Metropolis (1927)

Dit was een bijzondere film. Het moet waarschijnlijk de eerste keer zijn dat 'k een stomme film zie. Dit is toch wel even aanpassen. Naast dat er niet in gesproken wordt, was de film ook nog eens zwart-wit. De film moet het dus vooral van het verhaal, de beelden en de muziek hebben. Gelukkig was dit wel in orde. De film zag er nog goed uit voor z'n leeftijd, met toch enkele speciale effecten die er toch nog steeds door kunnen.

Het is zeker geen alledaagse film en je moet je erg echt voor zetten, maar dan vind 'k hem zeker de moeite om eens te bekijken, al was het maar voor de boodschap die de film brengt of de choreografieën die de arbeiders uitvoerden.

De film is natuurlijk bekend door de SF-beelden die overal te pas en te onpas gebruikt worden.

Toch zou ik de film eerder een soort sociaal drama willen noemen. De beelden die bijna in ons collectief geheugen gegrift staan vormen eigenlijk maar een klein gedeelte v.d. film.

Niet gek, maar wel een beetje zware kost vond ik...

Afgelopen weekend heb ik deze herzien, nu in de gerestaureerde versie die op de dvd-hoes aangekondigt staat als The Complete Metropolis, ondanks dat er nog een handjevol scènes afwezig zijn. Niettemin is het zeker een verbetering, deze nieuwe versie, want grote momenten die eerst alleen maar verteld konden worden met tussenstitels worden nu gelukkig getoond. Slechts één belangrijke scène kennen we alleen van de tussentitels (die waarin Fredersen Rotwang verslaat en Maria ontsnapt).

Het blijft een indrukwekkende film om te zien. In feite, het zijn de beelden die het soms wat al te gekke verhaaltje weten te verkopen. Psychologische diepgang hoef je hier niet te zoeken en het simplistische moraal dat er duimendik bovenop gelegd wordt (de film begint met een openingstitel met de boodschap) maakt ook geen diepe indruk. Maar de beelden van de massa arbeiders, hun vreemde werk, de grote stad, de machines, de robot, het expressionistische acteerwerk. Het blijft gewoon constant erg boeiend om naar te kijken en het wordt daardoor een meeslepende film. Het zijn de regie en de sfeer die de boodschap overbrengen en dat is een enorme prestatie van Lang. Misschien gaat het allemaal wat te lang, wat ironisch genoeg extra versterkt wordt in de gerestaureerde versie, maar buiten dat om is dit toch een sterk begin voor het science-fiction genre in de lange speelfilm.
4* blijft staan.

Toch wel een pittige zit. Aan de schitterende karakters of de beeldschone decors ligt het in ieder geval niet, maar het is een lange zit voor een film waarvan ik het einde al na tien minuten aan zag komen.

Absolute landmarkfilm.

Vooral in het begin erg indrukwekkend qua expressieve decors. Vond het wat dat betreft wel echt genieten van de details hoe er gedacht werd over een volledig ge-automatiseerde wereld anno 1927. Die ritmische bewegingen van de arbeiders in het begin zijn toch erg iconisch.

Naderhand werd het toch iets minder, het verhaaltje hangt een beetje te los aan de thema's van de film, maar de sterke muziek en het expressieve acteerwerk, samen met de decors expressionistische decors blijven de aandacht erbij houden.

Houd ik het op een 3.5*, de gerestaureerde versie gezien en het is wat aan de lange kant soms, maar verder weinig op deze classic aan te merken.

Megalomaan gevoelsproject over verzoening.

Expressionist Lang heeft werkelijk alles uit de kast gehaald om deze film te produceren. De 'special effects' en de belachelijk grote decors zijn goed genoeg voor de 'klassieker'-titel. Maar verder is de film vrij langdradig, soms slaat het hele stukken over die niet begeleidt worden door beeld en het geheel is vrij dramatisch en zwaar. Ik heb geprobeerd om me door mijn gevoel te laten leiden, doordat het plot eigenlijk vrij dun is. Helaas vond ik maar bij twee scènes voldoening daarin. De basis is gelegd voor veel nieuwe Sci-Fi projecten en anti-establishment films, maar dat alleen maakt dit nog geen topper. Nipte 3*.

Ja, geweldig, in één woord. De combinatie van theatraal acteren, bombastische muziek en dramatische massascènes maken dit, samen met de mythologische (bijbelse) motieven, qua vorm tot een overdonderend geheel. Film, opera en theater in één, zou je haast zeggen.

Tot halverwege had ik het gevoel dat dit tot het allerbeste behoorde dat ik ooit zou zien, maar dan gaat het op verhaalniveau toch een beetje de mist in. De contouren van een mythologische vertelling die in het eerste deel zo veelbelovend geschetst werden, vervagen weer, en het geheel vervlakt tot enkele cliffhangertjes (met overigens nog wel enkele schitterende scènes) om te eindigen met een, zeker gezien de noodlotssfeer die aanvankelijk het verhaal tekende, ongeloofwaardige en zouteloze verzoening.

