Ayka (2018)

Een Gouden Palm is allang geen aanbeveling meer, want op een enkele uitzondering na zijn de films die prijzen winnen in Cannes zeer matig. Helaas is deze winnaar in de categorie 'beste actrice' geen uitzondering op die gouden regel. Veelal op amateuristische wijze met de hand gefilmd, al zullen de verdedigers dat ongetwijfeld bestempelen als 'artistiek' en 'gepast claustrofobisch'. Ik vrees echter dat ze er niet in zullen slagen mij ervan te overtuigen dat er artistieke waarde valt te ontlenen aan een lange scène waarin hoofdpersoon Ayka door een ijskoud Moskou loopt. Na een tijdje heeft ze het koud en is ze doodmoe, maar we zien alleen de rug van Samal Yeslyamova dus van acteren is geen sprake. Ongeveer net zo zinloos is een shot van Ayka die een roltrap neemt en vervolgens een metro instapt. Yep, het is verrekte druk, maar waarom Sergei Dvortsevoy daar minuten voor nodig meent te hebben is een volstrekt raadsel.

De hoofdpersoon is illegaal in Rusland en heeft kort na haar bevalling haar zoon in de steek gelaten. Ze heeft een flinke schuld uitstaan maar probeert haar schuldeisers te ontlopen, maar pas laat in de film krijgen we inzicht in de reden voor die schuld en het maakt haar toch al ondoorgrondelijke bepaald niet sympathieker. Een gebrek aan achtergrondinformatie en karakterisering en een - mede daardoor - ééndimensionale vertolking maken dit sowieso tot een erg zware zit. Dierenliefhebbers dienen te weten dat er nogal wat onaangename scènes zijn, en dan heb ik het niet over het plukken van kippen.

Ayka is een zeer rauwe film over een stukje onderkant van de Russische samenleving en als zodanig een film in de stijl van Donbass (2018) - MovieMeter.nl, Capharnaüm (2018) - MovieMeter.nl en zefs Dogman (2018) - MovieMeter.nl of Ray & Liz (2018) - MovieMeter.nl. Het is alsof je in een roman van Dostojevski terecht bent gekomen. Het is een reis door de hel vol armoede en vooral asociale dog-eat-dog-mentaliteit die als zodanig wat surrealistisch voelt maar de stijl is puur realisme: geen gedramatiseer, niets wordt mooier of lelijker getoond dan dat het is; slechts de harde werkelijkheid wordt getoond. De film voelt als een harde stomp in de maag. Dat maakt het geen film voor iedereen maar op mij heeft hij een verpletterende indruk gemaakt. Moeiteloos een van de beklemmendste en indrukwekkendste films van 2019.

PS. De laatste zin van de beschrijving bij deze film klopt helemaal niet.

Russische films, veelal somber, triest en realistisch maar soms ook nog erg rauw er bovenop, zoals deze "Ayka" : het verhaal van een jonge vrouw in Moskou, op de vlucht uit angst om opgepakt te worden als illegale door de politie of door... - en dat zal later blijken en het intrieste van haar wedervaren nog sterk verhogen - en uit angst om met een kind nog dieper in de armoeput te geraken.
Schreinend beeld van gewetenloze menselijke uitbuiting met een pak cynisme er bovenop of wat dacht je van de krotverhuurder die spreekt van "Hotel Zonneschijn", of wanneer de wanhopige Ayka solliceert voor werk ze gevraagd wordt "Kom je voor "Hoe word je rijk ?"" of het idee dat je krijgt als je ziet dat dierenverzorging de volle aandacht krijgt, terwijl men onverschillig en hard aan menselijk leed voorbijgaat.
Film laat een diepe indruk na. Het overvloedig gebruik van de handcamera - wat mij eigenlijk niet altijd zint - verhoogt hier wel het chaotische, uitzichtloze van de geschetste toestanden in de Russische hoofdstad. Ayka, schitterend vertolkt en terecht gelauwerd door Samal Yeslyamova, heeft een doel, een project, wil werken en is moedig maar krijgt geen kans.
Verwonder en ook erger mij een beetje voor de zeer matige belangstelling voor zo'n film van dergelijk goed niveau.

Een rauwe, realistische film. Ik vind dat Samal Yeslyamova heel goed speelt. Heel natuurlijk. Het verhaal is hard en verdrietig. Bijpassend grauw in beeld gebracht. Ook het gebruik van een handcamera vind ik bij deze film passen. Het versterkt het rauwe, realistische en je zit Ayka dicht op de huid. Ik vind het een krachtige, heftige film die mij over het algemeen geïnteresseerd hield en mij heeft geraakt. Als dierenliefhebber had ik moeite met bepaalde beelden, maar het geheel geef ik een 8. 4*

De nagel recht op de kop, Filosoof !! Idd een zeeeer sterke film !!! Dan is de coronatoestand daartegenover een lachertje !

Rauwe reportage over een jonge vrouw, die illegaal in een winters Moskou verblijft aan de onderkant van de samenleving en na de bevalling haar baby bij gebrek aan bestaansmiddelen min of meer noodgedwongen achterlaat in het ziekenhuis.

Een schokkende film over armoede, uitbuiting en het dagelijks gevecht om te overleven. Een indrukwekkende tour-de-force van Samal Yeslyamova in de titelrol.

