Het grote voetbaltopic #3

Hij is al een beetje aan het compenseren.

Daar koop je natuurlijk niets voor. De videoref is en blijft de beste oplossing voor dit soort dwalingen.

AZ kampioen? Waarom niet

Twee jaar na het bijna-faillissement, is AZ de koploper van de eredivisie. Een wonder? Nee, zo verklaart verslaggever Willem Vissers in de Volkskrant in vier thema's: het elftal, de directeur, de trainer en de wedstrijd.

AZ is een club van oude glorie. In Grand Café Louis van Gaal, het restaurant in het stadion met uitzicht op het trainingsveld, is een Louis van Gaal-hoek ingericht met reusachtige foto's van Louis van Gaal en een stoel met het naamplaatje Louis van Gaal op de leuning. Zit heerlijk.

Als het meezit, kun je de trainer van de kampioensploeg uit 2009 in levenden lijve aantreffen, kaartend met vrienden. Hij komt graag bij AZ. Onlangs, bij Ajax - AZ, zat de gedurende dit seizoen bewust werkloze trainer bij de leiding van AZ. Moest je ze horen brommen in Amsterdam.

Zelfs Dirk Scheringa, voormalig huisbankier en financier van veel moois, is sinds kort weer vrolijk toeschouwer. De oud-voorzitter kon de gang van Spanbroek naar het voetbal gedurende anderhalf jaar moeilijk opbrengen, na zijn faillissement.

Steeds dacht hij: het is mijn club, mijn stadion. Maar op het dak waren zijn initialen allang weggehaald. DSB. Dirk. Scheringa. Bank. Alleen zijn stoel op de tribune was nog van hem. Hij zag de mores veranderen. AZ stopte omwille van bezuinigingen met vrouwenvoetbal, waarvan hij fervent voorstander was.

En Scheringa wilde bijvoorbeeld twee receptionistes achter de balie, want AZ moest bereikbaar zijn, ook als een van de twee belde of een broodje at. Nu zit er nog eentje, want de club werkt met 25 personeelsleden minder dan in zijn tijd. De begroting daalde van 40 naar 25 miljoen euro. Maar Scheringa juicht weer in zijn stoel. De oude glorie is als de versierselen van zijn geheugen. AZ is ook nieuwe glorie. Een verhaal over de koploper in vier delen.

Het elftal

AZ is een goed elftal, maar geen formidabel elftal. Het zou heel bijzonder zijn als de club de titel grijpt, ondanks vier punten voorsprong na tien ronden. Kijk eens naar dat basisteam: een doelman uit Costa Rica (Esteban) van wie een jaar geleden niemand had gehoord. Een afdankertje van PSV als rechtsachter (Marcellis). Een jonge routinier (Moisander) plus een uit de boedel van het gedegradeerde Sparta overgenomen verdediger (Viergever) in het centrum. Een linksachter die vooral goed is in aanvallen: Poulsen.

Op het middenveld: een Zweedse krachtpatser (Wernbloom) plus een Zweedse regisseur (Elm) die met zijn gouden spelhervatting vrijwel elk duel openbreekt. Plus een schitterend talent uit de opleiding, een jongen die door zijn vader wordt gebracht omdat hij geen rijbewijs heeft: Adam Maher.

Voorin ten slotte: een dansende rechtsbuiten (Beerens) die wegkwijnde op de bank bij Heerenveen, een bonkige spits uit Amerika die volgens zijn trainer nog veel moet leren van het leven als professional (Altidore), en een kilometers vretende linksbuiten (Holman).

Wie de aankoopbedragen van die basisploeg optelt, komt tot een miljoen of twaalf, mede omdat sommigen nog zijn gekocht in Scheringa's era: Poulsen, Wernbloom en de duurste van allemaal, Elm.