En daardoor ben ik ook minder geneigd om de duimendikke, soms op de lachspieren werkende, tussenteksten - hoe zeer die soms door de omstandigheden ook te vergoeilijken zijn - met de mantel der liefde te bedekken.

Er is in de loop der tijd natuurlijk nogal wat gebeurd met deze film, en ik heb geen idee in hoeverre de oorspronkelijke bedoelingen daardoor gefnuikt zijn, en in hoeverre en aan welk verondersteld publiek men concessies meende te moeten doen. Alles in aanmerking genomen, kun je het hele project misschien wel vergelijken met de Torenbouw van Babel: een megalomane, zeer indrukwekkende, maar wel tot mislukken gedoemde onderneming.

Een goede drama/SF film...

Oudewetse verhaal...

Oudewetse acteerwerk...

Geen HD aanwezig, alleen zwart en wit...

Geen grote breedbeeld...

Alleen klassieke muziek, geen

Dolby Digital aanwezig...

Goede en gewaagde film van Lang die misschien voor die tijd toch iets te ambitieus was.Door de fantastische decors en prachtige belichting toch een klassieker.Zelf vind ik M en Das testament des Dr Mabuse die hij een paar jaar later maakte nog beter.

Een echt goede film heeft geen woorden nodig om een verhaal te vertellen. Een echt goede acteur heeft geen woorden nodig om te vertellen wat hij wil.

De stomme films zijn daarom misschien wel de beste films ter wereld. Geen computeranimatie en pure overtuiging. Dat is een stomme geniale meesterlijke film.

Metropolis

Ik heb pas één werk van Fritz Lang gezien, maar dat was genoeg om onder de indruk van de man te zijn. Qua waardering is Metropolis zijn tweede film. Het is echter wel een totaal andere wereld waarin de film zijn gemaakt. Je kan ze dus eigenlijk niet met elkaar vergelijken. Na wat onderzoek te hebben verricht over de film ben ik er achter gekomen dat het een nogal zwaar leven heeft gehad, waarvan de verlossing in Buenos Aires heeft gelegen. 4 varianten maar liefst. De originele, de 80 minuten versie, de 120 minuten versie en de bijna complete versie van 150 minuten. Gelukkig heb ik de laatste mogen aanschouwen (volgens mij ontbraken er uiteindelijk maar 2 scènes. Klopt dat?)

Metropolis heeft nog niet eens zo'n sterk plot. Zoals vaak in toekomst films ziet de toekomst er niet goed uit voor de meest mensen. Fritz Lang was destijds misschien één van de eerste, maar tegenwoordig al niet meer. De daarop volgende gebeurtenissen zijn ook niet heel bijzonder.
Vond ik de film dan slecht? Alles behalve dat. Om maar even los te gaan: fenomenaal, fantastisch, schitterend, uniek en weet ik veel wat nog meer. De uitwerking van deze film is werkelijk schitterend. De stad ziet er prachtig uit. Zelfs voor de huidige tijd is dit een film die zich met de beste kan meten. Alles ziet er zo gelikt uit. De uitwerking van het verhaal is werkelijk van een puik niveau. Ik kan er alleen maar lovend over zijn. Na een uur weliswaar zat ik er pas helemaal in, maar de laatste anderhalf uur hadden mij in zijn geheel opgeslokt.

Gustav Fröhlich is misschien samen met nog een paar het belangrijkste personage in dit verhaal. Hij speelt geweldig. In het begin moet je heel erg wennen aan zijn stijl, maar hij weet fantastisch te spelen. Mijn openingsmoraal is op deze gehele film van toepassing. Als de tekst zou ontbreken zou verhaal en acteur nog steeds te volgen zijn. Zo moet een film in zijn puurheid zijn! Alfred Abel is de kapitalist. De satirische spot die met hem en door hem bedreven wordt is werkelijk schitterend neer gezet. Op hem is ook weer de moraal van toepassing. Rudolf Klein-Rogge is een prachtige gekke wetenschapper. Hij weet zijn rol en zijn twijfel schitterend van het scherm af te laten spatten. Fritz Rasp speelt een zeer goede engerd. Hij kom goed overtuigend, stoïcijns en nors over. Theodor Loos en Heinrich George zijn ook uitmuntend in hun bijrollen.
De echte klapper van deze film was ondanks alle boven genoemde toch echt Brigitte Helm. Zij speelt zo zo goed. Zowel als goede lieftallige vredesduif als charismatische kwaadaardige intrigante. Echt zo fantastisch.

Visueel is Metropolis één stuk genieten. De scènes zien er allemaal stuk voor stuk zo mooi uit. De view over de steden, de machine's, de renbaan, maar ook de overstroming en de explosies. Jammer dat net die twee scènetjes niet zijn terug gevonden. Zo sneu vind ik dat.
Omdat de film geen spraak heeft is er natuurlijk overvloedig muziek. Iets kenmerkend voor de stomme film uiteraard. Ook dat is weer geweldig gedaan. Meeslepend, spannend en het geeft zoveel sfeer aan de film. Dit is echt iets wat de huidige films beter en meer moeten bevatten. Muziek die je meetrek in zo'n film, die je emotie laat voelen en die je uit je stoel doet veren. Dit alles heeft Metropolis gewoon.

