Uzak (2002)

Mooi traag en met bij vlagen bijzonder mooie scenes, Vooral in de eerste helft erg weinig dialoog, waardoor de film Aziatisch aandeed.

Erg subtiel in de opbouw van de relatie tussen de twee hoofdpersonen. Mooie tekening van de afstand die Mahmut heeft genomen van zijn verleden en de moeite die hij heeft met de confrontatie ermee.

De regisseur is een groot talent en heeft wellicht een meesterwerk in zich. Deze film is dat nog niet.

3.5*

Uzak is een film over freelance fotograaf Mahmut, die leeft in een zelfgekozen isolement, en zijn (verre?) neef Yusuf die, met grote tegenzin van Mahmut, komt logeren.

De acteerprestaties van de hoofdrolspelers zijn overtuigend en de buitenopnamen zijn van een grote schoonheid. Het probleem dat ik een beetje met deze film heb is dat de personages een weinig boeiend leven hebben, en maar wat voor zich uitstaren. Ik krijg dan last van plaatsvervangende verveling. En ook een beetje een hekel aan hen.

Maar toch, uiteindelijk werkt de sfeer van de film wel degelijk op mij in. Door de trage manier van vertellen blijven de beelden nog lang op je netvlies staan. Het shot waarbij Yusuf in de sneeuw langs een groot schip in de haven loopt is betoverend mooi en haast surrealistisch.

Mooi gezegd. Dat vat het inderdaad mooi samen.

Beiden unhappy met hun leven, hoewel Mahmut zijn zaken natuurlijk beter op orde heeft, maar of hij daar minder om lijdt?

De sullige Yusuf volgt wildvreemde vrouwen en nadert ze soms op een stalkermanier en gaat zelfs in de bosjes staan gluren. Hoe desperate kun je zijn...

Niet helemaal mijn type film, maar de film droogt erg goed op. Ik heb 3 sterren gegeven en misschien wordt het nog een halfje meer.

Het eerste uur is prachtig; veel lange, brede en rustige shots die langzaam een verhaal vertellen. Helaas slaat de film na een uur een beetje om; het wordt allemaal iets drukker, veel minder van die prachtige lange shots, maar wel veel meer close-ups en veel meer gepraat (niet dat dit verkeerd is in een film, maar als je in een film het eerste uur de acteurs vrij weinig laat zeggen, maar in plaats daar van het beeld laat spreken, vind ik het jammer dat je dit in het tweede gedeelte juist anders om doet. De acteurs waren nu genoodzaakt het verhaal te vertellen (enkele shots uitgezonderd).

Toch 3,5*, omdat vooral het eerste uur toch wel verdomd mooi is.

Vaak mooie plaatjes, dat wel maar voor de rest is het maar een taaie bedoeling deze Uzak. Ik bedoel ik had al problemen om me 2 uur lang te concentreren bij Stalker laat staan als ik moet kijken naar iemand anders die in een donkere kamer op een TV naar Stalker kijkt

De personen in deze film die met elkaar zitten opgezadeld, een werkeloze sloddervos en een fotograaf die al zijn gevoel voor schoonheid is kwijtgeraakt, hebben een nogal leeg en vooral erg, erg saai leven... Ik weet eigenlijk niet zo goed wat ik daarmee aan moet. Ik voelde niet zoveel bij deze personen vond ze zelfs behoorlijk vervelend (vooral de fotograaf vond ik best een naar mannetje). Is het een verhaal over (al dan niet zelfverkozen) eenzaamheid en vervreemding in de grote stad? Waarom wordt er dan niet meer mee gedaan? De climax beperkt zich tot het wisselen van een sigarettenmerk of het omvallen van een lamp. Tja, de ultieme verveling op film vastgelegd en dan opgesierd met prachtige beelden van een besneeuwd Istanbul. Maar, voor mooie plaatjes koop ik wel een fotoboek... en al die verveling vind ik gewoon niet echt intressant om te zien. Het meest boeiende was nog toen ik mezelf begon af te vragen hoe die 2 mannen in godsnaam al die fotografie-zooi in die kleine zwarte SMART kregen gepropt (dat had ik dan weer wel eens willen zien).

