Mothering Sunday (2021)

Mothering Sunday is de verfilming van de gelijknamige roman van Graham Swift uit 2016. Een typisch Brits verhaal dat aan de hand van dienstmeid Jane, vertelt over het onderscheid tussen de klassen en de stijve omgangsvormen binnen de Engelse upperclass benadrukt. De film is geregisseerd door de Franse Eva Husson. Een beetje merkwaardig is dat wel. Een Francçaise die een erg Brits verhaal regisseert, is een vreemde keuze. Bovendien kan Husson die het schreeuwerige Bang Gang (Une Histoire d'Amour Moderne) (2015) maakte, bepaald niet bogen op een rustiek en succesvol filmverleden. Ik geeft het toe. Ik ben bevooroordeeld.

Volkomen onterecht. Husson maakt gewoon een goede film. Mothering Sunday speelt zich af in 1924. De jaren na de eerste wereldoorlog. Vaste waarden en zekerheden staan onder druk. De tijden zijn veranderd of nog aan het veranderen. De film zet in een parallelle montage een jong paar dat geen paar mag zijn en in het verborgene hun schandelijke driften uitleeft tegenover leden van de upperclass die krampachtig aan een ouderwetse ordening vasthouden. Een milieu dat waarde hecht aan goede zeden. En een milieu waar achter de schermen van de schone schijn uiteraard van alles ondeugdelijk is.

Het verhaal meandert in een traag tempo en speelt zich af op verschillende tijdsniveaus. Dan weer verpoost de kijker bij het minnekozende paartje. Dan weer springt hij terug naar hun voorgeschiedenis. Dan weer vergezelt hij de leden van de upperclass bij een saai diner of tijdens een ongemakkelijk verlopende picknick. Allemaal brokjes film die elkaar niet chronologisch opvolgen, maar wel veel onderdrukte emotie bezitten. Brokjes film die in den beginne niet duidelijk met elkaar rijmen en ietwat verwarrend werken. De springerige vertelstijl past echter goed bij de impressionistische beschouwing van conflictueuze gebeurtenissen waarvan de gevolgen het verloop van levens beïnvloeden.

Odessa Young is Jane. Een sterke rol als vrouw die zelfbewust maar soms ook verloren in verschillende werelden bivakkeert. Een vrouw die haar ervaringen opslaat om later te verwerken in haar boeken. Mothering Sunday heeft geen strakke verhaallijn. De film is veel meer een mengeling van momentopnamen en indrukken. Een reis door de belevingswereld van Jane. Een reis die vooral gevoeld wordt en in mindere mate stoffelijke vormen aanneemt. Een reis die soms wat ongrijpbaar maar immer boeiend is.

Net als in Bang Gang (2015) gaat regisseur Eva Husson ongebreideld haar gang in deze sombere vertelling over een dienstmeid, die in een incident tijdens een zondag in 1924 op wonderlijke wijze inspiratie vindt om uit te groeien tot een gevierde auteur. De nonchalante wijze waarop protagoniste Odessa Young –na het vertrek van haar minnaar– onbevangen naakt door het huis van een bevriende familie paradeert, is misschien goed voor de box office, maar voegt op de keper beschouwd weinig toe aan het verhaal. Toch vermoed ik dat die snuffeltocht het enige onderdeel van de film is, dat blijft hangen.
Filmliefhebbers die zich verheugen op een weerzien met Glenda Jackson, komen er bekaaid vanaf. Olivia Colman en Colin Firth krijgen ook amper screentijd.

Aan het eind van de Eerste Wereldoorlog krijgt Jane Fairchild [Odessa Young] een betrekking als dienstmeisje bij Godfrey [Colin Firth] en Clarrie Niven [Olivia Colman]. Al snel begint ze een affaire met Paul Sheringham [Josh O’Connor], de jongste van vijf zoons en de enige die niet is omgekomen tijdens de Eerste Wereldoorlog. Het verhaal speelt zich grotendeels af in 1922 wanneer Emma Hobday [Emma D’Arcy], de dochter van een andere rijke familie die getraumatiseerd is door de oorlog, zich met Paul verloofd. Prachtig gefilmd met oog voor detail, maar de parade van depressieve personages is afstompend. Husson laat Young en O’Connor veelvuldig uit de kleren gaan, al voegt dat weinig toe aan dit sombere melodrama. Firth en Colman hebben weinig te doen en de bijdrage van tweevoudig Oscarwinnares Glenda Jackson is zeer beperkt.

Het duurt wat vooraleer ge de tijdsprongen weet te waarderen en ze niet meer aan de verhaallijn schaden.

Eenmaal zo ver, beseft ge wel dat de film niet zoekt naar een verhaal van A tot Z, netjes opgebouwd, maar zich eerder toespitst op fragmenten en scènes die elk op zich emoties en betekenis inhouden en waarbij sommige zelfs heel mooi uitvallen.

Rode draad is natuurlijk het reeds zo veel aangehaald fenomeen van het standenonderscheid, gaande van de high society tot diegenen, bestemd om te dienen.

Een 3, maar heb het gevoel dat een tweede visie, een hoger cijfer zou kunnen uitlokken.

Toch liever iets anders.

Dit had zomaar een meesterwerk kunnen worden. Alles was aanwezig, prachtige aankleding, levensdrama, pregnant klassenverschil, zeer geloofwaardig acteerwerk en ... al was het maar kort, Nils Frahm in een film die zich hoofdzakelijk in begin 20e eeuw afspeelt. Wat zat dat meesterwerk, naar mijn mening, dan in de weg? Het einde, de afwikkeling, de ontknoping, had het gevoel en verschijningsvorm van een afgeraffeld uit de toon vallende opeenvolging van korte fragmenten.
De beeld-poëzie blijft echter pal overeind staan.

Hoe Jane pril, onschuldig puur natuur poedeltje naakt tussen de boeken struint verbeeldt op prachtige wijze de liefde voor het verhaal, het smachten naar woorden om de liefde nog meer betekenis te geven. De geknakte en weggenomen orchidee van Pauls moeder was eveneens een knap staaltje verbeeldingskracht om de abrupt verongelukte zoon te verbinden aan een mogelijk schuldgevoel; een geheim dat in de vorm van fictie vermengd met feiten slechts in boeken werkelijk gestalte kan krijgen. De fooi van Mr Niven symboliseert de mentale en emotionele afstandelijkheid tussen de klassenverschillen, tegen wil en dank. De filosoof vond ik niet goed in het geheel passen en vanaf zijn verschijning kwam het verhaal in een te grote stroomversnelling.

Afijn, jammer van dat einde.