Een meesterwerk. Zowel voor zijn tijd als voor deze tijd. Ik kan er niet meer van maken. De 5.1 miljoen Reichsmark (16 miljoen euro) die het gekost heeft is het meer dan waard. Jammer dat men destijds de waarde er niet van in zag. Fritz Lang heeft hiermee denk ik de beste stomme film aller tijden neergezet (al moet ik er echt eens wat meer gaan kijken. Iemand tips? ). Klasse, pure klasse!

5*

Sinds ik enkele jaren geleden het filmmuseum in Berlijn heb bezocht, wilde ik deze film eens een kans geven. Na deze eindelijk goedkoop te hebben gevonden via Engels import heb ik deze gezien. Ik moet zeggen dat ik erg onder de indruk was. Het verhaal is soms wat traag, maar ik heb me eigenlijk geen moment verveeld. Dit is zo een film waar gebaren, lichaamshouding en symboliek zoveel belangrijker zijn dan dialoog. De beelden spreken voor zich. Ik heb een versie van anderhalf uur gezien en ik heb niet het gevoel dat ik belangrijke dingen heb gemist. Ik moet zeggen dat een silent film ook wel degelijk goed kan zijn zonder dat er slapstick aan te pas moet komen. I denk dat het zo een film is die iedereen moet gezien hebben.

"Der Mittler zwischen Hirn und Händen muss das Herz sein"

Metropolis de expresionele Duitse sceince-fiction klassieker van regisseur Fritz Lang. Deze is van grote invloed geweest op de latere sceince-fiction en heeft ondanks dat hij destijds flopte toch een aardig publiek gekregen. Er zijn geruchten dat - dit ondanks joodse achtergronden - de favoriete film was van Adolf Hitler, en dat hij de Joodse Fritz Lang hierom gespaard zou hebben. Ook is Metropolis de duurste film van de jaren '20 (ruim 5 miljoen mark, dat is nu 16 miljoen euro), met alle indrukwekkende effecten en sets.

Ik heb de "complete" verzie gezien, waar het materiaal uit Argentinië is toegevoegd. Ik was erg positief verrast toen ik de film zag. Het is allemaal niet zo langdradig als ik eerst gedacht had. Als eerste het acteerwerk. In die tijd toen er geen geluid onder films zat werd er vaak heel erg overdreven geacteerd om emoties beter over te kunnen brengen, dat heeft op zich wel wat. Wel moet ik zeggen dat je kunt zien dat iedereen acteert, tegenwoordig zijn we er aan gewend dat acteurs aardig realistisch over kunnen komen maar hier is het nog iets "toneelerig". Al moet ik zeggen dat de hoofdrollen allemaal erg goed vertolkt zijn. Alfred Abel acteert heel serieus als de burgemeester Joh Fredersen. Gustav Fröhlich is een goede hoofdpersoon die erg in zijn rol opgaat. Brigitte Helm heeft een knap staaltje werk geleverd. Niet alleen speelt ze vol overtuiging de goede Maria maar ook speelt ze in zwaar kostuum De Machine, De dood en de zeven doodzonden.

Het verhaal van Metropolis is erg goed. Het bevat een duidelijke Christelijk/Joodse ondertoon. Ook hebben de stijl en het verhaal van Metropolis een grote invloed gehad op de latere sceince-fiction, zo zijn bijvoorbeeld Star Wars, Blade Runner en The Matrix geïnspireerd door Metropolis. Metropolis gaat over Freder, de zoon van Joh Fredersen de burgemeester, die op een dag in de Club der zonen de mooie Maria tegenkomt die de kinderen van de arbeiders onder haar hoede neemt. Maria word echter weggestuurd en Freder besluit haar achterna te gaan de diepte in. In deze toekomst wonen boven de rijke denkers en onder de arme arbeiders die 10 uur per dag zwaar moeten werken. Na lang zoeken vind hij Maria die voor de werkers predikt over een bemiddelaar die zal komen en tussen werker en denker zal bemiddelen. Als Joh Fredersen hier lucht van krijgt geeft hij de uitvinder Rotwang de opdracht om een robot het uiterlijk van Maria te geven en die dan haar plaats in te laten nemen.'

Het aparte sfeertje van Metropolis bevalt mij wel. Het is visueel erg mooi allemaal de stijl. Totaal anders als ik verwacht had. In plaats van een typische stilistische sceince-fiction wereld is Metropolis ook nog vol met eeuwenoude kathedralen en oude catacomben. De dood en de zeven doodszonden vind ik ook prachtig vormgegeven. En uiteraard de beroemde Metropolis-robot die de inspiratie was voor C-3PO uit Star Wars. Ik vind de shots van de gebouwen met bewegen de auto's en vliegtuigen voor die tijd heel indrukwekkend. Ook de vele reusachtige sets zijn geweldig. Erg kunstige beeldeffecten zijn gebruikt, dat deden ze door spiegels en projectors te gebruiken.