Opvallend is dat ik de acteerprestaties dan eigenlijk wel weer behoorlijk goed vond, dat wil zeggen de personages vond ik zeker geloofwaardig. Maar denk dat dit soort slakkengang trage art-house, waarin nauwelijks iets gebeurt mij gewoon niet zo ligt (sukkel ook altijd spontaan in slaap als ik aan Le Fils denk bv).

Houd het uiteindelijk maar op een bescheiden 2.5*

Waar Madecineman de film Le Fils als vergelijking aanhaalt, vind ik dat niet geheel terecht. Want Le Fils bevatte naar mijn idee veel meer spanning dan Uzak. Verder deel ik de mening van Madecineman wel. Prachtige beelden: Jazeker, Boeiend: niet echt.

Nuri Bilge Ceylan realiseert erg persoonlijke films. Het Turkse Talent is regisseur, scenarist, cameraman, co-editor én producent (heeft zijn eigen productiehuis NBC Film). Zijn cast bestaat voornamelijk uit amateurs (familieleden en vrienden). In Uzak is de buurvrouw zijn eigen vrouw, de moeder zijn moeder, Yusuf zijn neef en Mahmut een vriend van hem. De Smart van Mahmut is Ceylans eigen wagen en het appartement in de film is de regisseurs (oude) woonst. Ceylan maakt small budget films. Uzak kostte minder dan $100,000. Een niet-commercieel uitgangspunt, films maken voor jezelf, zoals je ze zelf wil. Zijn films bevatten vaak autobiografische elementen. Ceylan is zelf fotograaf. Deze winterse stadsparabel bevat dan ook precieuze panoramische plans waarin zowel op voor-, midden- als achtergrond wordt gewerkt. Net als bij Ozu mogen de scènes hier uitgespeeld worden volgens hun natuurlijke tijd (een welkom antidotum).

Mahmut is een gevallen vereenzaamde artistieke intellectueel (cf. boekenwand). Zijn ambities zijn ondergesneeuwd geraakt. “De fotografie is dood” stelt hij in het begin. Mahmut fotografeert nu tegels voor reclamefolders. Wanneer zelfs Tarkvoski je niet meer kan boeien, je Stalker gebruikt om hinderlijke kamergenoten van de tv weg te jagen en je porno verkiest boven de Russische grootmeester ben je er erg aan toe. “Waar is de tijd dat je films wilde maken als Tarkvoski” vragen zijn vrienden.

Zijn neef Yusuf komt als ontheemde arbeider bij hem aankloppen op zoek naar werk in Istanbul en een nieuw en beter leven. Maar ook zijn idealen smelten al snel als sneeuw voor de zon en hij laat alles op zijn beloop.

De afstand uit de eloquente titel doelt dus deels op de vervreemding van zichzelf en hun dromen. De titel zou ook kunnen gelezen worden als een verwijzing naar de technische afstand in de wijdse shots. Maar in hoofdzaak refereert ‘uzak’ op de relatie tussen de twee protagonisten. Mahmut voelt zich als een muis in de val bij deze proleet. De symboolzwangere film verhaalt dit via allerlei kleine handelingen en details (bijvoorbeeld het elektronische soldaatje).

Ceylan fulmineert op die manier tegen het individualistische stadsleven. Stedelingen creëren hun eigen gevangeniscellen. Als de moderne Tsjechov toont de regisseur op een melancholische, soms licht tragikomische wijze het onoverbrugbare isolement waarin mensen leven, het onvermogen tot communicatie (cf. ook relatie tot vrouwen in Uzak) en lethargisch ennui. Solidariteit en warmte ziet de regisseur als een rurale deugd (uit zijn jeugdjaren). De plattelandsvluchter Yusuf vindt geen beter bestaan in de stad. De ex van Mahmut laat Istanbul achter zich om een nieuw leven te beginnen in Canada.

