts hier en daar wat humoristische tinten. Alles zonder sentimenten, onopgesmukt uitgewerkt.

Soshun is wat minder dan Tokyo Monogatari, maar dat is dan ook het grootste werk van Ozu. Het verhaal spreekt (me) wat minder aan en deed me (emotioneel) wat minder. Toch blijft er nog genoeg te genieten over, zoals met de schitterend traag in beeld gebrachte wandeltocht (licht bezwerend) en met de bijeenkomst van oorlogsveteranen (humoristisch).

De beelden zijn van een simpele eenvoud, maar zijn tegelijkertijd ontzettend gestileerd. De vergelijking met bijvoorbeeld In the Mood for Love (Wong Kar-Wai) valt (mij) steeds meer op. De films van Ozu bestaan ook uit prachtige beelden die een zeer sensuele, gracieuze tint hebben.

De hoofdrolspelers bevallen me wat minder dan in Tokyo Story, maar spelen degelijk. Chishu Ryu, de oude hoofdrolspeler uit die film, speelt ook hier mee (als Shoji’s mentor).

Ik las dat de twee acteurs die mij in Tokyo Story het meest bevielen, deze Ryu en zeker de gracieuze Setsuko Hara (Noriko, die ik een elegante verschijning noemde), twee vaste acteurs waren van Ozu. Toevallig las ik gisteren dat zij ook meespeelt in Hakuchi (The Idiot) (1951) van Kurosawa. Die film wilde ik zo en zo wel eens zien (omdat ik dat boek spoedig wil gaan lezen), maar nu is dat dus helemáál het geval. Zal die film wel moeten lenen van iemand, huren kan ik hem niet.

Al met al weer een prima filmpje dus, Soshun, voor wie houdt van trage, serieuze familiedrama’s.

Sterke film van Ozu, die een interessant onderwerp heeft, dat nog steeds erg actueel is. Veel werken en veel geld verdienen klinkt mooi, maar als de balans tussen werk en privé niet goed is, dan is het lastig om gelukkig in het leven te worden.

Early Spring is schijnbaar wat minder bekend, maar daardoor geen mindere film. Ozu schetst hierin een beeld van het naoorlogse Japan. Het is een tijd waarbij Japan nog aan het opkrabbelen is. De jeugd wil modern denken, maar de ouderen hangen juist vast aan hun klassieke gewoontes, iets dat ook van allen tijden is. De toon is ietwat somberder dan normaal en het is ook net wat minder luchtig dan zijn eerdere films. Van Ozu’s werk is alleen het hierna gemaakte Tokyo Twilight nog duisterder van toon.

Het acteerwerk is meer dan goed. Chikage Awashima speelt een prima hoofdrol en ook ik ben altijd erg gecharmeerd van Chishu Ryu. Of hij nu een hoofdrol speelt of een wat kleinere rol zoals hier, hij doet het altijd uitstekend. De personages worden goed uitgediept en het camerawerk is prima. Het is een boeiende film over de problemen van een middenklasse gezin, die zich ook wel goed leent voor een remake.

Ozu is en blijft een geweldige filmmaker.

4,0*

Na ongeveer een half uurtje van Ozu's Early Spring hapert de DISC van het BFI en gaat die pas rond de vijftig minuten verder. De DISC springt dus een heel kwartier vooruit. Heb het op drie verschillende BR-spelers getest maar ze blijven ieder op het hetzelfde moment hangen. Er is verder ook niets te zien op DISC. Geen krassen en geen vlekken. En het meest bizarre is dat op dezelfde DISC Woman of Tokyo staat en die heb ik een paar weken geleden nog gewoon probleemloos afgespeeld. Fabrieksfoutje?

Een wat afwijkende Ozu: geen dochters die moeten huwen of een generatiekloof die maar niet gedicht wordt, het draait dit keer om een jong koppel dat steeds verder uit elkaar drijft. Subtiel als altijd en met veel mededogen voor de menselijke zwakheden heeft Ozu weer een prachtige film gemaakt die ten onrechte niet zo bekend is. En passant kom je er achter, voor zover je dat nog niet wist, dat ongeacht het land waar je woont of de tijd waarin je leeft, de jaloerse eega is een constante. Ook veel andere thema's zoals kameraadschap tijdens de Tweede Wereldoorlog en de vaste baan in loondienst (in het Japans heet dat kennelijk salaryman) komen aan bod, vond dit qua thematiek sowieso een vrij "rijke" film. Prima acteurs, ook dat is geen verrassing, waarbij ik het vooral leuk vond om Chishu Ryu hier te zien als niet zo heel oude man, nota bene enkele jaren na zijn beroemde rol als opa in Tokyo Story. Dikke vier sterren.

Best contact opnemen met hen. Normaal zal je wel een vervanging krijgen. Denk ik.

De films van Ozu blijven toch heerlijk. Ik zag vlak hiervoor de Indische film Pather Panchali, dat me veel minder lag en door de muziek van Shankar veel drukker overkwam. Tijd voor een Ozu, waarin de rust wederkeert. In zijn films zet hij als een getuige de camera discreet neer, alsof hij niet wil storen in het leven dat zich afspeelt in beeld. De camera staat ook altijd op de ideale plek zodat je een prachtig beeld krijgt van de scene. Met de sfeervolle muziek op de achtergrond ben je helemaal aanwezig in het gezelschap.

Early Spring is niet mijn eerste Ozu, dus soms de schrik dat ik net al die sterke films van hem al gezien heb en het alleen maar minder kan. Maar Early Spring haalt evengoed een hoog niveau. Niet de beste uit de reeks, maar wel een karaktervolle prent waarin je de hoofdfiguren ziet evolueren. In de film volgen we een koppel met huwelijksproblemen. Ze lijken meer en meer uit elkaar te groeien, al spelen de omstandigheden rond hen wel mee hoe het verder zal lopen en welke keuzes er gemaakt (moeten) worden. Met op de achtergrond een tijd waarin de oorlog nog niet lang achter hun ligt en de echo er van nog weerklinkt. Maar tegelijk ze leven in een nieuwe meer Westerse tijd. Wat ook invloed heeft op het leven van de mensen.

Inhoudelijk vooral sterk, met de opkomende westerse maatschappij in naoorlogs Japan. Een zeer menselijk drama van alle tijden met een boeiende tijd en omgeving als decor. Er is dus veel te zien. Weer een uitstekend tempo (kabbelend maar die 140 minuten voel je nergens) en veel mooie shots. Vaak met haast overbelichte personen dat voor een sterk effect zorgt maar ook enkele mooie plaatjes van de moderne maatschappij zoals die schoorstenen aan het eind of de nieuwe stenen kantoorgebouwen (in tegenstelling tot de nog traditionele woonhuizen).

Niettemin geen film die me echt grijpt. De film blijft wat afstandelijk, iets dat ik vaker heb met de serieuzere Ozu's. Ik zie liever zijn iets luchtigere films dan zijn zwaardere drama's die vooral op emotioneel vlak niet echt overtuigen. Duidelijk meer een film voor het verstand dan het hart maar nog zeker een dikke voldoende. 3,5*.