De muziek van Gottfried Huppertz is prachtig al had deze van mij op sommige momenten wat duisterder gemogen. Het schijnt dat de de verloren delen van de film op de muziek hebben gemonteerd. Ik ben een erg grote fan van Giorgio Moroder maar zijn versie van Metropolis is toch wel slecht te noemen. Ik ben dol op zijn Metropolis-soundtrack (waar ook Freddie Mercury en Jon Anderson aan meegewerkt hebben) maar deze past niet bij de het karakter van de film. Een stuk uit de 1984 versie die ik wel geslaagd vond was o.a. de scene met de dood.

Metropolis is een prachtige film die elke filmliefhebber wel een keer gezien moet hebben. Naar mijn mening de beste "stomme"-film en misschien ook wel beste zwart/wit-film. Echt een aanrader.

-Acteerwerk 7/10

-Muziek 9/10 (Originele & Giorgio Moroder versie)

-Effecten 8/10

-Sets 8/10

-Algemeen 9,7/10

Voor 12+ lijkt mij, grotendeels omdat jongere kinderen er niets van kunnen begrijpen en er wat excentrieke stukken voorkomen. Er is een scene waar in een nachtclub gedanst word (voor die tijd uber controversieel) maar dat valt voor standaarden vandaag de dag erg mee.

Prima film en zonder twijfel destijds een groot cinematografisch meesterwerk. Het begin van de film, met werknemers die als nummertjes en een soort van robots gebruikt worden, wist indruk op me te maken. De film lijkt me duidelijk een kritiek op de tweedeling tussen rijk en arm binnen de maatschappij. Meer dan dat het een vooruitziende blik had lijkt het me dat er in de afgelopen 90 jaar in die tweedeling nauwelijks iets is veranderd.

Qua verhaal heeft het veel raakvlakken met Modern Times (1936) al is dat een hele andere genre (komedie). De 'special effects' zijn erg knap gedaan. Als puntje van kritiek vond ik het op den duur wel voorspelbaar worden, ook had het van mij wel wat korter gemogen, het middendeel wordt net teveel uitgerekt voor mijn gevoel. Hoe dan ook een uitstekende film om eens gezien te hebben. 3,5*

Niet eerder aan toegekomen dan nu.

Maar erg goed. Uiterst sfeervolle zwart-wit film over een maatschappij met een rijke toplaag en een onderdrukte arme hardwerkende onderlaag.

Ondanks de klassieke soundtrack moest ik tijdens het kijken toch veel denken aan de clips van Queen's Radio Gaga en Depeche Mode's People are People. Dat leidde mij een beetje af van de film maar dat ligt verder aan mij.

De special effects waren effectief en vooral de robot vond ik griezelig knap gemaakt.

En de poster van Metropolis vind ik doorde grafische letters en kleurgebruik ook erg mooi.

In deze dystopie zijn de bewoners van het boven- en het ondergrondse zich nauwelijks van elkaars bestaan bewust. De bovengronders worden dom gehouden met brood, spelen en decadente feestjes. De geüniformeerde ondergronders beulen zich af in shifts van tien uur, zonder contact met zonlicht, als radertjes in een machine. Deze tegenstelling wordt ook weergegeven door de tussentitels, die naar beneden of naar boven bewegen.

Het is een aanklacht tegen de vervreemding in een kapitalistisch systeem. Zonder contact met het eindproduct waaraan hij werkt, is de arbeider veroordeeld tot het routineus uitvoeren van voor hem zinloze handelingen. Kaarsen en kruisen verlenen een religieus tintje aan de boodschap van profetes Maria en haar marxistisch gekleurde versie van de legende van de Toren van Babel. Het pentagram dat we op meerdere plaatsen te zien krijgen, staat symbool voor de mens met z'n hoofd en z'n vier ledematen. Deze figuur zit ook in de ondergrondse machine met de wijzers die door een mens bediend wordt.

De camera beweegt niet, al wordt die indruk soms gecreëerd door een bewegende achtergrond. Het perspectief is gevarieerd. De futuristische grootstad met z'n modernistische architectuur, kubistische vormen en verkeersaders maakt een efficiënte maar emotieloze indruk. Magistrale sets zijn geconstrueerd met behulp van miniaturen en spiegels. Aan technologieën als elektriciteit en robotica worden haast bovennatuurlijke kwaliteiten toegekend. Natuur zie je enkel in de Eeuwige Tuinen, waar Freder Maria en de kinderen opmerkt. Tijdens Freders delirium zien we een montage met surrealistische elementen. Na de overstroming volgt een climax met een massa figuranten.

