Toivon Tuolla Puolen (2017)

Jawel, Aki Kaurismäki is terug en gaat verder waar hij in 2011, met Le Havre, gebleven was. Tegenover de meeste kunstuitingen rondom vluchtelingen, die vaak streven naar realisme, weet de eigenzinnige Fin zijn kenmerkende stijl vast te houden en vanuit volledig fictieve verhalen de thematiek naar voren te brengen. Die stijl zit in alles. In de vrij statische cameravoering, het uitdrukkingloze acteren, de positieve kneuterigheid, de humor, de one-liners ("You may be wiser, but I am older") en ook in de manier van vertellen. Neem bijvoorbeeld het sushi-intermezzo, hiermee legt Kaurismäki het fundament voor een serie grappen ("gourmet mekka") maar ook de vloeiende overgang naar het zoveelste gitaaroptreden is geweldig sterk gedaan. Sowieso een fraai muzikaal motief, simpel en zonder veel effectbejag, maar heel effectief. En dan zijn er nog de interviews met Khaled in het asielzoekercentrum die op zakelijke wijze de werkelijke emotie aanboren. Verwar dit niet met doorsnee arthouse. Wat een auteur die Kaurismäki.

Leuke film die me aangenaam verraste. De stijl van de film c.q. het gedrag van zijn Finse personages lijkt typisch Scandinavisch/Fins en past bij het ijzige noordelijke klimaat en de kille bureaucratie van het Sovjet-verleden: afstandelijk, kil, eenzaam, sober, droogkomisch, vervreemdend (misschien vergelijkbaar met de films van Roy Andersson), maar tegelijk is de toon en het verhaal levenslustig, optimistisch en warm en weet de film te raken, als een wodka die het hart verwarmt in een koude, eenzame nacht.

Na Le Havre alweer een film van Kaurismäki over immigratie, al verschilt deze The Other Side of Hope daar wel degelijk van. In Le Havre spoelt een Afrikaans (de exacte afkomst blijft volgens mij onvermeld) kind aan in het Franse havenstadje; in The Other Side of Hope arriveert een Syriër in Helsinki om het door oorlog geteisterde Aleppo te ontvluchten. De impliciete oorsprong en motivatie van de Afrikaanse Idrissa staat lijnrecht tegenover de expliciet vertelde geschiedenis van Khaled. Wanneer hij zijn tragische verhaal doet echoot dat de actuele verhalen die we keer op keer op het nieuws terughoren; nieuws dat zelfs door de personages in de film op televisie gezien wordt.

Het is ook in The Other Side of Hope zelf een flinke stijlbreuk: Khaled arriveert in het hyperrealistische Finland van Kaurismäki dat nooit bestaan heeft, waarin identiteiten voor duizend euro en in een middagje vervalst kunnen worden en waar een straight flush vier azen verslaat tijdens een pokeravondje (bedankt, Luuk!). Ook in Le Havre (let op: SPOILER) kwam een heel Frans dorp, ten tijde van de opkomst van Front National, samen om een immigrantenkind te redden en genas men spontaan van kanker. Zoals Reinier al schreef: Kaurismäki filmt sprookjes. Maar hier voelt het verhaal van Khaled, met de expliciete verwijzingen naar Aleppo in puin, de inmenging van de Russen en ISIS, urgenter en bovenal pijnlijker dan het gemiddelde sprookje: hoe gekunsteld dit Finland er ook uit mag zien, Syrië bestaat en lijdt echt, en daar kom je zelfs in Kaurismäki's film niet onderuit.

Een komisch drama waarin de grappen zichtbaar zijn, maar nooit voelbaar. De voorstanders noemen het 'droog-komisch', maar ik behoor tot de tegenstanders die het beschouwen als 'mislukte' humor. Er was één moment waarop ik moest lachen, maar dat is onvoldoende om deze film het predicaat 'komisch' mee te geven. De film betreft overigens een Syrische vluchteling die in de mallemolen van de Finse immigratiedienst terechtkomt en uiteindelijk als illegaal aan de slag gaat in een restaurant.

Kaurismäki - toch geen kleine jongen - had er beter aan gedaan om een duidelijke te keuze maken wat betreft de toon van de film. Omdat de film wat zwalkt tussen komedie en drama slaat het op beide front de plan te vaak mis. De oeverloze gesprekken met Finse bureaucraten slaan daardoor dood en waren veel beter uit de verf gekomen als Kaurismäki er een duidelijke richting aan had gegeven. Nu is het eindresultaat vleesch noch visch en is er door het trage tempo nog maar weinig smaak te bekennen.

