It's a Wonderful Life (1946)

Ook maar weer eens opgezet deze Kerst. Een van de grotere titels uit de jaren 40, sowieso de bekendste film van Capra, maar naar mijn bescheiden mening niet zijn beste. Ik ben waarschijnlijk de zoveelste die de vergelijking maakt, maar Capra heeft toch wel veel gemeen met Dickens, waarbij een sympathiek personage na veel tegenslag toch datgene krijgt wat het lezend/ kijkend publiek hem vurig toewenst. Alleen de loutering ontbreekt hier: Potter is op het eind nog steeds even onaangenaam als aan het begin. Overigens wel grappig dat hij een typische kapitalist is, de ultieme bad guy in Amerika's meest gewaardeerde Kerstfilm.

Het is verder vooral de film van Jimmy Stewart die geweldig in zijn rol zit. Hij reageert heel menselijk op alle ellende en pech die hem achtervolgt, en net als iedereen heeft hij zijn breekpunt. Knap en geloofwaardig gespeeld. Belangrijker is dat de film het sentimentele thema weet te onderbreken met scherpe dialogen en ironie, een stijlmiddel dat in veel hedendaagse films met overdaad wordt gebruikt, maar hier perfect gedoseerd wordt. Zo blijf je de personages serieus nemen en voelt geen enkel grapje out of context. Mooi die verzuchting als George zijn engelbewaarder aanschouwt: "Well you look about like the kinda angel I'd get".

Dan volgt een heel zoet einde, maar door alles wat daaraan vooraf ging is het de film vergeven. Misschien is het juist wel een sterk einde omdat Capra zo zonder terughoudendheid het sentiment opzoekt. Dat is weinig films gegeven, en ach het is Kerst, ik doe er een halfje bij.

Jaja, sterk stukje cinema. Ik heb de ingekleurde versie gezien en dit was echt een plus. James Stewart is alweer heel goed bezig (één van zijn mooiste rollen zelfs), van vrolijke jongeman met dromen tot verbitterde veertiger op de rand van het bankroet. Het is ook zo goed verteld. Iedereen moet proberen gelukkig te zijn met het leven dat hij leidt. Deze les wordt hier naar het einde toe uitgespeeld, wanneer hoofdfiguur George Bailey in een wereld meegenomen wordt waarin hij niet bestaat. Ik kende deze film eigenlijk niet echt en heb hem uit de top 250 gepikt. Geen spijt van. Dit is een atypische kerstfilm maar dat heb je alleen maar op het einde door, met een bijna perfecte uitbeelding van het katholieke modelgezinnetje. En ach, was er in de jaren 2020 ook maar zoveel solidariteit.

Een echt meesterwerk.

Tegen het einde van de film zat ik in mijn dekentje gewikkeld, kussen geduwd tegen mijn gezicht, omringd door mijn katten en man, tranen welden op en ik was vervuld van zoveel liefde en sentiment en ik wilde voor altijd in die waas blijven.

Deze film is zo ongelofelijk indrukwekkend en stuurt echt een prachtige en zoete (niet misselijkmakend zoete) boodschap de wereld in.

Aan alle huidige en aankomende generaties: Ga alsjeblieft geen Home Alone kijken of (zoals ik de afgelopen week heb gedaan) die waardeloze Netflix Originals voor Kerstmis. Ga in plaats daarvan met de familie en geliefden zitten en kijk naar It's A Wonderful Life.

Want dat is het ook.