Op het eerste zicht lijken de personages typetjes: de kapitalist, de rebelse zoon, de profetes. Ze gaan echter twijfelen aan zichzelf en ondergaan een verandering. De gekke professor Rotwang is zo geworden na het verlies van Hel. De acteerstijl is niet natuurlijk. Emoties worden uitvergroot in de lichaamstaal als compensatie voor de afwezigheid van spraak. Het is pantomime, aanleunend bij ballet. Uitschieter is de dubbelrol van Brigitte Helm. De valse Maria onderscheidt zich van de echte door asymmetrische houdingen, spastische bewegingen, een louche blik en donkere make-up.

De muziek is beïnvloed door Wagner en Richard Strauss, met een volle symfonische klank en leidmotieven die bij een personage of een idee horen.

Ten slotte is een compliment voor de restauratie op z'n plaats. Lange tijd waren grote stukken verloren gewaand of in de verkeerde volgorde gemonteerd. Nu is het eindelijk mogelijk om, op een paar onherstelbare fragmentjes na, een versie te zien die overeenkomt met wat Fritz Lang in gedachten had.

Ongelooflijk dat deze film, die tussen de 3,5 miljoen en vijf miljoen Rijksmark had gekost, destijds een grote flop is geweest. Gelukkig kunnen we achteraf bijna niet anders dan concluderen dat regisseur Fritz Lang een visionair was, want hoe vaak is deze film niet geïmiteerd, geciteerd en/of gekopieerd. Dat de film een aardige duit gekost heeft was ook wel te zien aan de talrijke maquettes en volgens de berichten 36.000 figuranten en 300 modelauto's. Maar we zien ook een verbluffende visuele stijl. Dit is absoluut een mooi voorbeeld van het Duitse expressionisme. Indrukwekkend waren de special effect. Natuurlijk is het niveau van de effecten niet te vergelijken met de digitale CGI-technieken van tegenwoordig, maar voor die tijd was het meer dan revolutionair. Daarnaast was het verhaal wat in Metropolis vertelt wordt zelfs nu nog steeds relevant. Het gaat over een groot stad waarin er een te grote kloof is tussen de rijken en het gewone "werk" volk en laat de gevaren zien die op de loer liggen als die industrialisatie te ver wordt doorgevoerd. Mooi verbeeld en verwoord in de eindscène: ‘Het brein en de handen kunnen elkaar nooit begrijpen indien het hart niet als bemiddelaar optreedt. Doordat Metropolis in 1927 een catastrofe voor de distributeur was, is er lange tijd alleen een ingekorte versie bewaard gebleven. Echter in 2008 doken er in Argentinië ineens nieuwe beelden op, waarvan men dacht dat ze verloren waren gegaan. De gedeeltelijk verloren gegane film is opnieuw gereconstrueerd en er is ruim 25 minuten extra beeldmateriaal aan toegevoegd. Ik heb dan ook deze langere versie gekeken, die muzikaal begeleidt werd door The New Pollutants. Een bijzondere iets moderne score. De film heeft bijzonder veel betekend voor de cinema in het algemeen en het sciencefictiongenre in het bijzonder. Dit prachtige werk van Lang was zijn tijd ver, ver vooruit!

Een film die een prominente plaats inneemt in de filmgeschiedenis en dat valt ook wel te begrijpen. De film is zijn tijd ver vooruit. Fraaie sets en een op zich ook wel gedegen plot. Niet dat het plot mij nou echt aanspreekt. De opbouw is wel aardig, maar vervolgens wordt het allemaal wel heel erg traag naar voren gebracht en wordt er wel erg langzaam naar een - overigens weinig verrassende - ontknoping toegewerkt. Na het eerste uur wordt het daarom hier en daar wat saai, te meer aangezien je het einde van ver ziet aankomen. Toch blijft er genoeg om naar te kijken, de film steekt visueel wel prima in elkaar. Het acteerwerk is wat zwaar aangezet, maar dat past wel in de tijdsgeest. Aardig om een keer gezien te hebben vanwege de status die de film (niet ten onrechte) heeft, maar het duurde mij toch echt te lang en aan een tweede kijkbeurt zal ik mij niet snel wagen.

Metropolis is een soort van ‘prehistorische’ Blade Runner (1982) - MovieMeter.nl: de film schetst een dystopisch toekomstbeeld met typische noir-elementen rondom mensen vs. robotten. Metropolis verbeeldt de toekomstige stad der steden die is verworden tot de Bijbelse Toren van Babel en aldus het toneel van tweedracht is, meer specifiek tussen ‘handen en hersenen’ ofwel arbeid en kapitaal. Daarmee heeft de film een sterk politieke inhoud: ongetwijfeld geïnspireerd door de marxistische voorspelling van klassenstrijd zien we in de film deze klassenstrijd in extremo uitgebeeld. Maar het script is van de vrouw van Fritz Lang, Thea van Arbou, die lid van de NSDAP was en de film roept op tot zeg maar de fascistische oplossing: het hart moet de bemiddelaar zijn tussen handen (arbeid) en hersenen (kapitaal). De film plaatst dit echter in een religieus perspectief: ene Maria treedt op als een profeet die de bemiddelaar (dat blijkt - de zoon van de heerser die een soort Jezus/Boeddha wordt als hij de ellende in de wereld heeft gezien) aankondigt die vrede en eenheid zal brengen, maar zij wordt door een duivelse uitvinder vervangen door een robot die als de ‘Babylonische hoer’ juist tot strijd en vernietiging oproept – en tot alle zeven hoofdzondes verleidt – waarna de stad à la de Bijbelse Apocalyps ten onder dreigt te gaan.