Twee scènes breken echter met de dagdagelijkse realiteit. Op een nacht ziet Yusuf een lichtvonk in de kamer maar valt opnieuw in slaap. Wanneer Mahmut weer eens ’s nachts voor de tv hangt, ziet hij zijn staande lamp in slow motion en zonder één geluid omvallen. Een magische toets die misschien een on(der)bewust moment van luciditeit of besef verzinnebeelden. Zomerend somnambulisme in hun analgetische bewelming?

Op het einde – in een shot dat een andere grootstadkroniek, Allens Manhattan, citeert - droomt Mahmut bij de haven (Vrijheid) waar Yusuf zo vaak rondhing en rookt hij toch één van zijn neefs “vuile zeemanssigaretten”. Raken zijn bevroren aspiraties toch wat gedooid?

Nuri Bilge Ceylan is één van de weinige hedendaagse cineasten waarvan gezegd wordt dat hij met weinig woorden veel kan zeggen. Het toeval wil dat ‘Uzak’ in deze zijn meest geslaagde film zou zijn, maar helaas moet ik me aansluiten bij wat Ramon K en Madecineman reeds schreven.

Eerst en vooral vertoont ‘Uzak’ een schrijnend gebrek aan verhalende ontwikkeling. Ceylan slaagt er schijnbaar moeiteloos in om zonder plot anderhalf uur lethargie over het witte doek uit te smeren, wat bij de toeschouwer een soortgelijk effect genereert.

Alsof dat nog niet genoeg is heeft de film ook visueel verrassend weinig om het lijf. Het aantal mooie plaatjes laat zich op één hand tellen, en dan nog blijven het beelden zonder betekenis.

Tot slot hoopt Ceylan een rechtvaardiging te vinden voor zijn sluimerende, inhoudsloze cinema door te dwepen met Tarkovsky (de meester van de meditatieve film), maar dat gaat er bij mij niet in.

Ceylan ontgoochelt zowel stilistisch als verhalend. ‘Uzak’ is de ver-van-mijn-bed-show in het kwadraat.

Ongelofelijke schoonheid. Uiterst traag, weinig dialoog, veel langgerekte statische shots, maar desalniettemin verveelt het geen minuut. Visueel niet altijd even mooi, maar de vele stiltes lijken veel te zeggen. De liefhebbers van deze film kan ik evenzo Baran aanraden. Qua beeldtaal toont die film heleboel gelijkenissen. Hele dikke 4*

Mooi eerste kwartier vooral, bijna geen spraak, trage, mooie statische shots van een triestig landschap en straatbeeld. Iets waar ik persoonlijk wel van houd, net als de 'vervreemding' (Antonioni). Vooral Özdemir speelt sterk.

Het had wel wat boeiender gemogen tussen Mahmut en Yusuf, het liefst zelfs met nog wat minder dialoog ook.

3.5*

Uzak is bij vlagen een sterke film, die vooral een erg mooi begin kent, met mooie trage lange shots, waarin minutenlang geen woord wordt gezegd.

Het is het begin van een sfeervolle film, waarin regisseur Nuri Bilge Ceylan bij vlagen laat zien dat hij een getalenteerd filmmaker is. Is zijn meest recente film Once upon a Time in Anatolia komt dat pas echt tot ontwikkeling. In deze Uzak staat vooral de relatie tussen de twee hoofdpersonen centraal. Yusuf denkt dat het leven bij Mahmut beter is, maar komt er al snel achter dat dit weleens niet het geval zou kunnen zijn. Mahmut heeft ook zo zijn dromen, maar weet ook dat die nooit te realiseren zullen zijn. Dat geeft beide mannen op een gegeven moment een bepaalde moedeloosheid, wat ik wel redelijk goed uitgewerkt vond.

Jammer dat het af en toe wat drukker wordt en daardoor ook iets minder boeiend. Ceylan is duidelijk een regisseur, die op zijn best is als er sfeer gecreëerd moet worden en er liefst niet teveel gepraat wordt. Ik las trouwens dat de acteurs amateurs waren, maar ik vond ze best goed acteren. Vooral de man die Mahmut speelt, doet het erg goed. Verder best aangenaam dus, maar op sommige momenten net niet goed genoeg om echt top te zijn.