Toch is AZ een goedkoop elftal, zeker als je de vergelijking trekt met de transferinkomsten van de laatste jaren. In een paar jaar is voor tegen de 40 miljoen verkocht, Van Dembélé (6) tot El Hamdaoui (5), van Moreno (3) tot Romero (3), van Sigthorsson (5) tot De Zeeuw (5), van Pocognoli (2) tot Ari (2,5).

Het huidige elftal is nog steeds te duur, vanwege doorlopende salarissen uit de gouden tijd. Geruststellend is dat de club goed is in het speuren naar talent. Bijna iedere aankoop rendeert. Vergelijk dat eens met Ajax, waar Aissati en El Hamdaoui bij Jong Ajax zitten en Cvitanich alweer is verdwenen. Sulejmani kostte 16 miljoen, meer dan de hele ploeg van AZ bij elkaar.

Aanvoerder Niklas Moisander: 'We hebben minder individuele kwaliteit dan voorheen, toen we voetballers als Dembélé, El Hamdaoui en De Zeeuw hadden. Maar als we fit blijven, kunnen we meedoen om de titel. Waarom niet? Het is weer rustig boven. Dan is het bij ons ook rustig.' Boven, dat zijn de kantoren.

Bij AZ is het sowieso rustig. Aanschouw de training van de koploper met een mannetje of tien publiek. Ze kijken zwijgend. Hier geen commissies, geen Cruijff, geen Molenaar, geen oeverloos geouwehoer.

De directeur

Adriaanse, Van Gaal, Koeman, Advocaat, Verbeek. Grote namen, ze kwamen naar AZ. Algemeen directeur Toon Gerbrands: 'We vragen ons altijd af wie de beste is. Dan bellen we die op. En het verrassende is: ze nemen op. Weet je wat de eerste reactie van Van Gaal was? Ik dacht al dat jullie zouden bellen.' Hoog inzetten is dus staand beleid. 'Als je denken beperkt is, weet je dat het nooit lukt.'

Met Gerbrands kun je eindeloos over AZ praten. Over de tijd dat de club bijna omviel, nog maar twee jaar geleden. Curatoren leerden hem alles over geld. Soms had Gerbrands geen flauw idee hoe de volgende dag eruit zou zien. Het was onzeker of AZ een licentie kreeg, of iemand de aandelen kocht. Dat deed de club uiteindelijk zelf, voor één euro, en een driejarenplan leidde naar de nieuwe toekomst. De helft van die tijd is verstreken. Het loongebouw is nog steeds te groot. 'Maar het gemiddelde salaris ligt 2 tot 3 ton lager dan een jaar of twee geleden.'

Gerbrands looft de standvastigheid van de organisatie. De voorzitter van de raad van commissarissen Neelissen is gebleven, hijzelf is bezig aan zijn tiende seizoen. Fysiotherapeut Gozeling, hoofdscout Huiberts, ze doen al jaren hetzelfde. Stewart verving Brands als technisch directeur. Van belang was een TD te vinden zonder trainersdiploma, iemand die geen ambities heeft als trainer.

Met Verbeek vergaderden ze voor diens aanstelling twaalf uur, in drie sessies. Verbeek ging akkoord, mits Gerbrands bleef. En de directeur benadrukt een mooi compliment van de trainer, toen die zei dat de directie zich nu hetzelfde gedraagt als begin vorig seizoen, toen AZ na 5 duels 3 punten had.

Ten slotte wenst Gerbrands te relativeren. De begroting van 25 miljoen is 15 miljoen lager dan twee seizoenen geleden, maar slechts 9 miljoen minder dan in het kampioensjaar van AZ, 2008-2009. 'Ik hoor weleens dat het een gekocht kampioenschap was. Daarmee ben ik het oneens. Ook die begroting van 34 miljoen was veel lager dan die van Ajax of PSV.'

AZ wil jonge voetballers met een loopbaan in opbouw aan zich binden. Beerens verdient in Alkmaar minder dan hij deed in Heerenveen, maar daar zat hij op de bank. Altidore, vastgelopen, was geïmponeerd door de volharding van landgenoot Stewart. Gerbrands: 'We worden veel sympathieker benaderd dan voorheen.' Over Verbeek: 'Je hoort hem nooit piepen.'