Het idee en de boodschap van de film is simpel: George, een ambitieuze en succesvolle jongen (hij droomt ervan te reizen en rijk te worden en hij lijkt ook de wereld aan zijn voeten te hebben liggen), wordt echter tegengehouden door het leven maar ook door zichzelf want hij is heel sociaal en geeft alles weg aan andere mensen waardoor hij eindigt als een ‘mislukkeling’, maar doordat hij altijd anderen helpt helpen die ook hem waardoor het goed komt (‘zolang je vrienden hebt ben je geen mislukkeling’). In dit verhaal is ook een metafysisch element gestopt: enigszins à la Dickens A Christmas Carol krijgt hij op het moment dat hij zelfmoord wil plegen bezoek van een engel die de wederkerigheid (door mij te redden, heb je jezelf gered en door jou te helpen help je mij) en de verbondenheid van alle mensen leert. Door de wens te laten uitkomen dat hij nooit geboren was raakt George ook al zijn geliefden kwijt en heeft de vrek van de stad alles in handen gekregen: zijn bestaan heeft zin want brengt goedheid in de wereld (en goedheid wordt beloond in wederkerigheid: we geven elkaars leven zin). Dit is uiteraard een perfecte kerstgedachte en je houdt het niet droog aan het eind. Een minpunt is dat het een lange weg is naar de climax – het is een lange film voor het eenvoudige verhaal – en dat soms het drama wat oubollig en de humor wat flauw aanvoelt.

En verder met de top 250, mede mogelijk gemaakt door de zender ONS, met deze It's A Wonderfull Life en daarmee een film die onlosmakelijk aan kerst verbonden is en in die zin een feelgood kerstfilm optimaforma. Dat James Stewart erin speelt neem ik maar even voor lief.

En als we het dan toch over de dubieuze punten gaan hebben zijn dat toch wel het brave imago en de reeds genoemde James Stewart. Wat het imago betreft moeten we de leeftijd en tijdsbeeld van de film niet vergeten, wat Stewart betreft is er geen kruid gewassen tegen dat clowneske gedrag en dat hole, boerse, knauwerige en tenenkrommende accent van de man, verschrikkelijk, maar er zit verbetering in gedurende het tweede deel van de film. Maar gelukkig is het de nostalgie, de zwart wit stijl en de feel good boodschap die snel terrein wint. Ook al vind ik de aanloop met het vroege leven van George wel wat lang duren en had ik toch al sneller 'De Engel' in actie verwacht. Maar de film maakt toch zeker indruk met zijn besneeuwde straten, gebeden voor iedereen en het beeld dat langzaam rond George ontwikkelt.

Want George ontwikkelt zich in een redelijk gezapig tempo als rots in de branding voor velen, het rustpunt om op terug te vallen en initiator van veel goede dingen. Het is uiteraard allemaal een beetje cliché rond de feel good kerel die met iedereen het beste voor heeft, geliefd is, alles met een beetje humor aanpakt maar vooral een voorbeeld is betreffende het leven rond plannen hebben maar dat dingen toch altijd anders uitpakken. Hoe luid die frase ook alweer...? 'Man plans, God laughs...?' Nou, dat dus. Maar het is toch vooral de tweede fase van de film, wanneer het hele zootje lijkt in te storten na het verdwenen geld, dat de film in een interessant soort versnelling raakt. Want na alle luchtigheid en humor in het begin stijgt de barometer plotseling op aangrijpende wijze, lijkt George het behoorlijk kwijt en kijk ik ademloos toe hoe hij zich thuis gedraagt tegenover vrouw en kinderen. De spanning stijgt op dramatische wijze zoveel is duidelijk, hilarisch daarentegen is dan weer de bekendmaking van 'de engel' en de pruimende toehoorder die van schrik van zijn stoel valt. Werkelijk kostelijk!

Afijn, de afloop mag duidelijk zijn want anders zou het niet de reeds benoemde kerstfilm in optimaforma zijn, het komt natuurlijk allemaal goed en doet dat in de ultieme feel good stemming met samenhorigheid waar verschillende kijkers vast een traantje weg zullen pinken. Prima in mijn ogen, met best wel een goede boodschap om niet bij de pakken neer te gaan zitten en het leven te omhelzen, maar ik heb toch liever een beetje serieuzere film. Desellniettemin een prima voldoende wat mij betreft.

