The Armstrong Lie (2013)

Eerlijk gezegd had ik niet verwacht dat ik Lance na deze docu zo'n lul zou vinden.

Maar het is gewoon weer de typisch arrogante all American die de Europeanen wil laten zien dat hij boven de wet staat en ondertussen werkelijk iedereen, tot en met close vrienden en collega's en kankeroverlevers aan toe zwaar voor lul zet.

Erger kan eigenlijk gewoon niet.

Geen geweldige documentaire; het is dat halverwege de opnamen Lance Armstrong opeens zijn langdurige gebruik van doping toegaf, anders was dit een wel erg vlak portret geworden van de wielrenner die in 2009 een comeback wilde maken. Door het dopingschandaal kreeg regisseur Alex Gibney natuurlijk onverwacht een bijzonder verhaal in handen, maar de film blijft een beetje hinken op twee gedachten. Aan de ene kant wil Gibney niets liever dan Armstrong te zien winnen, aan de andere kant wil hij te weten komen waarom de wereldberoemde wielrenner zijn leugens zo lang en geraffineerd voor zich heeft weten te houden. Het resulteert in een onderhoudende maar niet helemaal bevredigende documentaire, mede te wijten aan het feit dat we Armstrong niet echt leren kennen. Hij blijft een mysterie.

Aardige docu en een meer dan een ontluisterend portret van een 'super'-egoïst. Dat er iets niet in de haak was met Armstrong, was me al duidelijk tijdens zijn 'zeges' in de TdF destijds, maar de beerput is nog veel malen groter.

Heb toch de indruk dat er meer in had gezeten. 3.5 *

Deze docu had ik indertijd ietwat gemist, maar door een combinatie van factoren kwam ik hem tegen - een kennis begon over iets in de afgelopen TdF, die hij nareisde - en toen ik hem vertelde dat ik de TdF al een tijd niet meer volg en waarom, keek hij wat glazig - dat snap ik dus niet, hoe ben je zo fanatiek over en gefascineerd door een sport, waar je dan nauwelijks de geschiedenis van kent.

Het is meer het onderwerp dat deze documentaire maakt dan iets in de stijl van vertellen of documenteren. Het roept de vergelijking op met The Program - die meer een film-achtige benadering kiest. Wellicht dat die vorm beter werkt in het verhalende opzicht nu het wat langer geleden is, aan de andere kant komt het ook wel weer erg sterk door om de échte gezichten weer eens te zien.

Armstrong blijft toch een fascinerend persoon met een absurd levensverhaal. En een schokkend voorbeeld van hoe groot de afstand tussen werkelijkheid en leugen is - en ook hoe systemisch de hele wielerwereld daarmee om ging. En nog steeds gaat, naar elke denkbare waarschijnlijkheid, want de snelheid van de renners is nog steeds onverklaarbaar hoog - precies zoals David Walsh lang geleden constateerde. Dan kan het dus niet anders dan dat er niets veranderd is. Anders, maar toch hetzelfde.

Het idee van topsport en doping blijft een interessant psychologisch fenomeen - hoe verklaar je dat iemand die willens en wetens doping gebruikt, daar wekenlang structureel mee bezig is, vervolgens zonder enige zichtbare wroeging bovenop een podium staat om de felicitaties in ontvangst te nemen. Hoe verklaar je dat iemand werkelijk alles aan elkaar liegt zonder ook maar een trillinkje rond de ogen. Ik kan dat alleen begrijpen door te denken aan de topsporter die alles, maar dan ook werkelijk alles aan de kant schuift voor het ene doel, en elke denkbare afleiding daarvan van zich af werpt. En daar komt dan nog een extra dimensie bij, want het is niet een uitzondering, een een-op-de-duizend die dat doet, nee, de hele topsport is er van verweven, en in de wielerij is domweg iedereen erbij betrokken.

Zelf volg ik het wielercircus al niet structureel meer sinds het schandaal rond Rasmussen, maar een paar minuutjes googlen geeft al duidelijk aan dat er niets veranderd is. Laat ik dan die cartoon maar even quoten:

<< Maman, c'est quoi ça là-haut? >>

<< La comète Vingegaard >>

<< pouah, elle va super vite! >>

Net als bij The Program ontsnapt me ook hier weer de verzuchting dat de enige manier om de sport schoon te krijgen wellicht is om er niet meer naar te kijken, geen aandacht meer aan te besteden. Dan verdwijnt de commercie, en krijgen de renners wellicht in hun hoofd dat het wat weinig zin heeft om alles aan elkaar te liegen en te bedriegen, en veel belangrijker dan dat - dat het geen zin heeft om hun gezondheid op het spel te zetten. Wellicht nadat het kapitalisme ver achter ons ligt en geld niet meer bestaat, zoiets.