Interessanter wellicht is hoe de film de essentie van de moderniteit verbeeldt zoals uiteengezet in De film als modern fenomeen - MovieMeter.nl: de stad van de toekomst van het jaar 2000 is één grote machine geworden – de kindverslindende Moloch uit de Bijbel – met de arbeiders gereduceerd tot slaven van de machines en daarmee tot gedeïndividualiseerde en ontzielde robotten. Tegelijkertijd worden de arbeiders verleid door een robot – “de mens van de toekomst” – die zich juist als mens (als Maria) voordoet, waarmee wordt verwezen naar onze actuele toekomst waarin de grenzen tussen mens en robot vervagen. Het is met name met betrekking tot deze moderne bureaucratie en robotisering dat de film zijn aansprekende boodschap behoudt: vergeet het hart niet in de machinatie en samenspel van arbeid en intellect.

Zo’n stomme film is wennen – het is moeilijk om aldoor je aandacht erbij te houden omdat je alleen maar aldoor de filmmuziek hoort en die muziek me ook een beetje op mijn zenuwen werkte (waarbij die muziek opvallenderwijs niet modernistisch maar 19de eeuws is maar wel erg aanwezig) – maar de film boeit omdat het rijk is aan interessante en actuele thema’s en omdat het er (nog steeds) fascinerend uitziet. Dat laatste zowel qua futurisme (dat aan Blade Runner doet denken) als qua expressionisme (de expressieve, grote gebaren en opvallende make-up dat de figuren in de film karikaturaal maakt welke stijl doet denken aan de kubistische en expressionistische kunst van die tijd). Het is moeilijk zo’n oude film een cijfer te geven maar het is zonder meer een – invloedrijk – kunstwerk en eenvoudig te begrijpen dat deze film een cultfilm en klassieker is geworden.

Fritz Lang maakte in 1927 deze grootse film die als troef vooral kan uitpakken met dat visionaire. Een visie op de toekomst en daarom ook van belang op de filmwereld. Maar tegelijk zie je ook wel dat een idee alleen niet sterk genoeg is. Ik zag kort hiervoor de films The Kid (Charles Chaplin) en The General (Buster Keaton) die uiteindelijk toch ouder zijn maar visueel veel beter overkomen. Het acteerwerk in Metropolis lijkt wel 10 jaar ouder. In het zelfde jaar dat The Jazz Singer met geluid uitpakt blijft Metropolis duidelijk hangen. Dat kan geen kwaad, zie maar naar Chaplin die er lang over deed om naar geluid te gaan. Maar ga wel mee met uw tijd. Metropolis mag dan wel belangrijk zijn, als film is dit niet echt genieten. Als toekomstbeeld komt een Modern Times uit 1936 dan een heel pak frisser over, toch maar 9 jaar later gemaakt.

Technisch is Metropolis een absoluut meesterstuk, maar verhalend blijft het toch een beetje drakerig; ik hoopte dat een herziening zou helpen, maar ik blijf moeite hebben met het hele plot rondom Freder (wat toch de hoofdmoot van de film is). Arrogant kereltje met nogal een messiascomplex, en wat doet hij nu eigenlijk? Werkt eens een dagje hard mee en vindt zichzelf een hele peer, faalt vervolgens zijn geliefde te redden, valt in een delirium, en mag dan uiteindelijk het heldhaftige werk van Maria afmaken. En eventjes opdraven om papa op de kerktrappen iets in te fluisteren. De uitstraling van vaatdoek Fröhlich helpt ook nauwelijks: totaal ongeloofwaardige held.

Voor zo'n menselijk verhaal blijven alle personages daarnaast ook veel te veel archetypen. Alleen Fredersen Sr. weet te boeien, maar dat komt meer door het genuanceerde spel van een sterke Abel dan door het script van Von Harbou en Lang. Helm is vooral indrukwekkend als Maschinenmensch, en Klein-Rogge en Rasp doen zoals altijd voortreffelijk dienst als slechterikken. Maar ze hebben allemaal nogal wat te verbloemen met hun acteerwerk.

Uiteindelijk kan ik me nog best vinden in de kritiek van weleer, dat de film onder die waanzinnige en briljante vormgeving (want man, wat is het ontwerp geweldig, en de montage en het camerawerk subliem) toch bijzonder weinig inhoud waarborgt, behalve een ietwat naïef en weeïg plotje. Als ik dan één van de sciencefictionfilms van Lang moet kiezen, dan toch absoluut het veel coolere Frau im Mond van twee jaar later.

