David Bowie: Finding Fame (2019)

Regisseur Francis Whately maakte eerder al een documentaire de opkomst en hoogtijdagen van David Bowie, beginnend na zijn tour met "The Spiders From Mars" als "Ziggy Stardust". In 2017 kreeg dat een vervolg toen hij "The Thin White Duke" portretteerde in de laatste jaren van diens leven. De cirkel is rond met deze film die gaat over Bowies jeugd, maar vooral over de vele worstelingen (lees: mislukkingen) die vooraf gingen aan zijn doorbraak. Er is uitgebreid aandacht voor zijn eerste drie albums ("David Bowie", "Space Oddity" en "The Man Who Sold The World") waarin betrokken muzikanten, producers en vrienden Bowies vroege werk in de context van zijn ontwikkeling als artiest en als persoon plaatsen. Whately kreeg toegang tot demo-versies en ruw studiomateriaal, waaronder "The Laughing Gnome", een bizar liedje waar Bowie zelf een bloedhekel aan zou hebben gehad. Of je nu een fan bent van David Bowie of niet, dit is een goed onderzocht, gestructureerd document geworden dat bovendien nog maar eens onderstreept dat briljante kunst niet uit het niets komt, maar het resultaat is van jarenlang hard werken waarbij je grote tegenslagen moet zien te verwerken. Dat maakt deze inspirerend reis sowieso de moeite waard.

Aanrader! Heb 'm al gezien. Must voor Bowie fans. Leuk dat verhaal hoe Jones (voordat ie Bowie als artiestennaam ging heten) aan een talentshow meedeed van de BBC, en als "niks zeggend, ongetalenteerd en kan niet zingen" werd beoordeeld.

Zeker een leuke documentaire, en leuk om oude en nieuwe, bekende en onbekende gezichten te zien, met name leden van bandjes waar "Davey Jones" in de jaren 60 bij speelde, zoals The Lower Third, The Buzz en The Riot Squad. Al die vroege nummers uit zijn Deram-tijd hebben qua muziek niet veel met Ziggy Stardust te maken, maar tekstueel vallen er al sommige van zijn latere invalshoeken in te bespeuren (de buitenstaander, eenzaamheid, schizofrenie, paranoia, zwoele erotiek – Whately gaat hier helaas niet zo diep op in), en dat maakt dit portret des te intrigerender.

De documentaire boeit maar als fan is hij ook wat ontnuchterend. Voor mij is David Bowie een jeugdheld wiens muziek mij betoverde al was het LSD. Geen enkele andere artiest wist zo doeltreffend een soort spannende subcultuur, een alternatieve en artistieke wereld, te scheppen waar je je als rebelse puber in wilde dompelen. Het beeld dat de documentaire geeft is echter dat David Bowie een volstrekt talentloze man was die dan ook bijna 10 jaar geen successen behaalde maar die vastbesloten was een ster te worden en dat uiteindelijk ook werd door een rol te spelen, meer in het bijzonder die van Ziggy Stardust. De film suggereert dat het David Bowie niet om zijn kunst te doen was maar puur om het vergaren van sterrendom waarvoor hij alles en iedereen gebrukte. Wat de muziek zo magisch of artistiek maakt wordt niet verduidelijkt en ook ontbreekt veel essentiële informatie zoals dat de rol van Ziggy Stardust was geïnspireerd door Iggy Pop. Het enige inzicht dat de documentaire geeft in zijn kunst is dat David Bowie zich altijd al wilde afzetten tegen de mainstream, dat hij connaisseur was op het gebied van avantgarde en dat hij daarom ook fan van The Velvet Underground van het eerste uur was van welke muziek hij een soort Britse versie wilde maken. En dat hij altijd al van make-up en rare dingen hield in een poging op te vallen.

Maar misschien is het ook de taak van een documentaire de mooie schijn door te prikken zoals ook David Bowie zichzelf al doorprikt in de documentaire als hij zegt dat artiesten de oorspronkelijke goden zijn die bewonderd willen worden maar die tegelijk niet bestaan. Kunst is net als religie een illusie en laat alleen maar een leegte achter. Dat David Bowie zijn kunst zo op het rollenspel baseerde maakt ‘m ook tot de typische moderne kunstenaar of popkunstenaar: reeds Nietzsche betoogde al dat de mens geen ziel heeft en dat er niets achter zijn masker zit. Voor David Bowie gold dat zeker en precies dat maakt ‘m tot een modern idool en een popicoon.

Bij nader inzien heet de documentaire 'The First Five Years' waarbij het z'n carriere beschrijft vanaf 1962, geloof ik, zodat zelfs Space Oddity dan niet wordt gehaald... Of als het zou gaan om vanaf de tijd dat hij zich Bowie noemt, dus vanaf 1966, dan is het weer vreemd dat de helft of zo van de documentaire gaat over de periode daarvoor... Hoe dan ook, het is sowieso jammer dat precies de interessantste periode van Bowie, m.i. van Hunky Dory t/m Aladdin Sane, onderbelicht blijft.

