Saint Jack (1979)

Een karakterstudie, ja, dat is het. Niet een sterk of memorabel verhaal. Maar wel aangenaam en relaxed.

Typerende rol voor Gazzara, maar die setting in Singapore, dat zie je toch ook weer niet alle dagen. Niet zo goed als Bogdanovich eerdere output in de Jaren 70, maar wel zijn laatste goede film denk ik. Robby Müller was de cameraman (ik zag hier niet zo duidelijk zijn hand) al was-ie ditmaal zelf kort in beeld als passerende Amsterdamse toerist. Bogdanovich speelt zelf nog een rol (ik dacht al waar ken ik die kop van, maar die hangt ergens in de gangen bij het LHC), maar het meest opvallend is toch wel de korte rol van George 'On Her Majesty's Secret Service' Lazenby.

O ja, en de film is dus ontzettend grappig, ook al speelt hij louter in op culturele vooroordelen, dat groepje van vier Engelsen was hilarisch en dan Denholm Elliott ertussen als de 'ook' Engelsman, maar juist omgekeerd.

Wel verrassend dat hier nog een NLs ondertitelde kopie van was. En ook opvallend veel volk zo in EYE. En dat waren wel mensen die specifiek op deze titel (en Müller-tribute) waren afgekomen.

Heb vooralsnog alleen The Last Picture Show en Mask gezien van Bogdanovich maar die laatste vond ik dus erg sterk. Jij dus niet.

Nee Mask heb ik maar op 1.5* staan. En dat ligt niet aan Cher, want die zie ik juist graag (Moonstruck, Mermaids). Ik zou het eens kunnen herkansen, is wel een beoordeling van 20 jaar terug denk ik. In mijn herinnering vervelend sentiment. Bogdanovich wel altijd interssant gevonden. Heb Cat's Meow hier nog op DVD liggen. Bogdanovich heeft vast auteurs elementen maar qua stijl en onderwerp schiet het alle kanten uit. Saint Jack (om even on-topic te blijven) was met weinig andere dingen vergelijkbaar - de drukte van Altman wellicht, maar die maakte nooit een film in Singapore.

Deze film is gesitueerd tijdens het bezoek van president Nixon aan China en is deels een milieuschets van Amerikanen en Britten in Singapore en deels een karakterstudie van een vriendelijke pooier.

Met the Killing of a Chinese Bookie en deze film is Ben Gazarra het gezicht geworden van de aimabele man in een crimineel milieu, waarvan je ook echt gelooft dat ze bestaan. Ze maken de zelfkant van de maatschappij dragelijk voor de mensen om hen heen en offeren zichzelf op als dat nodig is, om hun ingewikkelde moraal in stand te houden. Net zoals bij Cassavetes zullen Bogdanovich en Paul Theroux veel bijgedragen hebben aan het personage, maar Gazarra maakt het personage zo eigen en vooral aantrekkelijk dat hij de kijker de hele tijd met zich meeneemt.

Denholm Elliot, die normaal andere acteurs wegspeelt, is nu op gelijke voet aanwezig. De twee acteurs lijken elkaar op te zwepen om het beste uit hun rol te halen. De draad van de vriendschap tussen de twee mannen is een pareltje van observatie op zichzelf en ontleend zijn bestaansrecht aan niks anders dan het tonen van respect en affectie, want echt belangrijk voor het verhaal is het niet. Een duidelijk verhaal is er ook eigenlijk niet echt. De film is zoals eerder gezegd een karakterstudie en een milieuschets. De narratieve elementen bestaan uit twee intriges: Eentje met de Chinese maffia en één met de Amerikaanse politicus. Ook deze voorvallen lijken enkel bedoeld om het karakter van Jack verder te duiden.