This story isn't about doping, but a story about power

Afgelopen weekend ook nog effe dit docutje mee gepakt over Armstrong die op Netflix stond, en het blijft een interessant onderwerp waar ik reeds de boeken van Landis en Hamilton las en eind jaren '90 zelfs pro US Postal en pro-Armstrong was en ook nog een Livestrong armbandje om had. En een verbijsterend verhaal blijft dit toch qua omvang en nasleep.

En wat is het toch weer een leuke trip down memory lane, want het jaar van de eerste Tour winst was tevens het jaar dat ik de wielrennerij intensief begon te volgen. Van meet af van was duidelijk dat je 'voor' of 'tegen' deze man was en het twijfelachtig was of hij onder de dope zat. In de wielrennerij is iedereen verdacht, ook Pogacar rijd de afgelopen jaren bizarre wattages, maar is iemand pas schuldig als het daadwerkelijk bewezen is. Fijn is vervolgens de vele herkenning met ontiegelijk veel bekende namen, ploegen, tenues en bepaalde momenten zoals het Simeoni incident of de val van Beloki en is er de herkenning met het boek van bijvoorbeeld Hamilton. Boeiend is daarna het beeld van de jonge heethoofd uit Texas die op 16-jarige leeftijd al over meer wilskracht en power bezat dan menig mens in zijn gehele leven zal hebben. Hard is dan ook de neerwaartse spiraal met alle rampspoed en is een hersenoperatie toch een detail die ik niet wist. 'Uit het diepste diep roep ik tot u, Heer!'

En ik moet zeggen dat het beeld na die tijd van Armstrong nier bepaald lekker is met heel veel aantijgingen, rechtzaken, moddergooierij, en het beeld van de grootste narcist ooit, behoorlijk kracht bijgezet door Armstrong zelf die over lijken lijkt te gaan indien nodig. Het beeld van een absolute asshole en kwal is compleet. Van de andere kant, waarom richt de wereld zich zo op hem? Hoge bomen vangen veel wind, right, maar zoals Andreu reeds zei volgt Armstrong de regels en het milieu van het peleton. Hij doet niets anders maar slechts beter, want iedereen wordt gepakt van Ulrich to Basso, Contador en Landis maar Armstrong nooit. Feit is dat Armstrong van iedereen het meeste te verliezen had met al zijn sponsors en natuurlijk de foundation, dus de strijd om de boel bij elkaar te houden moet hij harder en slimmer vechten dan wie dan ook. Was het oké dan wat hij deed? Natuurlijk niet, hij overtrad de wet en regels, en moet daarvoor boeten, maar binnen het peleton en wat gebruikelijk was deed hij niets meer of minder. Het is geen rakettechnologie, iedereen deed het, je had het nodig, en zoals Mark Lotz ooit zei, die de dope in zijn groentela liggen had naast de broccoli, 'dat spul is het verschil dat ik mee kan doen of niet, dat ik belangrijker ben voor mijn ploeg, dat ik zeker ben van een contract volgend jaar'. De belangen zijn simpelweg te groot.

En dat dus ongeveer keer duizend voor Armstrong waarvan ik zoiets heb nu gaan we de echte Armstrong zien want is het een act, is het een narcist die nu zielig gaat zitten doen om toch weer zieltjes te winnen? En het antwoord blijkt van niet, want na de ietwat theatrale biecht en een aantal jaren later zit daar op het oog toch een ontspannen man die open en eerlijk is, zichzelf lijkt en helemaal niet zo verkeerd is maar te dicht langs de zon wilde vliegen. Armstrong blijkt in mijn beleving toch wel een ontzettend markant persoon die met of zonder doping, was die terugkeer dan wel clean, tot opmerkelijke dingen in staat was en lang niet alles op dope geschoven kan worden. Als iedereen clean geweest was had hij er mogelijk nog altijd bovenuit gestoken maar dat is voer voor discussie.

Zoals duidelijk mag zijn vind ik dit een uitermate interessante documentaire waar bij mij toch wel een heel ander gevoel na afloop blijft hangen rondom Armstrong en het vooral een fijne terugblik op boeiende jaren wielrennerij was.