It Must Be Heaven (2019)

De Palestijnse regisseur Elia Suleiman reist van Nazareth naar Parijs en New York. Hij observeert het leven in die steden op een manier die nadrukkelijk geïnspireerd is door de Monsieur Hulot-films - en in het bijzonder Playtime (1967) - maar het eindresultaat is een serie sketches die veelal alleen verbonden worden door de aanwezigheid van de stoïcijnse Suleiman zelf. Dat levert absurde, soms vermakelijke, maar vaak gekunstelde scènes op waarin Suleiman blijkbaar een parallel probeert te trekken tussen zijn thuisland en de westerse wereldsteden die hij bezoekt. Er valt best wel wat te lachen, maar het gebrek aan samenhang en een verhaallijn zorgen voor een episodische structuur waardoor deze komedie als satire onvoldoende uit de verf komt. De scène met een schoonmaakster in een sjiek modehuis is subliem, maar steekt helaas met kop en schouders boven de rest van de film uit.

Een maffe film, vol met absurdistische scenes die je laten twijfelen aan hoe de werkelijkheid eigenlijk in elkaar steekt. Alhoewel, door de opeenvolging van ogenschijnlijk ongerelateerde scenes is het moeilijk de onderliggende boodschap uit de scenes te halen, mochten die er zijn. Genoeg ruimte voor eigenlijk invulling en je fantasie de vrije loop te laten gaan. Het gebrek aan samenhang maakt de film wel wat langdradig. Maar humor heeft de film zeker, de rare taferelen volgen elkaar in rap tempo op. En de continu enigszins dreigende, onheilspellende sfeer houdt je uiteindelijk toch bij het verhaal.

Ik vind het een erg goede en leuke film. Grappig, erg creatief, absurdistisch en met een interessante hoofdpersoon. Hij praat vrijwel niet, maar zijn gezichtsuitdrukkingen vind ik sprekend genoeg. Soms moest ik haast aan Mr. Bean denken, die ik vroeger erg leuk vond. Knap werk! 4,5*

De met buitengewone diplomatieke vaardigheden en een uitzonderlijk gevoel voor realiteitszin uitgeruste ex-president Trump zei ooit dat de Israëlische nederzettingen op de Westelijke Jordaanoever best ok zijn. Met die uitspraak is de Palestijnse filmmaker Elia Suleiman het niet eens. In zijn droogkomische film ‘It Must Be Heaven” laat hij meerdere keren een scène terugkomen waarin zijn Israëlische buren heel innemend en subtiel maar ook heel doelgericht, langzaam zijn tuin met citroenbomen in beslag nemen. Het zijn tragikomische scènes die een wrange boodschap inhouden. De scènes leggen de onmacht van Suleiman tegen deze brutale expansiedrift genadeloos bloot. Fijnzinnig scènes die in het klein het Palestijnse perspectief weergeven in de Palestijns-Israëlische kwestie.

Suleiman is een observant. In de voetsporen van Jacques Tati, aanschouwt hij stilzwijgend de absurde wereld rondom hem. In deze film doet hij dat behalve in eigen land ook in Parijs en New York in de verwachting dat de waanzin, waarmee hij thuis dagelijks wordt geconfronteerd, in deze vrije enclaven niet bestaat. Al snel ervaart hij dat de bewoners van deze steden zich eigenlijk even merkwaardig en bizar gedragen als de mensen in zijn thuisland. Ook in de vrije wereld raakt hij niet los van Palestina. Hij blijft struikelen over kwesties en gedragingen die hij herkent uit zijn eigen woonomgeving.

In Parijs ziet hij tanks door de starten bulderen op weg naar een militaire parade. In New York beleeft hij het trotse recht op wapenbezit van de Amerikaan. Ook de strijd die in een Parijs park plaats vindt tussen parkbezoekers om een vrij bankje te bemachtigen, doet hem denken aan de strijd die thuis dagelijks geleverd moet worden om het eigenbelang veilig te stellen en een genoegzaam leven te kunnen leiden. Strijd ten behoeve van het eigen nut vindt blijkbaar overal plaats.

De film is fragmentarisch van opzet en bestaat uit korte mis-en-scènes die ieder op een ander vlak de waanzin in menselijk gedrag laten zien. Soms zijn de fragmenten gewoon grappig. Soms overdreven aangezet en grappig. Soms pijnlijk grappig. De rol van Suleiman is steeds dezelfde. Hij beschouwt. Hij ziet met verbazing en verwondering toe, heeft geen bedrijvende rol en spreekt een film lang nauwelijks een woord.

Suleiman bewaart afstand en is geen deelgenoot. Hij is de columnist die de gekte van alledag waarneemt en beschrijft. Hij signaleert hoe buitensporig gedrag en idiote verschijnselen onderdeel van het normale dagelijkse leven zijn geworden. Enigszins confronterend en shockerend is dat wel. Toch gloort er ook voorzichtige hoop aan de horizon. Als Suleiman na zijn uitstapjes naar Parijs en New York weer thuis komt, staan zijn geconfisceerde citroenbomen er in ieder geval prachtig bij.

De absurdistische humor komt erg geforceerd over, en is ook nog eens niet heel erg grappig. Veel van hetzelfde. Een aantal scènes deden me aan een Roy Andersson-film denken, maar die doet dat toch wel stukken beter, vind ik. Na een enkel glimlachje zo nu en dan hoopte ik vooral dat het vanaf dat moment beter zou worden, wat het helaas niet werd.

Het leek wel een beetje op het "making of a movie". Losjes aaneen geplakt maar toch met een zekere, doorgaans, grappige amusementswaarde.

Wetten, orde en zeden verschillen over de grenzen heen maar gelijkenissen kunt ge niet uitsluiten. Het leven is overal én mooi én lelijk.

De figuur van de observerende en nadenkende Suleiman vond ik wel origineel en charmant.