The Odyssey (2026)

Kino in Rotterdam zit daar ook wel bij met diverse soorten films.

Christopher Nolan levert met zijn interpretatie van de Odyssee vooral een sterke fantasiefilm af, met een aantal bombastische scènes zoals we die van hem gewend zijn. Wat opvalt, is dat de film geen enkele poging doet om historisch accuraat te zijn. Integendeel: hij maakt direct duidelijk dat dit een volledig eigen interpretatie van het verhaal is. Sterker nog, de film wijkt op sommige punten behoorlijk ver af van Homerus' epos. Toch stoorde mij dat nauwelijks, al plaatst het wel enkele kleine kanttekeningen. 

De film kiest voor een veel somberdere en pessimistischere benadering dan het bronmateriaal. Vooral de manier waarop Odysseus' mentale gesteldheid wordt neergezet, geeft het verhaal een heel andere lading. Niet per se hopeloos, maar wel fundamenteel anders dan de kern van het oorspronkelijke epos. Dat neem ik de film echter niet kwalijk. Deze hervertelling past namelijk uitstekend bij Nolans manier van verhalen vertellen.

Wat ik normaal gesproken vaak mis in Nolans films, is een emotionele connectie met de personages. Zijn films voelen regelmatig wat afstandelijk en koud aan. Bij deze film had ik dat juist veel minder. Vooral het einde wist mij echt te raken.

De actiescènes zijn zonder meer indrukwekkend. Wel vond ik het gedeelte op het eiland van de Laestrygonen weinig toevoegen aan het verhaal. Daar staat tegenover dat de confrontatie met de Cycloop bijzonder sterk is uitgewerkt. Als kijker voel je je net zo klein en machteloos als Odysseus en zijn bemanning. Juist het kwetsbare van de mens en de overgave aan de grillen van de goden komen in deze scènes prachtig naar voren.

Naast alle lof zijn er ook zeker kanttekeningen te plaatsen. Sommige personages blijven erg oppervlakkig. Calypso krijgt bijvoorbeeld nauwelijks diepgang. Daarnaast ogen de kostuums, decors en zelfs een deel van de casting soms wel erg fantasyachtig. Natuurlijk is dit een Hollywoodproductie en probeert de film nergens een realistische weergave van de Griekse oudheid te zijn. Toch denk ik dat de film had gewonnen aan kracht als deze elementen iets dichter bij de culturele context van de Grieken waren gebleven.

De film is op zijn eigen manier authentiek. De combinatie van een typisch Hollywoods spektakel met een moderne, pessimistische ondertoon werkt verrassend goed. Tegelijkertijd bekruipt me het gevoel dat er nog meer in had gezeten wanneer de makers op bepaalde punten iets dichter bij het bronmateriaal waren gebleven. Uiteindelijk voelt de film bijna als een anti-Odyssee. Aan het einde wordt Odysseus verbannen en concludeert hij dat de beschaving aan haar eigen daden (van Troje en wijzelf als 'the sea people') ten onder is gegaan. Binnen de context van deze film werkt dat uitstekend, maar het staat wel haaks op de boodschap van het oorspronkelijke epos.

De castingcontroverse rondom Helena vind ik overigens geen groot minpunt van de film zelf. Ze is nauwelijks vijf minuten in beeld en de film probeert als geheel toch al geen historisch geloofwaardige Griekse wereld neer te zetten. Tegelijkertijd begrijp ik de kritiek op deze keuze wel degelijk.

Wat mij daarbij stoort, is dat kritiek op zulke castingkeuzes tegenwoordig vaak te snel wordt weggezet als racisme. Dat is een veel te oppervlakkige conclusie. Voor veel mensen komt die kritiek juist voort uit de wens om een mythologische en culturele traditie zo veel mogelijk recht te doen. De Griekse mythologie is immers meer dan zomaar een sprookjesboek; zij maakt deel uit van een cultureel erfgoed dat voor veel mensen betekenis heeft en die Grieken bestaan vandaag de dag nog steeds.

Argumenten als "het is maar mythologie" of "we weten toch niet precies hoe mensen eruitzagen" overtuigen mij dan ook niet. Evenmin overtuigt het verwijt dat iemand alleen bezwaar zou maken tegen acteurs met een andere huidskleur. Natuurlijk past een Helena met een lichte mediterrane uitstraling historisch gezien beter binnen de Griekse oudheid dan iemand die daar duidelijk niet bij aansluit. Dat betekent niet dat de film hierdoor mislukt, maar wel dat het legitiem is om zulke keuzes kritisch te bespreken.

