Joker: Folie à Deux (2024)

Ik had mijn verwachtingen aardig laag gehouden en ook mijn man gewaarschuwd dat er veel kritiek was op dit vervolg. Ik houd niet van musicals dus ik was een beetje bang voor een tenenkrommende film, maar ik vond hem toch eigenlijk wel boeiend genoeg om te blijven kijjken en de musical-achrige stukjes uit te zitten.
Toevoeging: ik vond het ook wel aardig hoe Harley "Lee" Quinzel in deze versie wordt verwerkt. Weliswaar is ze niet zijn behandelend psychiater, toch heeft ze daar wel voor gestudeerd en is ze geobsedeerd met Joker. Een vleugje 'comic' Joker dus.

Na afloop voelde ik wel een lichte teleurstelling omdat ik had gehoopt dat er misschien toch een vervolg zou komen waarmee men dan iets zou kunnen goedmaken (dus minder musical, meer waarop men hoopte in de stijl van deel). En dat deze deel 2 een soort tussenfilm zou zijn. In deel 3 zouden we dan tóch de crimelord gaan zien in een nieuw verhaal, eventueel met een batman achtig figuur.

Echter, ik heb er een tijdje over nagedacht...en kan er ook vrede mee hebben zoals het verhaal door de regisseur bedoeld is. Het gaat over de rise en fall van een zieke, gepijnigde en getraumatiseerde man. Niks met spannende kat en muisspellen tussen superhelden en superschurken. Het is veel meer een melodrama geworden, een alternatieve kijk op Joker en Arthur Fleck. Ook wel weer verfrissend en anders. Alleen die musical insteek had wat minder gemogen.

Ik las wel dat er mensen zijn die hoop houden en speculeren over een vervolg.
De gevangene die Arthur aan het einde neersteekt zal uiteindelijk zichzelf het personage The Joker aanmeten en Arthur Fleck als zijn grote voorbeeld nemen. Het snijden van een lach op zijn gezicht is de grootste aanwijzing. Tegen die tijd is er ook een Batman in beeld gekomen en voila, een nieuwe film! Als je het zo bekijkt waren deze Joker films eigenlijk een soort van prequels.

Het dramaspel bij de oude Grieken is begonnen als muziek en sowieso zijn ze verwant omdat de kern ervan is om in de huid van de ander te kruipen: dat geldt niet alleen voor de toneelspeler maar ook voor de zanger die evengoed een emotie of verhaal uitbeeldt met zijn zang en lyrische tekst en die paradoxalerwijs om dat ‘oprecht’ te kunnen doen op het podium iemand anders wordt c.q. zich met dat uit te beelden gevoel of persoon vereenzelvigt. De verhouding tussen het echte leven en de uitbeelding op het podium is complex: enerzijds is het tweede een imitatie van het eerste (“Everything that happens in life can happen in a show” wordt in de film gezongen) maar is het leven ook een soort theater (zoals Shakespeare zegt: “All the world's a stage”). Door het leven naar het podium te brengen krijgt het glans en pas echt leven: het ‘bigger-than-life’-leven op het podium is in zekere zin echter dan het ‘gewone’ leven (en ligt daarin het ontstaan en bestaansrecht van drama); in dat verband heeft de film een prachtige visuele stijl vol kleur- en rookfilters om het getoonde te intensiveren en tot leven te brengen. Mensen vinden het raar dat er wordt gezongen in een film (drama) maar eigenlijk is dat raar want de film is ook niet echt (ook gekunsteld) maar zelf ook al een dramatisering dus een transpositie naar een fantasiewereld. Het musical-aspect verhevigt dat alleen maar en wordt in de film – die zelf natuurlijk al een fantasie is – gebruikt om de fantasiewereld van Arthur Fleck uit te beelden: waar de handeling (het drama) het uiterlijke uitbeeldt, drukt muziek het innerlijke en in dit geval de fantasie, ook de gedeelde fantasie of waanzin van Arthur en Lee (‘folie à deux’), uit. De film is in wezen dan ook niet echt een musical maar in Flecks fantasie (of hallucinatie) krijgt hij het podium om met z’n geliefde Lee duetten te zingen zodat die scenes een podium op een podium en een droom in een droom vormen; het is immers Flecks grote droom om op een podium te staan.