Andere memorabele momenten zijn: het duo boekhouders(?). met hun emotieloze gezichten en droogkomische one-liners: "the behaviour of Chinese men can be very awkward sometimes". En ook de gebeurtenissen rond Amerikaanse militairen en de 4 post-koloniale Britten met hun bizarre gedrag. (met als hoogtepunt, de crematie. )

Bij elkaar genomen, een erg fijne film met eigenlijk weinig kritiekpunten van mijn kant, behalve dat de laatste intrige met Lazenby, te veel afwijkt van de rest van de film en te laat ingeleid wordt, waardoor dit verhaal te veel op zich zelf staat. Ik weet niet hoe Paul Theroux zijn boek oorspronkelijk heeft geconstrueerd, maar hier is de balans tussen intrige enerzijds en karakterstudie/milieuschets anderzijds, een beetje zoek. Toch heb ik er zeer van genoten en is de huidige waardering wellicht aan de lage kant.

Ben Gazzara geeft één de beste vertolkingen van zijn carrière als de charismatische en pragmatische Jack Flowers, een pooier die veel respect geniet in de rosse buurt van Singapore waar hij iedereen kent en goed met de mensen om kan gaan. Hij hoopt snel een fortuin te vergaren zodat hij kan rentenieren, dus wanneer CIA-agent Eddie Schuman [Peter Bogdanovich] hem een flinke som geld biedt om compromitterende foto's te maken van de seksuele escapades van een senator [George Lazenby], heeft Jack daar wel oren naar. Maar hij weet dat hij zijn reputatie op het spel zet met deze actie. Is dat een prijs die hij bereid is te betalen?

Bogdanovich maakte de film geheel op locatie met een flink aantal lokale bewoners in kleine rollen of als figuranten. Gazzara voelt zich ogenschijnlijk als een vis in het water en contrasteert op effectieve wijze met Denholm Elliot als de vriendelijke, maar wat burgerlijke vriend die eens per jaar op bezoek komt. Het is jammer dat dit één van Bogdanovich minder bekende films is, want het verdient meer erkenning dan het tot nu toe heeft gekregen. Sterker nog: dit is één van zijn beste werken!

Ben Gazzara, in zijn eigen flegmatieke stijl, blijft in de zwoele sfeer van "The Killing of a Chinese Bookie" en al kon deze "Saint-Jack" me minder bekoren, het is toch Ben die toch weer bewijst dergelijke al bij al complexe rol vlot aan te kunnen.

Film gaat heel lang door, en eigenlijk tot het wel verrassend einde toe, op het observeren van het hoofdpersonage in zijn omgang met mensen van allerlei slag en intenties, er al dan niet aan toegevend, waarbij alleen de rol vertolkt door Denholm Elliott even een voet naast die Gazzara kwam zetten.

Goeie film over een opportunistische Amerikaan die in Singapore als pooier zijn geld weet te verdienen. Niet echt een verhaal, maar wel een goed neergezet hoofdpersonage. Zijn amicale omgang met iedereen die hij tevreden probeert te houden. Ben Gazzara is niet alleen goed gecast maar zet de rol uitstekend neer. Goed locatiewerk in Singapore maakt de film behoorlijk authentiek.

Met een kleine Bogdanovich inhaalslag bezig, en na de teleurstellende What's Up Doc en Nickelodeon beviel deze Saint Jack me gelukkig wel, dat was ook wel even nodig om de moed erin te houden. Gazarra speelt inderdaad een vergelijkbare rol als in Killing of a Chinese Bookie en dat doet hij voortreffelijk. Elliott's inbreng is ook erg fijn als aimabele Brit die ondanks de ogenschijnlijk grote verschillen een zielsverwant herkent in Jack.

Wat Saint Jack zo prettig doet wegkijken is het relaxte tempo en de exotische, enigszins louche sfeer van de film, een wereld van hoeren, pooiers en dubieuze expats. Van Singapore's imago van veilig en smetteloos paradijs blijft niet zoveel over. De film is ook behoorlijk grappig, met sterke anekdotes en vrolijke dronkenschap, en heeft talloze mooie, kleine observaties over het expat-leven en bijbehorende cultuurverschillen.