Eindelijk deze oerklassieker kunnen zien. In Metropolis zien we een gepolariseerde samenleving tussen de werkende arbeiders en een groep van heersende elite die ten gevolge van de prestaties van de arbeiders rijkelijk kunnen leven. De marxistische visie waarbij de één sterk afhankelijk is van de andere is bijgevolg gedoemd om te mislukken en dat blijkt ook wanneer de arbeiders zich niet langer neerleggen bij de mensonwaardige arbeidsomstandigheden.

Visueel ziet Metropolis er erg knap uit. De futuristische bovengrondse wereld met zijn moderne hoogbouw ziet er prima uit. Inhoudelijk was het plot niet te bijzonder, maar technisch maakt de film veel goed, net zoals de achterliggende boodschap ook erg intrigerend is.

De acteerprestaties zijn wat overacting, maar dat is niet abnormaal te noemen in een stomme film waarbij je met louter je expressies het publiek duidelijk moest maken wat je aan het doen bent. Al bij al een sterke film die je als cinefiel gezien moet hebben. Een nipte 4,0* wat mij betreft.

Mooi.

Het heeft me veels te lang geduurd voordat ik Metropolis zag. Zo'n monumentale film als deze mag natuurlijk wel door elke filmfan gezien worden. En het was ook zeker geen teleurstelling, wellicht tot nu toe 1 van de beste stille films die ik heb gezien.

Al vanaf de eerste minuten werd ik overrompeld door effecten die hun tijd toch echt een stuk voorbij gaan. De stad, de settings, het concept. Alles is opvallend groots en effectief neergezet, en waarvan ik dacht dat het een moeizame 145 minuten gingen worden, werden uiteindelijk een erg vlotte 145 minuten.

Het bombast van de muziek is misschien wel wat te veel, maar ik kan een deel kwijtschelden omdat de beelden vaak niet onderdoen aan de bombastische soundtrack. Zeer epische sets, grootse beelden en groots in beeld gebracht. Regisseur Lang heeft er duidelijk veel werk van gemaakt.

De film kakt eigenlijk nergens echt in. Er gebeurd veel, en vooral in het begin en slotfase wordt dit met een behoorlijke noodvaart gebracht. Tijdens de slotfase voelde ik ook weer een beetje spanning, en dat voel ik niet zo vaak meer bij stille films. Sterker nog, het is maar 1x eerder voorgekomen, bij Battleship Potemkin.

Wel jammer dat enkele rollen zo overdreven worden neergezet, maar dat hoort er dan wel weer een beetje bij. Maar hier valt het wat meer op, omdat sommige rollen gewoon normaal functioneren. En dat lopen er van die jokers bij zoals Fröhlich. Ik kan het verhaal er niet serieuzer om nemen.

Maar de film zit goed in elkaar, op vele elementen. De finale was oprecht erg gaaf, en de gehele uitwerking van de film doet een hoop respect bij mij opborrelen voor Lang. Ben blij dat er nog wel stille films zijn die me weer eens echt weten te intrigeren.

Visueel kent deze film nauwelijks zijn gelijke, en dat is voor mij ruimschoots genoeg compensatie voor de onduidelijke moraal, de religieuze en Messianistische elementen (de preek over de Toren van Babel, de rol van de Bemiddelaar, het "laat de kinderen tot mij komen"-einde) en het theatrale acteren van het liefdespaar dat de grenzen van het betamelijke ruimschoots overschrijdt. (Wat dat laatste betreft, voor Brigitte Helm kan nog ter verdediging worden aangevoerd dat haar vertolking als Maria juist zoveel mogelijk op een bang hertje met saamgeknepen knuisjes moet lijken om het contrast met de extraverte en opzwepende "Maschinenmensch" zo groot mogelijk te maken, maar naar de manier waarop Gustav Fröhlich als Freder steeds naar z'n hart grijpt moet toch ook in 1927 al met gefronste wenkbrauwen zijn gekeken.)

        Uiteindelijk zijn het de gigantische sets (zowel boven als onder het aardoppervlak), de massascènes van bijvoorbeeld de als zombies in- en uitstromende arbeiders, en de nog altijd indrukwekkende explosies en elektriciteits- en water-FX die deze film z'n terechte reputatie als één van de meest iconische produkties ooit hebben bezorgd, en het aantal films dat im- of expliciet schatplichtig is aan Metropolis zal niet meer te tellen zijn. Ook weer een prachtige muziekscore van Gottfried Huppertz, en Fritz Rasp is heerlijk creepy als "Der Schmale" (de man die Freder moet schaduwen). Een overdadig en megalomaan bouwwerk op een goedkoop fundamentje van onvoldragen socialistische ideeën, maar door de expertise van de bouwmeester kan ik me probleemloos concentreren op de architectuur als een feest voor de ogen. Zoals de New Yorker in 1978 over deze film zei: "It goes too far and always gets away with it."