Het drama gaat er over dat Arthur Fleck een geestesziek persoon is die om zichzelf te weren tegen traumatische gebeurtenissen heeft gesplist in zijn ‘ware’ ik – de loser die aldoor faalt en wordt vernederd en onderdrukt – en de zelfverzekerde, overwinnende Joker als zijn fantasie die roem oogst op het podium. Z’n vriendin Lee (Lady Gaga) houdt van de Joker en heeft in de film de rol om met het zingen de fantasiewereld van Arthur Fleck op te wekken en zo de Joker tevoorschijn te halen en tot leven te brengen. Wat dat betreft past het goed dat Lady Gaga de echte ster is qua zingen en Joaquin Phoenix de echte ster qua acteren want zij belichaamt de fantasie en hij de grauwe werkelijkheid: zij geeft als het ware het podium aan Arthur Fleck om door middel van zijn liefde tot haar ‘iemand’ te worden – om gezien en bewonderd te worden door z’n fans – in plaats van de ‘niemand’ die hij in werkelijkheid is (welke laatste zachtmoedige, zielige persoon z’n advocaat juist als de ‘echte’ persoon naar voren wil brengen om hem in dit in wezen rechtbankdrama ontoerekeningsvatbaar te laten verklaren of strafvermindering te laten krijgen). Maar daarmee kun je op Freudiaanse wijze ook zeggen dat juist de onderdrukte Arthur Fleck niet echt is met de bevrijde Joker als zijn echte, maar door het systeem onderdrukte, persoonlijkheid. In dat verband belichaamt hij ook de revolutie op straat: andere ‘losers’ herkennen zich in hem waardoor hij de katalysator is van een volksopstand tegen het (onderdrukkende) systeem.

De film – en dat geldt ook voor de film als rechtbankdrama – betreft de vraag wie Arthur Fleck echt is: de zachtmoedige loser of de gevaarlijke Joker. Die vraag naar de ware persoon heeft in de film mede de vorm van de grap “Knock knock, who’s there?” dat doet denken aan Shakespeare’s openingsregel in Hamlet: “Who’s there?” waarmee de kern van de moderniteit is aangeduid en die bv. voerde tot het romantische concept van zelfvervreemding (wat is het authentieke zelf?). In wezen maakt de Joker – de fantasie – zichzelf waar: de mens is immers wat hij zich inbeeldt. De titel verwijst naar een gedeelde waanzin – die van Arthur en Lee in de vorm van hun duetten – en in politieke zin verspreidt die zich als een massapsychose naar de massa die in de Joker hun held zien waardoor de fantasie van de rebellie zich ook in marxistische zin waarmaakt. De rechtzaak doet vermoeden dat de onbedoelde ‘psychoanalyse’ aldaar eerst de waanzin sterker maakt – aangemoedigd door Lee – waardoor de Joker ontstaat voordat Arthur breekt en ‘gezond’ wordt. Daarmee verraadt hij echter de revolutie die in zijn naam wil plaatsvinden en daarmee z’n trouwste medewaanzinnige Lee die tegelijkertijd zelf de waanzin verraadt doordat zij haar waanzin speelt om met de Joker de romance in waanzin – de folie à deux’ – te kunnen beleven.

De film speelt zo op verschillende niveaus met de thematiek van fantasie vs. werkelijkheid op een intelligente manier waarbij de film er ook erg mooi en sfeervol uit ziet (en ook de muziek een stemming uitdrukt). Tegelijk verwijst de film aldoor naar de eerste film Joker (2019) en biedt de nieuwe film weinig nieuwe elementen: in die zin kan deze film teleurstellen maar op zichzelf beschouwd is deze zeker niet minder: waar The Joker (2019) naar mijn idee wordt overschat, wordt deze film onderschat.

Herzien. Blijft een briljante fuck you naar het publiek dat keer op keer dezelfde film wil zien. Haha. En het is een unieke combi van een musical, rechtbankdrama, gevangenisfilm en liefdesverhaal, wat bovendien mooi wordt verweven met elkaar. Jammer alleen dat het middendeel sleept en er op een gegeven moment wat stukken inzitten die er wellicht niet in hadden hoeveel blijven (en de film dus zeker 20 minuten te lang duurt). Daardoor kom ik niet boven 3,5 uit.

Het is een lange film. En een die vooral heel lang voelt.

Slechte kritieken, toch de moeite waard om te kijken, en er mocht zowaar gerookt worden

Herzien.