Ruim 30 jaar maakt regisseur Aki Kaurismäki al films, toch is dit de eerste die ik van hem ziet. Deze eerste film was best een redelijke film die vooral opvalt door mooie beelden die soms lijken op schilderijen en een soort slapstick-scenes waar regisseur schijnbaar patent op heeft. We zien twee verhaal-lijnen die uiteindelijk samenkomen. De eerste verhaal-lijn handelt over de Finse zakenman-op-leeftijd Wikström die zijn vrouw verlaat, de inboedel van zijn kledingzaak verkoopt, en uiteindelijk met de opbrengst van een potje illegaal poker een restaurant koopt, inclusief personeel. De andere gaat over de Syrische jongeman Khaled, wiens huis in Aleppo verwoest is, en die na een lange tocht door Europa per toeval in Helsinki belandt. Dit alles is verpakt met veel melancholie. Doordat Khaled van Syrische afkomst was, mag het duidelijk zijn dat de film veelal over de problematiek van de vluchtelingencrisis ging. Toendertijd was er het schrijnende probleem van de enorme toestroom van vluchtelingen en de houding van de voormalige Oost-bloklanden en Turkije. Dit werd verwoord door Khaled in een interview-gesprek voor de behandeling van zijn asielaanvraag. Echter het verblijf in het asielzoekerscentrum stond nogal veraf van de werkelijkheid.(in ieder geval met Nederland) Het leek er vooral op alsof iemand iets liet zien zoals hij dacht dat het zo werkt. Dit lag meer aan mij want voor werk kom ik wel eens op zo'n AZC. Enfin, het is nog wel kundig gemaakte film, die naar het einde toe zelfs neigt naar een vertederende tragikomedie.

Een rasechte Kaurismäki, die als geen ander een serieus en beladen thema op een uiterst luchtige wijze over het voetlicht kan brengen. Af en toe gooit hij er een schepje bovenop met hilarische scènes, zoals o.a. bij de aankomst van de asielzoeker in Finland en bij de exotische experimenten met het restaurant. De soundtrack met opgewekte liedjes draagt bij aan een kostelijk eindresultaat!

Als je wilt ervaren hoe de westerse worsteling met het actuele migrantenprobleem te kijk wordt gezet, mag je deze film niet missen. Mooi, grappig en... ook een beetje leerzaam.

De overbekende en actuele problematiek van migratie en verzoek om asiel, de vaak koele aanpak van overheden, de clandestine, duistere, onwettige handeltjes die overmijdelijk opduiken wordt hier wel heel merkwaardig gebracht met een film die niet opzichtig aan de klaagmuur gaat staan, maar eerder met weinig emotie (de onverschillige, strakke gelaatsuitdrukkingen van de restauranthouder en personeel, bijvoorbeeld) maar ook met droge humor en een dikke streep muziek.

Mooi is wel de vriendschap tussen de Irakees en de Syriër en de diepe bezorgdheid van deze laatste voor zijn familie.

Heerlijke film. Erg vermakelijk, leuke humor, goede acteerprestaties en een verhaal dat mij naarmate het vorderde steeds meer meesleepte. Ik heb mij niet verveeld. De muziek maakt het nog beter. Zware onderwerpen in een luchtig jasje. 4,5*

Ik wist helemaal niet dat Aki Kaurismaki inmiddels weer een nieuwe film had gemaakt. En inmiddels is ie zelfs alweer een paar jaar oud. De film bedoel ik. Het is wel weer een echte ouderwetse Kaurismaki. Een lekker vaag verhaal, met vage hoofdpersonen, vage dialogen en vage muziek door vage artiesten. Heerlijk herkenbaar allemaal weer. Ik heb weer genoten. Mooie Russische auto trouwens.

Fijne film met een bepaalde luchtige komische touch gepaard met een stevig onderwerp als de vluchtelingencrisis. De film geeft een interessante inkijk over het leven en de verwachtingen van een vluchteling die per toeval terechtkomt in Finland. Een aantal functionarissen moet dan beslissen over je toekomst en bepaalt zonder de regio ooit gezien te hebben of het al dan niet veilig is in je thuisland.

Maar dit is geen drama, eerder komische film met charismatische personages. Geweldige scènes in het restaurant met de al even droge Kuosmanen. Ondanks de luchtige aanpak blijft de problematiek rond vluchtelingen steeds op de achtergrond meezweven.

Ik moet dringend wat meer van Kaurismaki zien, want dit smaakt naar meer. Fijne aangename film met een innemend sfeertje. Leuk!

De visuele stijl en humor van de regisseur blijven leuk, maar de poging om dat te combineren met het realisme van de vluchtelingenproblematiek kwam toch niet bijzonder uit de verf vond ik.