Och, als deze regisseur z'n levenswerk gaat maken van Bowie-docu's (zoals het zich nu laat aanzien), dan kunnen we nog het één en ander verwachten...

Deze docu thans nog ongezien. Afgaand op uw oordeel, vind ik dat u zich als fan van DB, nogal aanmatigend over deze wereldster uitlaat.

Bovendien sprak mij juist aan, dat een jonge muzikant zich, volgens de beschrijving hierboven, interesseerde voor Tibetaans boeddhisme. Wie zich hierin verdiept, ontdekt dat er wordt geloofd in leven na de dood. Hetgeen mij ertoe brengt — temeer daar dit popicoon al even geleden naar de andere zijde is gereisd — uw recensie als zielloos te bestempelen.

Tenslotte vind ik, dat u u uw bewering fan te zijn van Bowie "doorprikt". En wel door zijn citaat aan te halen dat artiesten net als de goden bewonderd willen worden, doch dat deze niet bestaan. Ik vat een dergelijke uitspraak op als relativisme van zijn beginnende cultstatus, u noemt het leegte. Vreemd.

Ik vind zelf ook wel dat ik gekke dingen zeg (bah, word ik zelf ook doorgeprikt! ).

Misschien bedoelde ik het niet negatief maar wilde ik benadrukken dat David Bowie's kunst typisch postmodern is: er zit niets - geen waarheid - achter de schijn.

Ach, dat was nogal een hype toen, zeker onder artiesten. Beetje wijsheid gaan zoeken in het exotische oosten. Ook lsd was populair om andere sferen te ontdekken.

Toch vooral een volksgeloof.

Dat lijkt vreemd, maar als je je grondig verdiept in het idee van relativisme kan je niet anders dan uitkomen op leegte. Niets of niemand heeft een eigen of absoluut bestaan (ziel). Wie het boeddhisme goed begrepen heeft doet trouwens niet aan geloof in een ziel maar bewandelt de middenweg, tussen absolutisme en nihilisme. En dan blijkt niets zo vol als de (conceptuele) leegte.

Heb inmiddels de docu gezien. Inderdaad vond ik uw toon negatief: ten onrechte dus, maar dat is mijn mening. Vooral ook, dat u een uitspraak van Bowie, die schijnbaar vanuit zijn vrij moeilijke jeugd, naar de diepere zin van het leven zocht en zichzelf (in het boeddhisme), uitlicht alsof het een vaststaand feit; Nietzsche kan iets hebben gevonden, maar dat maakt het nog niet waar. Hoewel u uw nickname wel eer aan doet daarmee.

Ik waardeer uw reactie, maar ik ga niet in wat bepaalde -isme's inhouden. Meningen en/of individuele kennis zijn ondergeschikt aan de oude waarheid, die toch echt zijn oorsprong heeft in het oosten. Moviemeter lijkt mij geen plek om daarover verder te gaan schermen.

Dat lijkt mij ook niet. Maar een beetje basiskennis volstaat. Het boeddhisme is ontstaan als tegenbeweging op het hindoeïstische geloof in een eeuwig zelf, de ziel (atman). Vandaar de begrippen anatman (niet-zelf) en sunyata (leegte). Het Tibetaans boeddhisme als volksgeloof is in die zin geen boeddhisme. Oorspronkelijk is boeddhisme trouwens überhaupt geen geloof. Wat Bowie's visie precies was is me niet helemaal duidelijk. Over zijn eigen zoektocht zei hij overal wat te shoppen.

Ik had Bowie al heel hoog qua kwantiteit en kwaliteit, maar door deze docu is mijn respect/bewondering alleen maar gestegen. Ik ben niet eens 'fan' in de zin dat ik al zijn werk van achteren naar voren kan zingen, maar toch… Zo blijkt maar weer eens dat je niet zomaar genie 'bent', maar dat het vooral door hard werken, zoeken en vooral volharden tot stand komt. De weg was lang en we krijgen compagnons de route te zien die al lang afgehaakt zijn, maar zo niet David Jones, oh nee! Bowie was daar tropuwens verfrissend open over en steekt zijn ijdelheid niet onder stoelen of banken.

EN op je tijd wat geluk hebben om de juiste mensen tegen te komen, waar je dan perfect gebruik van maakt. Zo hoor je dat het briljante van 'Space Oddity' niet alleen van Bowie afkomstig is. In dei samenwerkingen is Bowie vaak niets ontziend, alleen het eigen doel voor ogen. ( zo ontslaat ie zijn band live on stage) Zijn eigen 'schrijverschap' is en blijft het belangrijkste, vriendschappen zijn ondergeschikt. Dat heeft hij gemeen met (de meeste) andere genieën. Niet altijd leuk voor hun onmiddellijke omgeving, maar voor miljoenen mensen over heel de wereld des te meer.

Dank u wel!