The Outlaw Josey Wales (1976)

Zeer behoorlijke western, met name door de sterke vertolking van Clint Eastwood. Hij slaagt er (wederom) in om met overtuiging een stoere revolverheld te vertolken. Sterke one-liners van zijn personage ook. Minpunt is dat de film wat aan de lange kant is. Het plot als geheel is zeker boeiend genoeg, maar er zitten beduidend mindere scènes in en het had wat korter gemogen. Toch zeker een kijkbeurt waard.

Are you gonna pull those pistols or whistle Dixie?

Ik was best wel blij deze film bij de kringloop te vinden afgelopen vrijdag, en kon dan haast ook niet wachten deze te gaan zien. Mijn verwachting, links of rechtsom, een uitermate goede en harde western over the outlaw Josey Wales, iets wat maar ten dele uitkomt voor mij, want de film blijkt toch een andere inhoud te hebben.

Post-burgeroorlog, groepen rebellen die het land afschuimen en onder het mom van afvallig, of de oorlog zelf, plunderen, moorden en verkrachten. De begin scene is nachtmerrie achtig, bevreemdend en valt meteen al op door interessant camerawerk. Wales wordt opgepikt door een rivaliserende rebellengroep, doet een reputatie op, de groep wordt verraden waarop Wales genoodzaakt is alleen rond te zwerven met huurlingen op zijn staart waarop blijkt dat deze outlaw toch een minder koud hart heeft dan gedacht.

Eerste opvallende aan The Outlaw Josey Wales is toch voor mij het gebrek aan spanning en geweld, de western die ik verwachte en hoopte met veel sfeer en de nodige gunfights blijft nagenoeg uit en slechts sporadisch gebeurt er iets op dat vlak met uiteraard het echte grote wapenfeit de shootout op het einde. Wat dat betreft valt de film tegen maar tegelijk sijpelt er tevens een ander beeld en boodschap door in de film. De film lijkt om kernpunten te draaien als haat, versplintering, armoede, het gedrag richting indianen en het innen van oude rekeningen met uiteraard voor wiens partij je was als inzet. De meest onwaarschijnlijke van de film lijkt dan nog de meeste compassie te bezitten en op een gegeven moment niet alleen in bescherming genomen te worden, maar tevens te prediken dat het vergeven een keer moet beginnen.

Fraai is het camerawerk in de schrijnende beginfase, verontrustend en realistisch de overval op de kolonisten met Laura Lee als voornaamste slachtoffer, humoristisch Wales zijn kwaliteit om raak te spugen met zijn pruimtabak, heeft Wales op een gegeven moment wel een heel bijzonder gezelschap om zich heen, en slaagt de film met terugwerkende kracht in een goede en krachtig beeld van de onvoorspelbaarheid en armoede van die tijd waar iedere je vriend kon zijn maar net zo goed je vijand, en overleven geen kwaliteit was maar eerder geluk. Boeiende film.

De film biedt meer dan het eenvoudige wraakplot doet vermoeden. De film trapt weliswaar af als een typische wraakwestern, maar het verhaal ontwikkelt zich meer diepgravend en zit vol onvoorspelbaarheden. Het wraakmotief is onmiskenbaar een stevig motief, maar de film heeft het ook stevig over vergeving, haat, liefde, vertwijfeling en levert kritiek op het fenomeen oorlog. Om maar wat te noemen.

De film speelt zich af na afloop van de Amerikaanse burgeroorlog en houdt zich bezig met de gevolgen van die oorlog. Josey Wales is een typisch voorbeeld daarvan. Nadat hij zijn gezin heeft verloren, verandert hij in een harteloze moordmachine die alleen maar wraak in de zin heeft. Op zijn zoektocht om wraak te nemen, ontmoet hij andere slachtoffers van de oorlog die hem blijvend vergezellen. De ontmoetingen met en de verhalen van zijn eveneens lijdende metgezellen dagen hem uit om na te denken over leven en dood. Ze dagen hem uit om weer mens te worden.

Dat klinkt misschien wat zwaar, maar dat valt best mee. De film kijkt als een avontuurlijke western en vertelt een spannend verhaal met veel brute actie en veel intrigerende personages. In de eerste plaats is de film gewoonweg erg onderhoudend. Naast de vele interacties tussen zeer uiteenlopende type mensen, slaagt de film er bijna terloops ook in om kritiek op de oorlog te leveren. Zo komen de problemen om weer te integreren in een samenleving na de oorlog aan de orde. Ook is er ruimte voor het hekelen van corrupte ambtenarij en racisme en toont de film een geslaagde assimilatie van culturen. Maar zoals ik al zei gebeurt dat heel terloops. Je kunt de film heel goed bekijken zonder tweede gezicht.

De film zou oorspronkelijk door Philip Kaufman geregisseerd worden. Die begon er ook mee, maar werd na artistieke meningsverschillen met hoofdrolspeler Clint Eastwood (en naar verluidt vanwege romantisch gesteggel over actrice Sondra Locke) vervangen door Eastwood zelf. De afzetting van Kaufman kreeg nog een juridisch staartje doordat de Director's Guild of America sindsdien The Eastwood Rule hanteert die inhoudt dat geen acteur of producer de regisseur mag ontslaan om vervolgens op diens stoel plaats te nemen. Saillant detail is wel dat het script voor de film (naar een boek van Forrest Carter) door diezelfde ontslagen Philip Kaufman werd vervaardigd.

En dat script is erg goed. De film ruimt veel tijd in voor zijn personages en vertelt zijn verhaal heel realistisch en gedetailleerd. Het gebulder van de wapens, de wild west-stadjes, de smerige uitrustingen, de kreupele oorlogsslachtoffers, de louche premiejagers en heel veel meer. Alles is heel zorgvuldig vorm gegeven.