Uitstekende film over een vrouw die net bevallen is en in de illegaliteit woont en werkt in Moskou. Een rauwe film die de schrijnende omstandigheden van de vrouw compromisloos en realistisch in beeld brengt. Eigenlijk is de film één en al ellende. Een aantal indringende scenes en de camera blijft dicht op de huid van het hoofdpersonage.

Een zwaarmoedige film over uitbuiting, het leven op straat, een toekomstloos leven van een jonge vrouw zonder papieren. Ayka is een rauw en deprimerende film waarbij het besneeuwde Moskou een soort van extra grimmigheid en kilheid met zich meebrengt. Alsof het leven op straat nog niet hard genoeg is. We spreken hier over Moskou, maar dit kon evengoed Brussel, Parijs of Londen geweest zijn ...

Het leven op straat is hard en drukt de kijker met de ogen op de realiteit. Uitbuiting loert om de hoek en treft voornamelijk kwetsbare mensen, voor zij die gewoonweg geen andere keuze hebben en die ook niet in de mogelijkheid zijn om te protesteren.

Prima vertolking van Samal Yeslyamova. De (hand)camera die dicht op haar huid zit, maakt het ook allemaal intenser. Een film die nauwelijks vrolijkheid brengt. Een aanrader alvast voor wie er tegen bestand is ...

Meer dan een half jaar geleden al eens opgenomen op Canvas vanwege de behoorlijke beoordelingen. Gisteren dan toch maar eens geprobeerd maar helemaal meevallen deed het niet.

Het verhaal rond Ayka mag bekend zijn, kind in de steek gelaten, geen geld, geen werk, schamel onderdak en een stel woekeraars achter de broek aan, en dat temidden van het dystopische Moskou. Het is vooral de barre tocht die we te zien krijgen vechtend met de elementen in een soort van fight to survive of eat or be eaten. Want men doet er alles aan om een baantje van een ander in te pikken in een wereld waar je al niet eens een normale reactie lijkt te krijgen als je de richting vraagt. Toch zijn er temidden van de besneeuwde en duistere straten kleine momentjes van compassie en hulp ook al zijn ze schaars in deze drukke en overbevolkte agglomeratie.

Maar heel soepel glijd Ayka er niet in wat wellicht ook de bedoeling is van de regisseur. Hoe soepel kan een dergelijke martelgang zijn...? Waar uiteraard, maar Ayka voelt wel heel stroef aan bij tijd en wijlen, en traag met tergend lange shots en opnames die ten doel hebben om drukte, eindeloosheid en stress te tonen maar toch regelmatig dat doel voorbij lijken te schieten. Daarom pakt dit rauwe beeld van de onderkant van de bevolking mij niet zoals ik dat zou willen en voel ik pas een beetje medeleven en de echte uitzichtloosheid wanneer de woekeraars aan de deur staan.

Ayka vind ik dan ook best wel een moeilijk te beoordelen film die mij niet aangrijpt zoals ik dat zou willen, wel eens wat valse noten produceert maar waar toch wel een bepaald vakmanschap afstraalt en wellicht ook gewaagdheid. Daarom toch een 3,5 mede vanwege het beeld dat geprobeerd wordt neer te zetten.

Alweer heel wat jaren geleden had ik twee Poolse vriendinnen voor het eerst uitgenodigd in Nederland. En één van de eerste dingen die ze zeiden over Nederland was dat het ze zo opviel hoe vriendelijk de Nederlanders waren en hoeveel we met elkaar lachten. Ook bijvoorbeeld de ober in een restaurant. Dat waren ze helemaal niet gewend in Polen. En dat heb ik ook als ik in een Oostblokland ben. Als je ze beter leert kennen zijn het vaak wel heel aardige mensen, maar op het eerste gezicht zijn het toch vaak wat stugge mensen. In deze film is stug nog zwak uitgedrukt. Ronduit onvriendelijk en keihard zijn de mensen hier. Een film over een jonge vrouw die net bevallen is van een kind en dan stiekem het ziekenhuis ontvlucht en haar kind in de steek laat. Vervolgens gaat ze gelijk naar haar werk waar ze uitgefoeterd wordt omdat ze te laat is. Om aan het einde van de werkdag te merken dat de baas er vandoor is gegaan en ze dus naar haar geld kan fluiten. En vervolgens blijkt ze ook nog een grote schuld te hebben uitstaan bij een stel criminelen die haar achterna zitten. Kortom een film over overleven. Ze is op zoek naar werk als illegale in Moskou en belandt van de ene miserabele situatie in de andere. En dat is waar de film en het verhaal over gaat. Een happy end zit er niet in. En dat gaan we ook niet krijgen. Op een gegeven moment is de film ook afgelopen. Een verhaal van niets naar nergens. Maar dat is niet echt storend. De film is boeiend genoeg en wordt ook overtuigend geacteerd. Maar het is zeker wederom geen reclame voor het Oostblok. Moskou, Rusland in dit geval dus.

Een film in de beste, hardvochtige Russische traditie. Zeker niet altijd subtiel en behoorlijk cynisch. De ‘dicht op de huid’ camerastijl werkt perfect om het zware leven van Ayka te verbeelden. Ook is de verhaalstructuur knap opgebouwd.

De maatschappijkritiek is moeilijk te missen: de illegale immigranten leven bijna letterlijk onzichtbaar, op afgeplakte zolderetages en kleine achterkamertjes. Tijdens hun werk worden ze consequent afgeblaft door hun werkgevers; voor hen zijn alleen de auto’s en huisdieren van de burgerij die zij behandelen van belang.