3,5*

Degelijke film die zich afspeelt in een grauw winters Istanbul. Een jonge knaap komt naar de grote stad om daar bij een ver familielid zijn intrek te nemen. Vanuit daar hoopt ie (naïef als ie is) een baan in de scheepvaart te vinden. Ondertussen botert het tussen de twee ook niet echt. Het is dus nogal een lastige situati uiteindelijk.

Ik vond het wel een aardig filmpje geworden, die het vooral moet hebben van de rustige sfeer. Regisseur Nuri Bilge Ceylan neemt rustig de tijd voor stille scenes. Een van de opmerkelijke hoogtepunten is dat de twee naar Stalker zitten te kijken en vooral wat niet veel later daarna gebeurt.

De derde film die ik van deze Turkse regisseur gezien heb en tevens ook zijn minste. Het komt niet in de schaduw van Winter Sleep die een zeer sterk laatste 1¼ uur had. Het manco van Uzak voor mij is dat ik mij totaal niet kon inleven in de twee hoofdpersonages die mij Siberisch koud lieten. Tja, en dan blijft er eigenlijk buiten de mooie winterse plaatjes van Istanbul voor mij weinig van deze film over. Vooral die Yusuf vond ik een vreselijk personage. Een en al leegheid, mooi gesymboliseerd trouwens in het gekantelde schip dat wij in het begin van de film te zien kregen.

2,0*

Toevallig ook mijn derde Ceylan, en wederom 4 sterren: het zou me niets verbazen als hij een van mijn regisseurs is met het hoogste gemiddelde. Dat had ik van tevoren niet verwacht omdat hij toch bekend staat als een slow cineast, een stijl waar ik niet altijd even veel geduld voor heb, maar zijn films raken kennelijk een snaar. Het is vaak een en al melancholie, gevangen in mooie trage beelden- Turkije roept bij veel Nederlanders waarschijnlijk beelden op van all-in vakanties met zon en strand, bij Ceylan sneeuwt het vooral. Na de weidse landschappen in Winter Sleep en Once upon a Time in Anatolia is de setting in Istanbul trouwens een welkome afwisseling.

Anders dan de meesten hier kon ik best wat met de hoofdpersonages (ik weet niet wat dat zegt over mij). Mijn sympathie ligt wel bij Mahmut, maar hoewel ik Yusuf weliswaar nogal sneu en onbeholpen vond, en ik me volledig kan voorstellen dat zijn bezoek met de dag ondraaglijker werd voor zijn gastheer- hij was toch vooral niet op zijn plaats, een vis op het droge, verdwaald in de grote stad en niet wetend hoe hij contact moet maken. Zijn kansloze achtervolgingen en ongegeneerde gegluur zijn ongemakkelijk maar vooral ook treurig, en ik had eigenlijk met hem te doen. Hoewel Mahmut het beter voor elkaar heeft achtervolgt hij ook stiekem een vrouw (zijn ex-vrouw voor wie hij nog heimelijk gevoelens koestert, maar die uit zijn leven verdwijnt), als je zo ver bent gaat iets toch niet helemaal goed. Hij lijkt uitgeblust, zonder passie voor zijn werk, klaarblijkelijk beland in een flinke crisis.

Fijne cineast, ben nu vooral benieuwd naar Clouds of May en Climates, maar wil eigenlijk alles wel van hem zien.

Ik vond de film matig, niet slecht, maar er ook niet echt bovenuit springend. Veel stilistische beelden die bij momenten eindeloos duurden. Veel gegevens, beelden en info waarmee je amper mee aan de slag kan. Zwijgzame film ook, dus van de dialogen moest je het ook niet hebben. Personages die verder niet aansloegen, dus ja.

Mooie beelden wel van een besneeuwd Istanboel. Je ziet wel dat er een vakman achter de camera's staat, maar in zijn geheel en voor het plot was het toch net iets te weinig voor me.