In het bijzonder vallen de geweldige dialogen op. Die werken heel sfeerbepalend. Samen met het prachtige landschap en de naturelle personages leggen ze een heerlijke rauwe laag over de film. Het geweld draagt zeker bij aan de ruwe sfeer. De film gedraagt zich met een bodycount van 106 in dat opzicht niet terughoudend. De relativerende werking van ironische en bijtende spot is een prettige bijkomstigheid bij het ondergaan van al dat geweld. De hand van Eastwood, denk ik.

Eastwood is grandioos. Hij speelt de übercoole en zwijgzame antiheld Josey Wales, zoals alleen hij dat kan. Geen cigarillo dit keer maar pruimtabak spuwend. En als altijd de ogen dreigend toegeknepen om zijn afkeer tegen iemand te laten blijken. Fantastisch. Tot slot mag de fijne rol van Chief Dan George als de oude wellustige indiaan Lone Watie niet onvermeld blijven. De fatalistische indiaan die altijd een passende lichtzinnige repliek of wijsheid paraat heeft. Een perfecte aanvulling op de wat sombere figuur Josey Wales.

The Outlaw Josey Wales is een geweldige film. Genoten.

Deze staat bekend als één van Eastwoods beste films. En hoewel het een zeer degelijke western is, vind ik hem minder dan zijn spaghetti westerns, of zijn latere Unforgiven.
Wellicht dat sommige elementen te snel verteld worden (het verlies van zijn gezin komt gehaast over) terwijl op andere momenten de film als een herhaling van zetten voelt (een paar bewapende mannen die hem willen inrekenen en het loodje leggen).

Ondanks deze opmerkingen heb ik genoten van de film. Eastwood stelt mij zelden teleur. Een mooie western die alles biedt wat je van een western mag verwachten.

3,5*

Mij was deze western met en van Clint Eastwood vrij onbekend. Meer dan degelijke western, dat zeker, maar ik ben toch minder enthousiast dan sommige anderen hier. Ik volg Vidi well in deze. De spaghettiwesterns of Unforgiven vond ik sowieso al beter.

Zeker de moeite om mee te pikken en zeker genoten van de film, maar memorabel vond ik hem nou ook weer niet. Centraal staat het wraakgegeven van Josey Wales wanneer zijn gezin wordt uitgemoord. Ook de burgeroorlog is een thema dat de revue passeert. Dat zag je bijvoorbeeld ook al bij The good, the bad and the ugly.

Prima setting wel denk ik met die saloons en stofferige kleine stadjes, zo typerend voor de westernfilm. Veel lelijke bad guys ook. Wales heeft ze er maar voor het uitkiezen. Wel vervelend dat die constant staat te spuwen waarbij een lama zelfs het onderspit zou moeten delven.

Get ready, little lady. Hell is coming to breakfast.

Herzien op de nieuwe 4K uitgave van Warner Bros. Geen DolbyVision, maar wederom een prachtige upgrade over de oude bluray. Ook de nieuwe Atmos track is gaaf waar het galopperen van de paarden als donderslagen over de boxen denderen.

Blijft een ijzersterke western waar de vreedzame boer Josey Wales (Eastwood), na de moord van zijn vrouw en zoontje, wordt opgejaagd door Unie officieren en zijn voormalige bondgenoot Fletcher (Vernon). Goeie bijrol van de indiaan Lone Watie (George), die een reisgezel wordt. Zowel de regie als het acteerwerk van Eastwood is uitstekend. Wederom prachtig camerawerk van Bruce Surtees met wie Eastwood al meerdere malen heeft samengewerkt. Ook de soundtrack van Jerry Fielding mag benoemd worden en werd zelfs genomineerd voor een Oscar.

Irriteerde me wel een beetje aan dat constante gespuug van Eastwood. Oma Sarah Turner maakte ook de terechte opmerking: “Wat een smerige gewoonte! Ben je in een stal geboren?”. Ook jammer dat er wat dierenleed in voorkomt. Zo zien we dat Clint meerdere malen op de kop van die hond spuugt met tabakspruim, er twee paarden hardhandig naar de grond worden gewerkt om vervolgens op hun hals te gaan zitten om ze laag te houden en er een buffel wordt gebrandmerkt.

In 2021 voor let laatst gezien maar nu op een prachtige 4k transfer en Nederlandse subs.

Dit blijft toch voor mij een pareltje in de Westerns. Genoten van begin tot het einde. Naast de diversiteit met beelden vond ik ook de muziek erg fijn om te horen. Daarom een half puntje erbij.

Nog een leuk feitje. Naast Eastwood inmiddels bijna 95 leeft ook Little Moon nog.

Film 4,5

Beeld (4K) 4,5

Geluid 5,0

Toch een wat tegenvallende western. Ik had het niet gedacht, maar zelfs Clint Eastwood begon me na een tijdje een beetje te irriteren met het voortdurend gespuw van zijn pruimtabak. Gelukkig weet hij links en rechts wat leuke oneliners uit zijn mouw te schudden. De andere personages waren weinig memorabel en ik miste toch een sterke badguy in deze film.

De wraakverhaal is degelijk, maar nergens wordt het echt hoogstaand. Het begon wel erg snedig allemaal met het gezin van Josey dat meteen wordt vermoord en de eerste confrontatie liet ook niet lang op zich wachten. Nadien had ik toch het gevoel dat de film te veel in herhaling valt, waardoor ik er niet ten volle van kon genieten. Het moet toch de minste western zijn die ik met/van Clint Eastwood gezien heb.

2.5*