De trainer

Op tafel ligt allerlei lekkers voor de verslaggevers, bij het begin van het traditionele perspraatje. Marsen en zo. Verbeek is meteen de docent. Ze moeten het vooral zelf weten, die verslaggevers, maar ze weten toch dat die verzadigde vetten in repen de allerslechtste vetten zijn.

Gertjan Verbeek is een veeleisend fenomeen. Voor een zo bedrijvige man loopt of staat hij trouwens opvallend veel met de handen in de zakken, tijdens training en wedstrijd. Alles onder controle. Of hij leunt een beetje achterover met het bovenlijf, de armen voor het lichaam gekruist.

Verbeek heeft visie, is authentiek, werkt hard, heeft kleur, beschermt spelers, durft iets te zeggen over scheidsrechters. Met trots vertelt hij dat scheidsrechtersbaas Van Egmond hem heeft gebeld om hem gelijk te geven over die onterechte strafschop tegen Marcellis in het duel met Ajax. Ja, gelijk krijgen is zeker zo fijn als gelijk hebben.

Hij is streng voor iedereen. Fotografen moeten een week vooraf aangeven welke training ze willen volgen. Dat de journalistiek zo niet werkt, is jammer dan. Verbeek is een apart type. Moisander, over het verschil met Van Gaal: 'De krachttraining. Daar deden we bij Van Gaal bijna niets aan. Maar Van Gaal was weer veel directer dan Verbeek.' Echt waar? 'Ja, veel directer.'

Of Gertjan Verbeek het bijzonder vindt, die eerste plaats van AZ? 'Niet echt. Dat Ajax acht punten achterstaat op ons, dát is raar.'

De wedstrijd

'Hé Verbeek, dat snappen ze niet.'

'Beerens, val je niet in slaap?'

Een man op de tribune in Dordrecht schreeuwt hatelijkheden naar spelers en trainer van AZ. Het is donderdag, zo'n typisch moeilijke avond voor de koploper van de eredivisie, in de derde ronde van de KNVB-beker tegen een middenmoter uit de eerste divisie. AZ laat licht geblesseerden rusten en is net even minder dan anders, terwijl het voor Dordrecht de wedstrijd van het jaar is. AZ wint na verlenging. In de slotfase zijn er opstootjes.

Het duel is besprenkeld met nostalgie, daar aan de Krommedijk, in een stadionnetje met een niet zo goed veld. Het is een beetje als de Hout, vroeger in Alkmaar, maar dan kleiner. Je hoort Verbeek schreeuwen naar Benschop, als die weer eens op de grond ligt met een van pijn vertrokken gezicht. 'Ko-hom op Charly, opstaan.' Charly kijkt hem aan met een blik: 'Trainer, ik heb écht pijn.'

Maher heeft af en toe pijn. Beerens laat zich wisselen met pijn. Wernbloom scheldt dat het een aard heeft, als hij het veld verlaat. De wedstrijd was zwaarder dan verwacht. Een half uur later dan bedoeld verdwijnt de spelersbus van AZ in de duisternis van de Krommedijk. Zondag wacht Heracles-uit. Het seizoen is nog lang.

Willem Vissers

Haha zie je het verschil tussen Rutten en Frank de Boer(na een aantal discutabele rode kaarten tegen Ajax). Rutten begint te janken als een baby(terecht of onterecht) en de Boer kijkt eerst naar zichzelf en z'n eigen elftal

Haha zie je het verschil tussen Rutten en Frank de Boer(na een aantal discutabele rode kaarten tegen Ajax). Rutten begint te janken als een baby(terecht of onterecht) en de Boer kijkt eerst naar zichzelf en z'n eigen elftal

Zie trouwens die bal van Ten Rouwelaar nu En die prutser is geselecteerd geweest voor het NL elftal..