Film over klasseverschil in de maatschappij en ook wel over de vele onhebbelijkheden bij de mens.

Als besluit luidt het dat het hart de moderator is tussen de hersenen en de handen.

Zonder meer voor zijn tijd een meesterwerk. De expressionistisch massascènes doen hallucinant aan en niet alleen die. Het beeld van de ondergrondse mens en de macht van bovenuit vormen een onbehaaglijk futuristisch beeld. Het zijn visuele hoogstandjes die de opzet van de film sterk onderlijnen.

In deze Sight & Sound tijden maar weer eens een hele grote klassieker die ik nog niet had gezien bekeken.

Indrukwekkende expressiviteit. Film als kunstvorm is radicaal veranderd met de ontwikkeling van de geluidsfilm. Films die zo nadrukkelijk in beelden verteld worden vind je buiten experimenten hier en daar niet meer. Visueel misschien nog wel indrukwekkender dan verwacht. Het verhaal is een mengelmoes van een dystopie, met het Frankenstein gegeven en zit tjokvol religieuze verwijzingen en is erg veel meer geschikt voor een expressieve in beeld vertelde weinig subtiele film dan dat het zou werken als geluidsfilm. Fraaist is de film misschien wel als hij het stevigst in beelden uitpakt zoals in de toren van babel scene, de droomsequenties en apocalyptische scenes op het eind.

Regisseur Fritz Lang gaat er met gestrekt been in bij deze frontale aanval op het klassenonderscheid tussen “denkers” en “doeners” ten gevolge van ongebreidelde industrialisatie en het ontbreken van een intermediair tussen beide. Het marxistisch getinte verhaal is achteraf bezien niet erg bijzonder voor die tijd (“roaring twenties”). De vormgeving van de film is dat wel met zijn futuristische decors en speciale effecten. Wat dat betreft was Lang zijn tijd ver vooruit.

Style over substance.

Waar deze film wijd en zijd geroemd wordt als het beste en het eerste met van alles waaronder als eerste science fiction film, vind ik het boven alles het eerste voorbeeld van style over substance. Het verhaal is te dun voor woorden, het motief is naief en lijkt van het omslag van Das Kapital te zijn gejat, met wat ideetjes van H.G. Wells er slordigjes doorheen gemixt. Een toekomstvisie kan ik er met de beste wil echt niet in zien, en voor de moraal kan je ongeveer elke andere film ook dezelfde lof toedichten. Verder is er geen karakterontwikkeling, de personages krijgen geen inhoud van belang. Alleen de setbouw en wat trucjes die we nu special effects zouden noemen zijn goed - maar net zoals met alle films van zo lang geleden, moet daar echt wel de kwalificatie 'voor die tijd' bij. Eigenlijk de enige scene die me echt goed ligt is die waarin Freder in zijn hallucinatie de verwording van de machine tot Moloch ziet, en algemener is het eerste kwartiertje of zo het sterkst - wat daarna komt is toch vooral langdradig en veel, heel erg veel meer van hetzelfde. Niet voor niets dat er vrijwel meteen al drie kwartier uitgeknipt werd, en onder de invloed van de Nazi's bleek de film ook in 91 minuten te passen.

Wellicht is het de review van H.G. Wells die me het meest aanspreekt - die kende vanzelfsprekend indertijd al deze materie als geen ander, en zag in het script de ideeën van Shelley, Čapek en zichzelf gejat worden. "Quite the silliest film" zei hij, en daar ben ik het geloof ik toch echt wel mee eens.

Herzien in de gerestaureerde uitgave van 2,5 uur. Het blijft een bijzondere ervaring, deze Metropolis, maar ik moet toch de criticasters deels gelijk geven- de stijl en visie van Lang zijn groots en meeslepend, het scenario is dat bepaald niet. Troebele motieven van zowel Fredersen sr -wat wilde die nou eigenlijk?- en Rotwang en een wat flauw plotje rondom Fredersen jr en Maria maken dit toch niet het meesterwerk wat ik er wel in vermoedde. De mensenmassa die net zo makkelijk voor de ene als de andere agitator plunderend door de straten trekken vond ik -helaas- dan wel vrij realistisch.

Neemt niet weg dat ik wel weer genoten heb van de film in algemene zin. Helms Machinen-Mensch is geweldig, dat dansje alleen al (ze speelt trouwens 11 rollen, de 7 hoofdzonden meegeteld) en ook Rasp als "der Schmale" viel op met zijn sinistere uitstraling. Maar het is vooral het design wat de aandacht trekt. En dacht ik dat Back to the Future een vooruitziende blik had met het eerste Skype-gesprek- Metropolis was dus nog wat eerder. Het ziet er dus fantastisch uit met meerdere shots die je zo kunt inlijsten, maar verhalend, mwah. Dus toch een halfje eraf. Nog steeds wel een film die ik graag op groot scherm zou willen zien.