Meningen

Onderschatte film van een onderschatte regisseur. De radioshow die stopt is een metafoor voor de dood. Vanuit dat standpunt is de film helemaal niet sentimenteel of nostalgisch. Integendeel, het sterven van een oude man is niets om verdrietig over te zijn, zegt de engel van de dood. Geen lijkredes, geen afscheidspeechen, geen "minuut stilte"... Kijk naar de laatste scène, waarin de hele cast een hymne over het hiernamaals zingt. Het is een dolle boel op dat podium. Er wordt gedanst, gezongen, gefeest, gelachen... De allerlaatste scène in de allerlaatste film van Altman, die zelf kort na de release zou sterven.

Zo wil ik ook afscheid nemen van het leven.

Erg genoten van deze film!
Voor mij gaat 'A Serious Man' niet zozeer over de zinloosheid van het leven, maar over de onbeheersbaarheid ervan. Het leven betekent niets, het is niet voorspelbaar en er zitten geen verborgen boodschappen van God in. Een van de rabbi's vertelt het verhaal van de tandarts, die de Hebreeuwse tekst "Help me" in de tanden van een patiënt leest. Hij piekert zich suf, maar wat leert hij eruit? Helemaal niets. Zo zijn er een hoop vragen, waar geen antwoord op komt, en het best is je hoofd niet te breken over dingen die je niet kunt controleren. Of je pech hebt in het leven of niet, valt nu eenmaal niet te voorspellen en niet te beheersen.
Het leven is geen wiskunde, zoals Larry soms denkt. Er zit geen logica in, of toch niet een logica die je mathematisch kunt begrijpen.
Een ander voorbeeld: als Larry aan het einde meent zijn lot te kunnen doen keren door iets te doen dat tegen zijn aard en principes gaat, krijgt hij onmiddellijk een nieuwe klap: de dokter belt dat er iets mis is met zijn scans. Wat betekent dat? Misschien is de raad van de derde rabbi (aan zijn zoon dan) nog wel de meest zinnige: "Be a good boy." Vraag je niet af waarom de tornado komt, maar zorg dat je een schuilplaats vindt.

Dit is geen documentaire, zoals wel eens wordt beweerd, maar een film, en naar mijn gevoel een schitterend stuk cinema. Het procédé van de documentaire wordt enkel gebruikt als geraamte, een structuur om de zoektocht naar de verdrongen waarheid aan op te hangen. Het doel is niet objectieve duiding, maar een subjectieve zoektocht naar het verleden, en dat maakt er een fictie van. Mooi is de manier waarop deze niet zo fraaie episode uit de Israëlische geschiedenis op verschillende manieren belicht wordt... Alles past hier perfect in elkaar: de grimmige tekenstijl van de tekeningen, de hypnotiserende muziek, de stemmen, het ijzersterke scenario, met als slot de schokkende openbaring van het verleden door middel van oude nieuwsfragmenten. Een meesterwerk!

Schitterende film. Ik vind dat je best niet teveel focust op de "sociaal-historische" context (de eerste wereldoorlog), maar het veeleer als een drama van een kleine, landelijke gemeenschap bekijkt, waar onder de façade een gruwelijke werkelijkheid schuilt.
Het is een beklijvend verhaal, en meesterlijk verteld. Zo er er bijvoorbeeld de scène waar de zoon van de dominee afgerost wordt met een stok... Je ziet niets gebeuren, alleen een witte deur, en een stilte die onheilspellend lang duurt, en daarna hoor je plotseling de slagen en de kreten.
Met kleine, goed verborgen aanwijzingen brengt de verteller ons dichterbij de waarheid - als we die ooit zullen kennen, want net als in de werkelijke wereld weet je nooit helemaal zeker wat er gebeurd is.