George Bailey is een man die altijd zijn eigen dromen opzij heeft gezet om anderen te helpen. Op Kerstavond, nadat zijn levenswerk in gevaar is gekomen en hij op de rand van wanhoop staat, overweegt hij zelfmoord. Een engel genaamd Clarence verschijnt en laat George zien hoe het leven van de mensen in zijn stad eruit zou hebben gezien als hij nooit had bestaan. Hierdoor beseft George hoeveel hij heeft betekend voor anderen en krijgt hij een nieuw perspectief op zijn leven.

Frank Capra's "It's a Wonderful Life" wordt beschouwd als een tijdloze klassieker die ontroert door zijn universele boodschap over de waarde van het leven. Het is beslist een film met een sterke emotionele impact, hij balanceert donkere thema's met optimisme en slaagt erin een inspirerende boodschap over gemeenschap, liefde en zelfopoffering over te brengen. Hoewel vertolkingen bij mij soms wat geforceerd overkwamen, is het een mooie kerstfilm met een symbool van hoop en veerkracht.

Ja, hier hoef ik niet lang over uit te weiden. 5 volle sterren. Een meesterwerk. Werkelijk alles en iedereen speelt geweldig. Man voelt zich diep ongelukkig omdat hij de hooggespannen verwachtingen - voornamelijk door zichzelf opgelegd- niet kan waarmaken, en raakt hierdoor in een identiteitscrisis. Op een dusdanige wijze dat hij zichzelf verliest, en in een diepe depressie terecht komt, en totaal in paniek besluit om zijn leven te beëindigen.

Dan wordt er van hogerhand ingegrepen vanuit de Hemel. En wordt een zwoegende aspirantengel, die op zoek is naar zijn eeuwige engelenstatus naar de Aarde gestuurd, om hem de spiegel voor te houden, en hem de consequenties laat zien, als hij inderdaad zijn leven zou teruggeven aan diegene - God - die hem dat geschonken heeft. Dit gebeurt op een onorthodoxe, maar sublieme wijze. Nadat hij in een odyssee naar zijn eigen identiteit tot de conclusie komt, wat voor sombere loop de geschiedenis voor zijn umwelt zou zijn als hij inderdaad zijn plan had doorgezet.

Voor mij een meesterwerk, die ik om de paar jaar moet zien, en die me tot tranen toe roert. Diepe dank voor deze parel.

De laatste film van het jaar werd voor mij een oude klassieker. Had de film al een tijdje liggen, maar het kwam er maar niet van. Eindelijk net na de kerst heb ik 'm dan eindelijk gezien. Toen ie uitkwam in 1946 was het bepaald nog geen succes. Mensen hadden kort na de oorlog geen zin in dit soort verhaaltjes. De film doet mij ook wel een beetje denken aan A Matter of Life and Death ook uit 1946! Toen It's a Wonderful Life ook op tv kwam werd hij veel beter beoordeeld. Overigens de 3 kinderen leven nog. Helaas niet de jonge George Baily die we in deze film maar heel kort zien in zijn jonge jaren. Jammer want die kinderen daar in de apotheek en bij het sleetje rijden spelen daar een geweldige rol. Daarna krijgen we een typische jaren 40 film met veel drukte en chaos. Dit is dan zeker ook niet het beste van de film. De bad guy is hier een soort van Scrooge. De film wordt pas mooi als een engelbewaarder in beeld komt. De donkere kant is dan ook het beste van de film met een mooie boodschap. We krijgen natuurlijk een mooi eind al mis ik de afrekening met Mr.Potter (Scrooge) helaas.

De film is fantastisch gerestaureerd op 4K. Nog net op tijd. In de extra's zien we hoe dit is gebeurd. Nog een opvallend feitje. De film is gemaakt tijdens een hittegolf van juni 1946.

Film 4,0

Beeld 4K 4,5

Geluid 4,5

Extra's 4,0