En waar ik had gehoopt op een verhoging, werd het een tegenvaller. Was ik bij de eerste kijkbeurt nog gematigd enthousiast vanwege de stijlvolle vormgeving en het lef om een andere weg in te slaan, bij de tweede kijkbeurt vond ik het vooral een saai en veel te langgerekt rechtbankdrama.

Waar ik vaak fan ben van musicalnummers in een film

(die scheppen ruimte voor fantasie en om audiovisueel los te kunnen gaan), werd er hier vrijwel niets mee gedaan. Ik vond de nummers ook niet sterk en ze vertraagden de film alleen maar meer.

Nee, dit is helaas gewoon een erg zwakke film, wat mij betreft.

Krappe 2*

Deze film weer is opnieuw gezien op de 4K uitvoering.

Deze film kan bij verre niet tippen aan de meesterlijke eerste film.

Het is het type film, die een vreemd Eendje in de bijt is, om het zo maar te noemen.

De film heeft zijn best mooie momenten, maar ook zwakke gedeeltes, en het einde van de film, is echt jammer die zo eindigt.

Helaas geen meesterwerk zoals de eerste film, deze film is redelijk maar daar blijft het bij.

Van 3,5* naar 3*

Geen verkeerde film.

Zaterdagmiddag even een luiemiddag en deze Joker 2 ingestart op Netflix. Dat de film geen schim was van de goede eerste was inmiddels wel duidelijk want Phillips is op zijn zachtst gezegd toch een bijzondere weg in geslagen met deze film. By the way kan ik het niet laten om toch nog even te benadrukken dat er dus toch een deel 2 is gekomen waar veel mensen vasthielden aan het 'stand alone' idee, iets dat dus geen waarde heeft als het geld oplevert en een succes is.

Maar afijn, Fleck in de bak dus waar de film eigenlijk naadloos aansluit op de eerste die ook eindigde in de gevangenis of inrichting. Apart overigens de tekenfilm-achtige opening, iets dat verder niet heel erg is, waarop de film zich toch in de vertrouwde sombere, rauwe en trieste vorm ontvouwt met niet veel later de ontmoeting met Lee. Duidelijk is dat men de drama kant opgaat en eerlijk gezegd is er tot op dat moment eigenlijk weinig mis met de film. Phoenix doet zijn ding, Gaga zal me een worst zijn en is er natuurlijk alleen maar voor het zingen, en verder valt Brendan Gleeson vooral op als gemene cipier. En aanvankelijk is het idee van Fleck die langzaam weer tot leven komt na de ontmoeting met Lee best oké, net als verderop een aantal momenten in de rechtszaal waar Fleck zijn eigen verdediging opzich neemt en een aantal gespleten momenten laat zien. De film heeft daarmee best wel een aantal interessante dingen die draaien om drama, karakter, geestelijke valkuilen en psychologie net als de overgangen naar de andere persoonlijkheid en zit het cinematografisch en qua styling ook wel snor.

Maar ja, het blijft de vraag waarom Phillips voor deze aanpak gekozen heeft en snap ik waarom Phoenix en Phillips nu van meet af aan volhouden dat er geen derde deel komt. Want wat we willen zien komt niet en gebeurt niet, zijn de kritieken niet mals waar het eerste deel bejubeld werd en kan dit project toch simpelweg als mislukking gezien worden. Want verdorie wat is dat toch dood irritant die musical momenten met Gaga, de opbouw naar zo'n moment is wel mooi zoals de fantasievolle rampage in de rechtszaal, maar ja dan heb je dat verdomde zingen weer met een bepaalde toneelstuk achtige overdrevenheid met belichting en kleuren. Eén ding moet gezegd worden, Phillips wil wat anders, denkt erover na, durft en doet. Maar het is eenvoudigweg een verkeerde gok met een subgenre die totaal niet bij het idee past, haaks staat op het eerste deel, de film ellenlang doet aanvoelen en simpelweg vervelend maakt.

En dat is toch jammer, want wat had hier wat moois van gemaakt kunnen worden. Het einde met de 'young inmate' is ontegenzeggelijk een voorzetje op een nieuwe Joker die wellicht erg veel lijkt op de Joker uit de Nolan reeks vanwege het lachje, het mes en de verwondingen die hij zelf aanbreekt verf zijn haar groen en we hebben een nieuwe Ledger zou ik haast zeggen, maar of dit een vervolg gaat krijgen valt nog te bekijken. Het geeft bijna te denken dat de laatste minuten nog wel het belangrijkste zijn in deze film die absoluut geen voldoende gaat krijgen.





.