Dokter Pulder Zaait Papavers (1975)

"Knabbelen? Knabbelen? Een echte alcoholist knabbelt niet!"

Dit was een zin die ik meende te herinneren nadat ik als klein kind deze film heb gekeken met mijn ouders. Zij wilden destijds deze film graag zien omdat mijn vader zelf huisarts is. Ik heb zelf een enorme hekel aan het woord "knabbelen" als je het hebt over pinda's en noten eten, dus vandaar dat het is blijven hangen. Ik weet dat ik de film destijds aanvankelijk nogal saai vond, maar zodra de alcohol meer ging vloeien naarmate de film vorderde, werd het steeds boeiender. Ik had dan al jaren de wens deze film eens te herzien, en vandaag was het dan zover (ook nu weer met ouders).

Natuurlijk was ik het meest benieuwd naar de knabbel-quote, maar toen die kwam, bleek die toch niet helemaal zo te zijn als ik me herinnerde. Beetje jammer dat mijn geheugen me in de steek heeft gelaten (nee, in dit geval komt dit niet door teveel drank), maar er zitten genoeg andere leuke uitspraken in de film, zoals "Jij morst gewoon met je zaad, suffe Onan!" Die zaaiscène was overigens één van de grappigste scènes uit de film.

Ik lees hier veel over het slappe verhaal, maar ik vond het eigenlijk best wel boeiend, al komt dat vooral door de aparte personages en hun interacties, wat ik behoorlijk interessant vond. Leuk is Kees Brusse, die er volledig in slaagt een ultiem duffe dokter Pulder neer te zetten, maar de show wordt helemaal gestolen Dora van der Groen, die de ultieme zuiplap neerzet. Ik weet niet, ik vind dit soort personages interessant, zal ook wel de reden zijn waarom ik Fear and Loathing in Las Vegas een interessante film vond.

Visueel had ik er wel wat meer van verwacht. Vond ik Haanstra in Fanfare nog leuk spelen met film, hier was het een stuk meer registeren in plaats van filmmaken. Wel af en toe aardige overlays, maar daar houdt het mee op. Muziek was schaars, maar wel goed. Misschien als ik de muziek vaker hoor, dat ik het ook echt prachtig ga vinden. Uiteindelijk toch een krappe 3*, vooral omdat ik me hier heel erg mee heb vermaakt.

Welja! Nederland heeft gewoon zijn eigen About Schmidt en niemand praat er ooit nog over!

Ik ging Dokter Pulder Zaait Papavers kijken met de verwachting een oubollige komedie in de stijl van Fanfare te krijgen; een film die hoogstens voor zijn tijd een beetje ondeugend was. In plaats daarvan kreeg ik een nog altijd haarscherpe, subtiele, zwarte, karaktergedreven komedie (waarom hier op MovieMeter en IMDb alleen 'drama' staat is mij een raadsel). Het is een zeer geestig portret geworden van een man die onder belachelijke omstandigheden de indruk krijgt dat zijn leven niets voorstelt en zich voorneemt om er iets aan te gaan doen. Hij doet iets, maar dat leidt meer naar Leaving Las Vegas-achtige taferelen dan persoonlijke wonderen. Het uitgangspunt dat Pulder aangespoort wordt door een man die Pulder overduidelijk niet kon uitstaan is een vondst, vooral omdat Pulder zijn naam in ere houdt ondanks de ellende die de oude 'vriend' veroorzaakt heeft. Het is fijn dat Haanstra niet voor een compromis gaat en de steeds zwartgalliger wordende lijn doorzet tot het einde. Ook sterk is dat net op het moment dat het allemaal wat eentonig begint te worden er voor gekozen wordt om de hoofdlijn even te onderbreken met een anekdote waarin Ingeliedaerd een hotel op zijn kop zet; een vermakelijke korte film op zichzelf.

De toon is ook altijd precies goed. Herkenbaar en bijtend, humoristisch en tragisch tegelijk, met enkele maffe scènes er tussenin (het dansend zaaien van de papavers is wel een uitschieter). Af en toe wat briljante, bijna surrealistische shots ertussenin en een opvallende score die het afmaakt. De casting is perfect, met Kees Brusse als een soort Nederlandse Jack Lemmon, die ondanks dat hij weinig dingen doet waar je bewondering voor kunt hebben toch makkelijk de sympathie wint. Ton Lensink is toepasselijk theatraal en een heerlijke schurk. En Dora van der Groen steelt de show als alcoholiste, die de leukste teksten krijgt. Het scenario is ook erg goed, vooral in de observaties van de personages. Oké, hier en daar een traag moment of wat te herhalend, maar dat wordt nauwelijks storend.

Een van de grootste parels uit de Nederlandse cinema die ik tot nu toe gezien heb. Echt bizar dat deze toch voor het grootste deel in de vergetelheid is geraakt; ik durf te wedden dat hier best een publiek voor is op MovieMeter.
4*

Erg sterke film van Haanstra inderdaad, ben het in grote lijnen wel eens met TOR, hoewel ik de lijn met About Schmidt wat dun vind aangezien beide mannen een heel andere invulling geven aan hun identiteitscrisis. Verder ben ik het er mee eens, lekker gemakkelijk. Toevallig dat we hem allebei afgelopen week zagen. 4 sterren. Haanstra bewijst voor mij voor het eerst (zag pas twee speelfilms hoor) dat hij meer kan dan geweldige docu's maken.

Voor de liefhebbers van de filmmuziek bij Dokter Pulder zaait papavers:

In 1983 speelden we met het orkest van Rotterdams Conservatorium, onder leiding van componist Otto Ketting, de filmmuziek van Pulder. Een jaar of tien later belde ik hem om te vragen of ik de muziek met een eigen orkest mocht uitvoeren. Otto had alleen nog de partituur en daar vanuit heb ik alle partijen uitgeschreven en vervolgens het stuk uitgevoerd.

Hoog tijd om dit nog eens te herhalen: Op 24, 25 en 26 april 2015 dirigeer ik een orkest van het Groningse Prins Claus conservatorium (locaties n.t.b.) met zowel de muziek bij Pulder als Alleman (ook van Haanstra/Ketting).

Ondanks het wat trage verloop van de film blijft het een juweeltje. Eigenlijk speelt iedereen goed en Dora van der Groen misschien wel het meest overtuigend. De film is oer-Hollands en, net als de muziek, ontzettend nuchter. Je vergeet bijna dat cameratechnisch zeer fraai werk is verricht (openingsshot van 3 minuten!). En dan het nooit te vergeten moment als Pulder terugkeert en de deuren naar juffrouw Mies' tuin opent...