David Bowie: Finding Fame (2019)

Regisseur Francis Whately maakte eerder al een documentaire de opkomst en hoogtijdagen van David Bowie, beginnend na zijn tour met "The Spiders From Mars" als "Ziggy Stardust". In 2017 kreeg dat een vervolg toen hij "The Thin White Duke" portretteerde in de laatste jaren van diens leven. De cirkel is rond met deze film die gaat over Bowies jeugd, maar vooral over de vele worstelingen (lees: mislukkingen) die vooraf gingen aan zijn doorbraak. Er is uitgebreid aandacht voor zijn eerste drie albums ("David Bowie", "Space Oddity" en "The Man Who Sold The World") waarin betrokken muzikanten, producers en vrienden Bowies vroege werk in de context van zijn ontwikkeling als artiest en als persoon plaatsen. Whately kreeg toegang tot demo-versies en ruw studiomateriaal, waaronder "The Laughing Gnome", een bizar liedje waar Bowie zelf een bloedhekel aan zou hebben gehad. Of je nu een fan bent van David Bowie of niet, dit is een goed onderzocht, gestructureerd document geworden dat bovendien nog maar eens onderstreept dat briljante kunst niet uit het niets komt, maar het resultaat is van jarenlang hard werken waarbij je grote tegenslagen moet zien te verwerken. Dat maakt deze inspirerend reis sowieso de moeite waard.

Aanrader! Heb 'm al gezien. Must voor Bowie fans. Leuk dat verhaal hoe Jones (voordat ie Bowie als artiestennaam ging heten) aan een talentshow meedeed van de BBC, en als "niks zeggend, ongetalenteerd en kan niet zingen" werd beoordeeld.

Zeker een leuke documentaire, en leuk om oude en nieuwe, bekende en onbekende gezichten te zien, met name leden van bandjes waar "Davey Jones" in de jaren 60 bij speelde, zoals The Lower Third, The Buzz en The Riot Squad. Al die vroege nummers uit zijn Deram-tijd hebben qua muziek niet veel met Ziggy Stardust te maken, maar tekstueel vallen er al sommige van zijn latere invalshoeken in te bespeuren (de buitenstaander, eenzaamheid, schizofrenie, paranoia, zwoele erotiek – Whately gaat hier helaas niet zo diep op in), en dat maakt dit portret des te intrigerender.

De documentaire boeit maar als fan is hij ook wat ontnuchterend. Voor mij is David Bowie een jeugdheld wiens muziek mij betoverde al was het LSD. Geen enkele andere artiest wist zo doeltreffend een soort spannende subcultuur, een alternatieve en artistieke wereld, te scheppen waar je je als rebelse puber in wilde dompelen. Het beeld dat de documentaire geeft is echter dat David Bowie een volstrekt talentloze man was die dan ook bijna 10 jaar geen successen behaalde maar die vastbesloten was een ster te worden en dat uiteindelijk ook werd door een rol te spelen, meer in het bijzonder die van Ziggy Stardust. De film suggereert dat het David Bowie niet om zijn kunst te doen was maar puur om het vergaren van sterrendom waarvoor hij alles en iedereen gebrukte. Wat de muziek zo magisch of artistiek maakt wordt niet verduidelijkt en ook ontbreekt veel essentiële informatie zoals dat de rol van Ziggy Stardust was geïnspireerd door Iggy Pop. Het enige inzicht dat de documentaire geeft in zijn kunst is dat David Bowie zich altijd al wilde afzetten tegen de mainstream, dat hij connaisseur was op het gebied van avantgarde en dat hij daarom ook fan van The Velvet Underground van het eerste uur was van welke muziek hij een soort Britse versie wilde maken. En dat hij altijd al van make-up en rare dingen hield in een poging op te vallen.

Maar misschien is het ook de taak van een documentaire de mooie schijn door te prikken zoals ook David Bowie zichzelf al doorprikt in de documentaire als hij zegt dat artiesten de oorspronkelijke goden zijn die bewonderd willen worden maar die tegelijk niet bestaan. Kunst is net als religie een illusie en laat alleen maar een leegte achter. Dat David Bowie zijn kunst zo op het rollenspel baseerde maakt ‘m ook tot de typische moderne kunstenaar of popkunstenaar: reeds Nietzsche betoogde al dat de mens geen ziel heeft en dat er niets achter zijn masker zit. Voor David Bowie gold dat zeker en precies dat maakt ‘m tot een modern idool en een popicoon.