Kortom, ik heb me uitstekend vermaakt met deze film. Als fantasiefilm en als Nolan-film werkt hij bijzonder goed. Wie echter een trouwe verfilming van Homerus verwacht, zal waarschijnlijk teleurgesteld zijn. Juist doordat de film bewust een geheel eigen koers vaart, weet hij te overtuigen. Tegelijkertijd had hij naar mijn idee nóg sterker kunnen zijn als sommige elementen iets meer geworteld waren gebleven in de Griekse cultuur en het oorspronkelijke epos.

Fantastische film, ik was echt overdonderd door de actie en de muziek!

Laat zo'n episch verhaal maar aan Nolan over.

Ik heb me niet afgevraagd of het allemaal historisch correct is.

Je kunt het verhaal van Odysseus ook in de context van onze tijd plaatsen.

https://nos.nl/artikel/2624750-we-liften-lekker-mee-boekhandels-verkopen-meer-odyssee-vertalingen-na-film

Niet de moeite genomen die link te openen. Dat boekhandels meer vertalingen van Odyssee verkopen is toch volstrekt te verwachten?

Er zullen ook wel meer Calypso-ijsjes worden verkocht, en de handel in tenten van het merk 'Penelope' zal ook toegenomen zijn.

Grote films jagen de verkopen van nevenproducten aan. Poe hee.

De tragedies van Sophocles en Euripides over Andromeda zijn grotendeels verloren gegaan maar ik sluit niet uit dat 'leukolenos' ook op deze Aethiopische prinses van toepassing was.

In de Metamorfosen van Ovidius veranderd Andromeda in een marmeren standbeeld, gezien de situatie begrijpelijk, de associaties zullen echter vloeiender zijn geweest.

Jammer, Inge Oudejans deelt daar een aardig weetje.

Deze hele discussie is lachwekkend. Echt weer zo'n zie-mij-eens-de-beste-googleprins-zijn discussie.

en zo vreselijk serieus allemaal.

Dit is gewoon een film om lekker in de 'scoop te genieten, of om lekker jezelf aan te ergeren, maar het wordt behandeld of het gaat om een nieuw juweel. Kom op zeg, het is Nolan.

Wat vreselijk dat je het zo serieus nam. Wij hier lagen dubbel, ondertussen schalen vol oliebollen bakkend.dronken we warm bier door een rietje.

Gelukkig maar. Dan heb ik me zorgen gemaakt voor niets. Nog lekker nagenieten met een ijsje en een slokje lekkers.

"Diversity hires zijn denk ik in het leven geroepen om iedereen kansen te geven; gelijkheid te creëren, maar naar mijn gevoel werkt het averechts."

Dit is al een pure aanname. Je weet niet of ze vanwege diversiteit zijn gecast. Sterker nog Nolan heeft aangegeven dat hij Lupita heeft gekozen omdat hij haar een goede actrice vind. Tenzij jij kan bewijzen dat hij liegt, is het dus een pure aanname van je.

"Je kan er toch moeilijk langs kijken dat sommige rollen aanvoelen als verplicht i.p.v. dat het effectief een bijdrage heeft."

En waarom zou een huidskleur altijd een effectieve bijdrage moeten geven aan een rol? Vraag je, je die vraag ook af als er een wit persoon is gecast?

"Spijtig dat ik je enkel dit gedeelte uit mijn tekst haalt."

Dat is mij dan weer het meest opgevallen...

Regisseur Christopher Nolan bewijst ook in deze genrehoek nog altijd een uitstekende film te kunnen afleveren, indien je enigszins kan meegaan in het onevenwichtige tempo. De verwachting is dat de hoge score van een film als The Odyssey precies om die reden zal gaan dalen eenmaal de film uit de bioscopen is. Gelukkig doet ook dat niet al te veel af aan de kwaliteit. Nolan toont zich kundig door gebruik te maken van een boel praktische effecten en slim camerawerk om de dreiging te vergroten. Het hoge budget maakt het bovendien mogelijk om veel bekende castleden uit te nodigen, al overtuigt slechts een gemengd gedeelte hiervan. Zeker Matt Damon is eigenlijk wat teleurstellend, al laat het scenario hem niet al te vaak toe om echt boven het filmische geweld uit te steken. Sequenties zoals de aanvaring met de Laistrygonen en de uitgebreide belegering van Troje zijn momenten waar een film als The Odyssey sterk mee scoort en ogen opvallend bruut voor een Nolanproduct. Teleurstellend is de uitgesponnen lengte van de film, de geregeld nogal sterk aangezette en te gekunstelde dialogen en de ietwat kale filters. Verder zonder meer een spectaculair geheel dat een bioscoopbezoekje meer dan verdient.